EGILUVCHAN ELEKTR KABELLARNING KONSTRUKTIV XUSUSIYATLARI VA ISHLATILADIGAN MATERIALLAR TAHLILI

Аннотация

Ushbu maqolada egiluvchan elektr kabellarning konstruktiv xususiyatlari, ularning tuzilishiga ta’sir etuvchi omillar hamda ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan materiallar tahlil qilingan. Harakatlanuvchi mexanizmlar, avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish tizimlari kabi sohalarda keng qo‘llaniladigan bunday kabellarning asosiy xususiyati — uzoq muddatli egilish va harakatga bardoshlilikdir. Shuningdek, kabellar tuzilmasining qatlamli , ekranlash usullari va tashqi qoplama materiallarining himoya xususiyatlari ham ko‘rib chiqilgan. Tahlil natijalari egiluvchan kabellarni tanlash va loyihalashda muhim omillarni aniqlashga yordam beradi. Yuqorida aytib o'tilganidek konchilik sanoatida qo’llaniladigan kabellari uchun asosiy talablardan biri egiluvchanlik va burilishga chidamlilikdir. Egiluvchanlikni va burilishga chidamliligini oshirish uchun shaxta kabellarining o'tkazuvchan tolalalari bir yo'nalishda (asosiy tolalar - chapga, yordamchi tolalar - o'ngga) buriladi. Yaxshi egiluvchanlik va burilish qarshiligiga qo'shimcha ravishda, bu kabellar yuqori portlash qarshiligiga ega bo'lishi kerak. Buning uchun izolyatsiyalangan o'tkazgichlar maxsus turdagi RZ kauchukdan tayyorlangan profilli kauchuk yadro atrofida o'ralgan. Kabelning markazida joylashgan kauchuk tolalar amortizator vazifasini bajaradi va ezilgan yuklarga duchor bo'lganda izolyatsiyaga bosimni sezilarli darajada kamaytiradi. Tola.Asosiy o'tkazgichlar S=150 mm kvadratdan oshmaydi. Tolalar faqat egiluvchanlikning beshinchi sinfidagi mis simdan dumaloq shaklda o'ralgan.35 mm kvadratgacha bo'lgan kesimli tolalar diametri 0,5 mm gacha bo'lgan simlardan to'plamlarda tayyorlanishi mumkin. Murakkab burama bilan iplar chap yo'nalishda bog'lam burish orqali hosil bo'ladi, o'zakdagi iplar chap yo'nalishda ham burish orqali hosil bo'ladi, iplar va o'zaklarning buralish parametrlari esa kerakli tsiklik kuchni https://scientific-jl.org/obr 4 2 0 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 ta'minlashi kerak. TПЖ. Barcha yordamchi o'tkazgichlar kuchini oshirish uchun po'lat tolaga ega. [14]. Izolyatsiya. Shaxta kabellarining izolyatsiyasi yuqori elektr xususiyatlariga, mexanik xususiyatlarga ega bo'lishi va ayni paytda moslashuvchan bo'lishi kerak. Ushbu talablar mexanik yuklarning ta'siri ostida keng harorat oralig'ida zarur elektr xususiyatlarini saqlaydigan simi kauchuklari bilan ta'minlanadi. Belgilangan talablarni ta'minlash uchun simi kauchuklarining tegishli formulalarini tanlash kerak. 1-jadvalda ko'rsatilgan har xil turdagi kabel kauchuklari. 1-jadval Izolyatsiya va shlang simli kauchuklar Kauchok turlari Kauchokni T (max/min), Asosiy komponentlar ish ng tarkibi, °C % Izolyatsiyali РТИ-1 Issiqga chidamliligi 33 65 НК,НКЗ,СКБ РТИ-0 40 65 Yuqori sifatli Tarkibida kauchok miqdori ko’p РНИ O’rtacha issiqlik 35 65 Xloraprena РТСИ Issiqqa 30 85 Etilenpropilenli bardoshliligi kauchok РТИЭП Etilinli Me’yorlash 180 Etilenpropilenli И talab kauchok etilmaydi РТИШ Izolyatsiyalangan- 33 65/(-40) НК, СКИ, Shlanga СКБ,СКС SHlangali https://scientific-jl.org/obr 4 2 1 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 РШ-1 50 (-50) НК,СКИ,СКС Og’ir ish sharoitlari uchun РШН-1 50 (-30) Og’ir ish sharoitlari Polixlorid uchun yonmaydigan РШН-2 40 (-30) Tarkibida kauchok O’rta ish sharoiti miqdori kam bo’lgan uchun Ishlash shartlariga qarab, izolyatsiyalovchi kabel kauchuklarini guruhlarga bo'lish mumkin: normal foydalanish uchun; yuqori namlik sharoitida ishlash uchun; yuqori kuchlanishli ishlash uchun. Oddiy foydalanish uchun kauchuklar normal namlik (≤90%) sharoitida sezilarli mexanik yuklarsiz U≤3 kV ish kuchlanishida ishlashga mo'ljallangan. Bunday kauchuklarga RTI-1 tipidagi izolyatsion kauchuk kiradi. Elektr va mexanik xususiyatlar kauchuklarning xarakteristikalari bilan bog'liq (2-jadval). Ushbu turdagi kauchuk sintetik kauchuklar bilan tarkibida NK asosida ishlab chiqariladi, bu kauchukning issiqlikka chidamliligini biroz oshiradi va mis tolasining korroziyasini kamaytiradi. Vulkanizatsiya faollashtiruvchisi sifatida fenol-formaldegid qatronlari styuram bilan vulkanizatsiya tezligini va issiqlikka chidamliligini oshiradi. Ushbu kauchuklar 65 ° C gacha ish haroratiga ega. Kerakli plastika yumshatuvchi vositalar yordamida ta'minlanadi: kerosin, moy, vazelin. Yumshatuvchilarning kontsentratsiyasi, kerakli elastiklikka qo'shimcha ravishda, LKNVda vulkanizatsiya tezligini o'rnatadi. 2-jadval Kauchuklarning elektr quvvati Kauchuk tiplari E ,кВ/мм пр (НК) 21 https://scientific-jl.org/obr 4 2 2 Выпуск журнала №-70 Часть–8_ июня –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Sintetik izoprenli (СКИ-3(3Д)) 17 Sintetik butadionli (СКД) 20 Butadien(СКС) 26 Butil-kauchok 22-23 Etilen-propilenlli(СКЭП(Т)) 25 Namlikka chidamli kauchuk. Namlikka chidamliligi kauchuk turlariga bog'liq, ya'ni qutbsiz kauchuklar (NK, SKB, SKI) qutbli kauchuklarga qaraganda kamroq namlik o'tkazuvch