ТАЪЛИМ ЖАРАЁНИДА "ТИБ ИЛМИ ҚОНУНИ"ДАН ФОЙДАЛАНИШ ОРҚАЛИ ЁШЛАРНИ ИЛМИЙ-МАЪРИФИЙ САВОДХОНЛИГИНИ ОШИРИШ ВА КРЕАТИВ ФИКРЛАШГА ЎРГАТИШ

Аннотация

Ибн Синонинг "Тиб илми қонуни" асримиз давомида тиббий билимларнинг асоси бўлиб хизмат қилган муҳим асардир. Ушбу мақолада таълим жараёнида ушбу асардан фойдаланиб, ёшларнинг илмий-маърифий саводхонлигини ошириш ва уларда креатив фикрлаш кўникмаларини шакллантириш имкониятлари кўриб чиқилади. Мақолада "Тиб илми қонуни"нинг мантиқий тузилиши, фалсафий ахамияти, уни таълимда таснифлаш усуллари ва таълимда қўллаш стратегиялари таҳлил қилинади. Аннотация: Труд Ибн Сины «Канон врачебной науки» на протяжении веков служил основой медицинских знаний. В данной статье рассматриваются возможности использования этого произведения в образовательном процессе для повышения научно-просветительской грамотности молодежи и формирования у них навыков креативного мышления. В статье анализируются логическая структура «Канона врачебной науки», методы классификации и стратегии применения в образовании. Annotation: Ibn Sina’s The Canon of Medicine has served as a cornerstone of medical knowledge for centuries. This article explores the potential of utilizing this work in the educational process to enhance the scientific and intellectual literacy of youth and foster their creative thinking skills. The article analyzes the logical structure, philosophical significance, classification methods, and strategies for applying The Canon of Medicine in education. Кириш Замонавий таълим тизимида ёшларни илмий-маърифий саводхонликка эга, мустақил ва креатив фикрлай оладиган шахслар сифатида тарбиялаш муҳим вазифадир. Ибн Синонинг "Тиб илми қонуни" асримизда нафақат тиббий билимларнинг манбаи, балки мантиқий ва тизимли фикрлашни ўргатишда муҳим дидактик восита сифатида хизмат қилиши мумкин. Ушбу асарнинг иерархик тузилиши, мантиқий таснифлари ва сабаб-оқибат муносабатларини таҳлил қилиш усуллари 95 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference ёшларда илмий ёндашув ва креатив фикрлашни ривожлантиришга хизмат қилади. "Тиб илми қонуни"нинг таълимдаги аҳамияти шундан иборатки "Тиб илми қонуни" тиббий билимларни тизимлаштиришда мантиқий ва илмий асосларга таянади. Асарнинг асосий хусусиятлари қуйидагилардан иборат: - Иерархик таснифлаш. Ибн Сино касалликлар, дори-дармонлар ва даволаш усулларини муайян категорияларга бўлиб, уларни кичикроқ субкатегорияларга ажратган. Бу ёндашув талабаларга мураккаб маълумотларни тизимлаштириш ва уларни мантиқий тартибда таҳлил қилишни ўргатади. - Сабаб-оқибат муносабатлари. Асарда касалликларнинг сабаблари, аломатлари ва даволаш усуллари ўртасидаги муносабатлар чуқур таҳлил қилинади. Бу талабаларда муаммоларни чуқур тушуниш ва уларга ечим топиш кўникмаларини шакллантиради. - Мантиқий дихотомия. Ибн Сино қарама-қарши хусусиятлар (масалан, иссиқ/совуқ, ўткир/сурункали) асосида таснифлаш усулидан фойдаланган. Бу усул талабаларни муаммоларни турли кўринишларда кўришга ва муқобил ечимларни излашга ўргатади. Таълим жараёнида "Тиб илми қонуни"дан фойдаланиш стратегиялари "Тиб илми қонуни"ни таълимда қўллаш ёшларнинг илмий-маърифий саводхонлигини ошириш ва креатив фикрлашни ривожлантиришга ёрдам беради. Қуйида асардан фойдаланишнинг асосий стратегиялари келтирилган: - Мантиқий таснифлаш машқлари. Талабаларга "Тиб илми қонуни"даги таснифлаш мисоллари асосида ўз таснифларини яратиш вазифаси берилиши мумкин. Масалан, уларга муайян касалликларни сабаблари, аломатлари ёки даволаш усуллари бўйича гуруҳлаштириш топширилса, бу уларнинг таҳлилий фикрлаш кўникмаларини ривожлантиради. - Муаммога асосланган таълим (PBL). Талабаларга "Тиб илми қонуни"даги касаллик ташхислари ва даволаш усулларига асосланиб, мураккаб тиббий муаммоларни ечиш вазифаси берилади. Бу уларни мустақил изланишга ва креатив ечимлар топишга ундайди. - Қиёсий таҳлил. Талабалар Ибн Синонинг таснифлаш усулларини замонавий тиббий таксономиялар (масалан, Халқаро касалликлар 96 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference таснифи) билан қиёслаши мумкин. Бу уларга тарихий ва замонавий илмий ёндашувлар ўртасидаги боғлиқликни тушунишга ёрдам беради. - Интерактив муҳокамалар. Асардаги темпераментлар назарияси ёки дори-дармонларнинг хусусиятлари бўйича муҳокамалар ташкил қилиш талабаларнинг танқидий фикрлаш ва мулоҳаза юритиш қобилиятларини оширади. Ёшларнинг илмий-маърифий саводхонлигини ошириш "Тиб илми қонуни"ни таълимда қўллаш ёшларнинг илмий-маърифий саводхонлигини оширишга қуйидагича ёрдам беради: Илмий ёндашувни шакллантириш. Асарнинг мантиқий тузилиши талабаларга муаммоларга илмий ёндашиш, далилларга таяниш ва гипотезаларни текширишни ўргатади. Тизимли фикрлаш. Таснифлаш ва иерархик тузилишга асосланган машқлар талабаларни мураккаб маълумотларни тизимлаштиришга ўргатади. Юқоридаги фикрлардан келиб чиқиб тиб илми қонуни асарининг фалсафий аҳамияти унинг инсон саломатлиги, табиат ва жамият ўртасидаги муносабатларни чуқур тушунишга ёрдам беришида намоён бўлади. Асосан, Абу Али ибн Сино (Авиценна) томонидан ёзилган "Тибб қонунлари" (Ал-Қонун фит-Тибб) асар