KO‘KYO‘TAL BILAN KASALLANGAN ERTA YOSH BOLALARDA BRONX-O‘PKAASORATLARI SOLISHTIRMA TASHXISOTI

Аннотация

In this article, a comparative diagnosis of bronchopulmonary complications in young children with respiratory syncytial virus and pertussis virus was conducted in 50 children with pertussis at the central polyclinic of the city of Termez, Surkhandarya region, during 2023-2024. Bronchopulmonary complications in children with whooping cough, bronchopneumonia in 38% of boys and acute bronchitis in 32% of girls, 30% of all examined patients were not vaccinated at all, of which 10% were not vaccinated. Keywords Whooping cough, young children, bronchopneumonia, acute bronchitis, laryngitis, vaccination calendar, Surkhandarya, disease. Muammoning dolzarbligi: Ko‘kyo‘tal kasalligi butun dunyoda ko‘krak yoshidagi bolalar orasida o‘lim holatlarining asosiy sababchilaridan bo‘lib qolmoqda [1-2]. Rivojlangan mamlakatlarda ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalarda bronxopnevmoniya asorati taxminan 6% hollarda uchrasa, ko‘krak yoshidagi va 6 oygacha bo‘lgan bolalarda esa bu asorat darajasi 4 barobar ko‘p kuzatiladi [3-4-5]. 251 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 6 Ko‘kyo‘tal infeksiyasi yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va hayotining birinchi oylaridagi bolalar uchun eng xavfli hisoblanadi [6-7], agar ular onaning seronegativligi tufayli transplatsentar ona antitanachalarini olmagan bo‘lsa. Erta yoshdagi bolalarda, shu jumladan hayotining birinchi yilida og‘ir, silliq bo‘lmagan kechish va salbiy oqibat xavfi bo‘lgan eng keng tarqalgan yuqumli kasalliklar ko‘kyo‘tal va respirator-sinsitial virusli infeksiya (RS-infeksiya) bo‘lib, ko‘pincha ko‘kyo‘talga o‘xshash sindrom bilan kechadi. Rivojlanayotgan mamlakatlarda erta yoshdagi bolalar orasida ko‘kyo‘tal infeksiyasidan o‘lim 23% ga yetadi [1]. So‘nggi 10-yil ichida rivojlangan mamlakatlarda bolalarni emlash bilan butunlay qamrab olish yuqori bo‘lishiga qaramay, ko‘kyo‘tal bilan kasallanish vaqti-vaqti bilan ko‘tarilish va o‘lim holatlari uchrashligi saqlanib qolgan. AQShda so‘nggi 60-yil ichida ko‘kyo‘tal bilan kasallanishning eng yuqori darajasi 2012-yilda qayd etilgan (48 277 ta kasallik holati, ulardan 20 tasi o‘lim bilan tugagan) [8]. Fransiyada ko‘kyo‘tal hayotning dastlabki uch oyidagi bolalarda o‘lim ko‘rsatkichlari bo‘yicha bakterial infeksiyalar orasida yetakchilik qilgan [9]. Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal bilan kasallanish erta yoshdagi bolalarda, ayniqsa ikki yoshgacha bo‘lgan bolalarda bronxit, bronxiolit va pnevmoniyaning isbotlangan asosiy etiologik sababidir [10]. Respirator-sinsitial virus (RSV) etiologiyali pnevmoniya rivojlanayotgan mamlakatlarda bezgakdan keyin bolalar o‘limining ikkinchi eng ko‘p uchraydigan sababchisidir [11]. 300 dan ortiq olib borilgan tadqiqotlar tahliliga ko‘ra, 2015-yilda RS-infeksiya (RS-infeksiya; Respirator-sinsitial virus) 3,2 million bemorlarni kasalxonaga yotqizishga va dastlabki besh yil ichida 118 000 bolaning o‘limiga sabab bo‘ldi [12]. Respirator-sinsitial virusning klinik ko‘rinishlari yoshga ham bog‘liq bo‘ladi: 1 yoshgacha bo‘lgan bolalarda 63% hollarda obstruktiv bronxit va 12% da bronxiolit holatlar qayd etilgan. 2 yoshdan 5 yoshgacha ko‘kyo‘tal kasalliklarida asosan pnevmoniya kuzatiladi [13]. Shuni ta’kidlash kerakki Pulmonologlar, aynan respirator-sinsitial virus va rinoviruslar bronxial astma rivojlanishining qo‘zg‘atuvchilari deb hisoblaydilar, rekonvalessentlar ko‘kyo‘tal kasalligi shakllanishi mumkin. Bunda bronxlarning giperreaktivligi, yo‘talning uzoq vaqt saqlanib qolishiga yordam beradi va keyinchalik davom etishini talab qiladi [14]. Shu boisdan Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal kasalligida mavjud bo‘lgan morfofunksional o‘zgarishlar va uning asoratlari: bronxit, bronxiolit, pnevmoniya va uning korreksiya qilishda yangicha yondoshuv hamda bolalarning jismoniy 252 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 6 rivojlanishini ko‘rsatib beruvchi nafas yo‘llari o‘tkazuvchanligi ko‘rsatkichlarni kompleks o‘rganish mavzuning dolzarbligini ko‘rsatmoqda. Tadqiqot maqsadi: Respirator-sinsitial virus va ko‘kyo‘tal bilan kasallangan erta yosh bolalarda bronx-o‘pka asoratlari solishtirma tashxisotini baholashdan iborat. Tekshrish usullari va materiallari: Tadqiqot Surxondaryo viloyati Termiz shahar markaziy poliklinikasida 2023-2024 yillar mobaynida ko‘kyo‘tal bilan kasallangan Erta bolalik (1-3 yosh) bo‘lgan 50 nafar bolalarda retrospektiv tahlil asosida o‘tkazildi. Tadqiqotda bemor shikoyatlari, epidemiologik anamnez ma’lumotlari, hayot anamnezi, kasallikning rivojlanish tarixi va laborator – instrumental (umumiy qon tahlili va rentgenologik) tekshiruvlar asos qilib olindi. Barcha 50 nafar ko‘kyo‘tal bilan kasallangan bolalar yoshi bo‘yicha taqsimlashda quyidagi guruhlar asos qilib olindi. 1 yosh bolalar 1- guruhni, 2 yosh bol