YOSH SAMBOCHILARNI EGILUVCHANLIK, CHAQQONLIK VA TEZKORLIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI

Аннотация

В данной статье исследуется своевременное применение упражнений, развивающих физические качества, в воспитании общей физической подготовленности юных самбистов. Освещены перспективные результаты в формировании у юных самбистов быстроты и ловкости. Annotation: This article examines the timely application of exercises that develop physical qualities in the education of the general physical fitness of young sambo wrestlers. Promising results in the formation of speed and agility among young sambo wrestlers are highlighted. Kalit so‘zlar: sport, tezkorlik, egiluvchanlik, chaqqonlik, o’smir, mashq, jismoniy tarbiya. Ключевые слова: спорт, скорость, ловкость, ловкость, подростковый возраст, физические упражнения, физическое воспитание. Keywords: sports, agility, flexibility, agility, adolescence, exercise, physical education. Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevning “Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish hamda ularning bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish bo‘yicha” 5 ta muhim tashabbuslarning ikkincha bandiga e’tibor beradigan bo‘lsak, bugungi kunda har bir yosh avlodni tarbiyasiga alohida vaqt ajratish, ularni jismonan va ma’nan yetuk bo’lib yetishlari uchun barcha sharoitlarni yaratish muhim vazifadir. O‘quvchi yoshlarni sportning basketbol turi bilan doimo chiniqtirib borish, ularning qobiliyatlari va imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda to‘g‘ri yo’nalish ko‘rsatish, ularga mos keladigan mashq turlarini tanlash murabbiy va pedagogning asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Sambo bilan endi shug’ullanishni o‘quvchilarida egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik qobiliyatlarini shakllantirishda turli xil mashqlardan foydalanish mumkin. 77 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК Egiluvchanlik, Chaqqonlik va tezkorlik sifatiga ega bo‘lgan o‘smirlar har qanday amaliy harakat faoliyatlarda har tomonga egilish, bukulish, o‘tirib - turish, yotish, kerilish, turnikda osilib turish kabi faol harakatlarni bajara oladilar. Bu mashqlarni bajarishda mushaklar, paylarning yumshoqligi, qayishqoqligi (qattiq), bo‘g‘inlar egiluvchanligi asosiy o‘rinda turadi. Mazkur sifatlami rivojlantirishda quyidgi o‘tirgan holda boshni tizzaga tekkizib 15-20 sekundgacha ushlab turish, yerda turgan to‘pni tizzalarni bukmagan holda olish,turnikda osilib turish, rezina arqon bilan o’tirgan holda oldinga bukilib turish kabi mashqlarni doimiy bajarish tavsiya etish mumkin. Ko‘p holatlarda egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik xususiyatlari katta ahamiyatga ega. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik mashqlari mushak tolalarining harakatlanishida, umurtqa pog‘onasi va gavdadagi barcha bo‘g‘inlarning harakat qilishini ta’minlashda muhim sifatlardan biridir. Yosh sambochilar va talabalar mashg‘ulot elementlarini bajarishga odatlanishi sport to‘garaklarini tashkil etishning muhim xususiyatlaridan biri bo‘lib hisoblanadi. Sambo mashg‘ulot jarayonida egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik qobiliyatlarini imkon qadar me’yoridan ortiq rivojlantirish salbiy oqibatga olib kelishi mumkin. Zaruriy harakatlarni imkoniyat darajasida erkin bajarilishini ta’minlaydigan holatda rivojlantirish, uning me’yori esa harakat bajariladigan maksimal amplitudadan ortmasligiga erishish, egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik zahirasini boyitishga olib keladi. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik qobiliyatidan kelib chiqadigan gipertrofiya, umrtqa disk churrasi, bo‘g‘inlarning anotomik tuzilishi doirasida rivojlanish o‘zini oqlamaydi, chunki u rivojlanishning garmoniyasini buzadi, pedagogik maqsadlarga zid keladigan holga kelishi mumkin. Xulosa qilsak, bolalar va o‘smirlarning o‘sishi va rivojlanishida qo‘llaniladigan mashqlar va ularni to‘g‘ri sport turlariga yo‘naltirish murakkab jarayon bo‘lib, har bir bola bilan alohida shug‘ullanishni talab etadi. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik sifatlarini rivojlantirishda har bir mashqlarni tashkil etishda nazariy va amaliy tajribalarga asoslangan holda yoshlik xususiyatlariga e’tibor berish lozim. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik rivojlantirishga yo‘naltirilgan turli xil uslublar va dasturlar mavjud. Tanlov sizning niyatingiz qanchalik jiddiyligi, bolaning yoshi va jismoniy tayyorgarligiga bog‘liq. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik bo‘yicha mashg‘ulotlar, qoidaga ko‘ra, 10-15 daqiqa davom etadi. Mashg‘ulot yuqori sur’atda o‘tkaziladi, shug‘ullanuvchilar diqqatni jamlagan bo‘lishi kerak. Yosh sambochilar deyarli barcha mavjud mashqlarni, ma’lum bir miqdorda va 78 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК muntazam bajarishlari mumkin. Egiluvchanlik, chaqqonlik va tezkorlik qobiliyatlarini rivojlantirish bir vaqtning o‘zida mushaklar va paylarni ham jismoniy yuklamalar evaziga mustahkamlashni talab qiladi. Mashg‘ulotlar yaxshi natijalar keltirishi uchun bolalar mashqlarni to‘g‘ri bajarishi kerak. Mashg‘ulotni boshlashdan avval, albatta, yengil mashqlar bilan mushaklarni «qizdirib» olish lozim. Sambochi yoshlarning tezkor-chaqqonligi – bu uning mumkin qadar qisqa vaqt ichida ayrim harakatlar va usullarni baja