REKLAMA SHIORLARIDA TIL BIRLIKLARINING ISHLATILISHI VA O‘ZIGA XOSLIGI

Аннотация

Рекламные слоганы являются важной составляющей любой маркетинговой стратегии. Они служат для того, чтобы донести до потребителей основные преимущества товара или услуги в краткой и запоминающейся форме. Узбекские рекламные слоганы имеют свои культурные, языковые и психологические особенности, и их сравнительный анализ с зарубежной рекламой является одной из актуальных научных проблем Kalit so‘zlar: shiorlarining lingvistik va madaniy xususiyatlari,s ritmik va esda qolarli shiorlar, saliteratsiya va takrorlash, o‘zbek reklama shiorlarida kollektivlik, shiorlarni tarjima qilishda auditoriyaning madaniy qadriyatlari Keywords: linguistic and cultural characteristics of slogans, rhythmic and memorable slogans, alliteration and repetition, collectivity in Uzbek advertising slogans, cultural values of the audience in translating slogans Ключевые слова: лингвокультурные особенности слоганов, ритмичные и запоминающиеся слоганы, аллитерация и повтор, коллективность в узбекских рекламных слоганах, культурные ценности аудитории при переводе слоганов. O‘zbek reklama shiorlari o‘ziga xos madaniy, lingvistik va psixologik xususiyatlarga ega bo‘lib, ularni xorijiy reklamalar bilan qiyosiy tahlil qilish 34 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference dolzarb ilmiy masalalardan biridir. Ushbu maqolada xorijiy nashrlarda keltirilgan fikrlar asosida o‘zbek reklama shiorlarining lingvistik va madaniy xususiyatlari tahlil qilinadi. M.Kosimbetova va N.Suyarova o‘zbek reklama shiorlarining samaradorligi, tuzilishi va lingvistik birliklari asosida tahlil qilinishini ta’kidlaydi. Ularning fikricha, qisqa, ritmik va esda qolarli shiorlar ko‘proq e’tiborni jalb qiladi. Mualliflar mnemonik vositalarning – ritm, aliteratsiya va assonansiyaning – ta’siri haqida shunday yozadilar: “Mnemonik vositalar (qo‘shiq, ritm, aliteratsiya va assonansiya) shiorni yodda saqlashni osonlashtiradi”. Makhamadmusaeva stilistik vositalarning – metafora, inversiya, parallelizm va boshqa uslublarning – reklamadagi ahamiyatiga urg‘u beradi. Uning fikricha, “metaforalar reklama shiorlariga hissiy yuk beradi, aliteratsiya va takrorlash esa yodda saqlanishiga yordam beradi”. Bundan tashqari, o‘zbek reklama shiorlarida kollektivlik, oilaviy qadriyatlar va milliylik kabi madaniy omillar kuchli aks etadi.Khidirova va Ismatova reklama shiorlarini tarjima qilishda faqat til jihati emas, balki madaniy va ijtimoiy omillarni ham inobatga olish zarurligini ta’kidlaydi. Ular yozadilar: “Tarjima – bu asl matnni qayta yaratish va talqin qilish san’atidir. Tarjimon chuqur filologik bilimga ega bo‘lishi bilan birga, yuqori ijodiylikka ham ega bo‘lishi kerak”. S.Nematovesa shiorlarni tarjima qilishda auditoriyaning madaniy qadriyatlari va hissiyati alohida e’tibor bilan ko‘rib chiqilishi kerakligini qayd etadi. 1. “Shedroye Leto – Pazanda bekalar siri” → “Oshpazlarning siri” 2. “Hot Lunch – ta’mi o‘zgacha mazali” → “Hot Lunch – betakror mazali” 3. “Makiz – muhabbat ila tayyorlangan” → “Sevgi bilan tayyorlangan” 4. “Artel – xalq tanlovi” → “Millat tanlovi” 5. “Artel – doimo birga” → “Doimo birga” 6. “Pantene Prove – Fantastic Smoothness” → “Fantastik yumshoqlik” XXI asrda iqtisodiy to‘lqinlar avjida harakatlanayotgan ishlab chiqaruvchilarning dunyo bozorida o‘z o‘rni va so‘ziga ega bo‘lishida reklamaning ahamiyati, shakl va vazifasi kundan kunga ortib bormoqda. Zamonaviy dunyo qiyofasini tashkil etayotgan, televideniya, radio, gazeta, jurnal, ijtimoiy tarmoq, ko‘cha, binolarning asosiy daromad manbai, xattoki “pardozi” bo‘lgan reklamalarga munosabat, bugungi kunda qanday ekanligi ko‘pchilikni qiziqtirishi tabiiy. Amalga oshirayotgan iqtisodiy islohotlar va ijtimoiy o‘zgarishlarning samarasi, birinchi navbatda, aholining moddiy ahvoli va farovonligini, uning hayot darajasi va sifatini oshirishga qay darajada ta’sir ko‘rsatayotgani bilan o‘lchanadi. Bozor tamoyillariga asoslangan kuchli 35 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference iqtisodiyotni barpo etishda, ishlab chiqaruvchi va istemolchining munosabatlar darajasini belgilovchi, tovar yoki xizmatning turi, tarkibi, sifati kabi ma’lumotlarni istemolchiga etkazuvchi omillarning eng muximi albatta reklama hisoblanadi. Inson dunyoga kelibdiki, shaxsiy extiyojlarini qondirish uchun ta’lim oladi,mehnat qiladi, izlanadi. Amerikalik taniqli psixolog Abrahaam Maslouning ehtiyojlar piramidasining poydevorini tashkil etgan insonning “asosiy ehtiyojlari yoki fiziologik ehtiyojlari” bo‘lgan oziq-ovqat, suv, uyqu va boshqalar, kundalik turmushimizda qondirilishi zaruriy xolat bo‘lib, A.Maslou nazariyasiga ko‘ra, inson ierarxiyadagi ehtiyojlarni qondirgan holda ierarxiya darajasiga ko‘tarilsa, oxir-oqibat o‘zini o‘zi anglashi mumkin. U asosiy ehtiyojlarni qondirish uchun ba’zi shartlar bajarilishi kerakligini yozgan. Masalan, so‘z erkinligi, o‘z fikrini bildirish erkinligi va yangi ma’lumot izlash erkinligi bir nechta shartlardir. Ushbu erkinliklarning har qanday amalga o