ШАРҚ МУТАФАККИРЛАРИ МАЪНАВИЙ МЕРОСИДА ТАЛАБАЛАРНИНГ ИЛМИЙ ДУНЁҚАРАШИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ВАЗИФАЛАРИ.

Аннотация

В трудах наших энциклопедистов Востока представлен ряд научных сведений о путях познания и приобретения знаний, а также их размышления о воспитании и развитии личности. Среди них такие ученые, как имам аль-Бухари, Абу Наср-Фараби, Абу Али ибн Сина, Абу Райхан Беруни, Бурхониддин Зарнуджи, Махмуд Кашкари, Юсуф Хос Хаджиб, Омар Хайям, Абу Хамид Фаззали, Алишер Наваи, Мухаммад Реза Агахи, Абдулла Авлани и работы мыслителей дают подробную информацию по вышеуказанной проблеме. Annotation: In the works of our encyclopedic scholars of the East, a number of scientific information about the ways of acquiring knowledge and acquiring knowledge are presented along with their thoughts on education and personal development. Among them, such scholars as Imam al-Bukhari, Abu Nasr-Farabi, Abu Ali Ibn Sina, Abu Rayhan Beruni, Burhoniddin Zarnuji, Mahmoud Kashkari, Yusuf Hos Khajib, Omar Khayyam, Abu Hamid Fazzali, Alisher Nawai, Muhammad Reza Aghahi, Abdullah Awlani and the works of thinkers provide detailed information on the above problem. Калит сўзлар: Шарқ алломалари, қомусий олим,таълим ,тарбия, шахс, усул, метод. Ключевые слова: Ученые Востока, энциклопедист, образование, воспитание, человек, метод, метод. Кей wордс: Счоларс оф тҳе Еаст, енcйcлопедист, едуcатион, упбрингинг, персон, метҳод, метҳод. Ижтимоий ҳодисаларга муносабат жамият тараққиётининг муайян босқичларида турлича намоён бўла бошлайди. Мамлакатда том маънода ҳар томонлама барқарор тараққиётини таъминлаб туриш учун бугун 99 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК давлат сиёсати халқ талаби, ҳтиёжлари, руҳий ва маънавий ҳолати билан уйғун бўлишига эришиш мумкин. Шу нуқтаи назардан Ўзбекистон Республикаси биринчи президенти И.A.Каримов таъкидлаганидек: ”Халқ маънавияти ва маданияти, унинг ҳақиқий тарихи ва ўзига хослиги қайта тикланаётганлиги жамиятни янгилаш ва тараққий эттириш йўлидан муваффақиятли равишда олға силжитишда ҳал қилувчи, таъбир жоиз бўлса, белгиловчи аҳамиятга эгадир”. Ҳар қандай жамият тараққиёти халқ дунё қарашини ҳисобга олган ҳолда, унинг манфаат ва эҳтиёжларини равнақ топтириш негизида ривожланади. Широқ, Тўмарис, Спитамен, Паҳлавон Маҳмуд, Жалолиддин Мангуберди, Aмир Темур, Aлишер Навоий каби тарихий миллий қаҳрамонларимизни ёш авлодга асрлар оша шаклланган, авлоддан авлодга бебаҳо мерос сифатида халқимиз томонидан эъзозланиб келинмоқда. Шарқнинг қомусий олимларимиз асарларида таълим-тарбия, шахс камолоти борасидаги фикрлари билан бирга билим егаллаш, илм олиш йўллари хусусида қатор илмий маълумотлар келтирилади. Жумладан, Имом ал-Буҳорий, Aбу Наср-Фаробий, Aбу Aли Ибн Сино, Aбу Райҳон Беруний, Бурҳониддин Зарнужий, Маҳмуд Қошқарий, Юсуф Ҳос Хожиб, Умар Хайём, Aбу Ҳамид Фаззолий, Aлишер Навоий, Муҳаммад Ризо Огаҳий, Aбдулла Aвлоний каби олим ва мутаффакирларнинг асарларида юқоридаги муаммо юзасидан атрофлича маълумотлар келтирилади. Шарқнинг қомусий олимлари томонидан шахс шаклланиши, таълим- тарбия борасидаги қатор илмий-назарий масалалар, айниқса , шахс камолотида билим, ақл, идрок, тафаккур жараёни шаклланганлиги ақлий мезон сифатида еътироф етилган. Шу боис жаҳон илм-у маданиятига самарали хисса қўшган Aбу Наср Фаробий, Aбу Aли Ибн Сино, AбуРайҳонБеруний, Юсуф Ҳос Хожиб, УмарХайём, Aлишер Навоий ва бошқа алломаларимиз томонидан қолдирилган илмий мерос ақлан камолга етган, баркамол авлодни тарбиялашда дастурил-амал бўлиб хизмат қилмоқда. Марказий осиёлик машхур мутаффакирларнинг бизга қолдирган бой илмий мероси жуда катта тарбиявий аҳамиятга эга бўлиб, қуйида биз уларнинг билим олишга қизиқиш,илмга интилиш каби эҳтиёжларни тарбиялаш масаласидаги фикрларини таҳлилий асослар билан талабаларга оргатишимиз жоиздир. 100 МЕЖДУНАРОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ АКАДЕМИЧЕСКИХ НАУК Буюк аллома Aбу Наср Фаробий “Бахт саодатга эришув” тўғрисидаги асарида билимларни ўрганиш тартиби ҳақидаги фикрларни баён этган. Унинг таъкидлашича, аввал, билиш зарур бўлган илм ўргатилади, бу олам асослари ҳақидаги илмдир. Уни ўрганиш табиий жисмлар тузилишини, шаклини, осмон ҳақидаги билимлар ўргатилади дейди. Унинг фикрича, ўқувчига таълим бериш, илмли қилиш йўлида ўқитувчи тинмасдан машаққатли меҳнат қилиши керак, шунда ўқувчи ўқишга таълим олишга, билимли бўлишига интилади. Ўқитувчи ўқувчига билим бераман деса, ўқувчи олдида ҳақиқатгўй бўлиши, ўзи фаҳм-фаросатли бўлиши, ор-номусни қадрлаши,шогирдларига адолатли бўлиши, кўзлаган мақсадига еришишда қатъиятлик кўрсата билиши ва ўрнак бўлмоғи лозим. Қомусий олим Aбу Aли Ибн Сино инсон камолотга эришишнинг биринчи мезони саналган маърифатни эгаллашига даъват этади. Чунки илм-фан инсонга хизмат қилиб табиат қонунларини очиб авлодларга етказиш керак. Зеро,маърифатлик иши жасур, ўлимдан қўрқмайдиган, фақат ҳақиқатни билиш учун ҳаракат қиладиган бўлади дейди. У ҳақиқатни билиш учун билимга ега бўлиши кераклиги, лекин ҳар қандай билим ҳам ҳақиқатга олиб келмаслиги инсон ўзбилимининг ҳақиқатлигини билиш учун мантиқни ҳам билиши зарурлигини уқтиради. Ибн Сино таълимотини билишда қайси методлардан фойдаланмасдан, у оғзаки ифодали