MEDIAMAKONDA MEDIASAVODXONLIK VA MEDIAMADANIYATNI SHAKLLANTIRISHNING GNOSEOLOGIK MASALALARI

Аннотация

This article examines the epistemological issues of the formation of media literacy and media culture of young people in the media environment. Media space, that is, includes information distributed via the Internet, television, radio and other means of communication. Media literacy is the ability of people to correctly perceive, analyze and use information distributed in the media. Key words: media space, media literacy, media culture, epistemology, information exchange, ideology, mentality. Mediasavodxonlik — bu insonning axborot maydonidagi ma’lumotlarni tahlil qilish, tasniflash foydalanish uzatish va ularning haqiqiyligini tekshirish qobiliyatidir. Ushbu qobiliyat, odamlarni feyk ma’lumotlardan, turli axborot hurujlaridan tahdidlaridan manipulyatsiyadan va manfaatli axborotlardan himoya qilishga yordam beradi. 75 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Yoshlarda mediasavodxonlikning asosiy elementlari sifatida quyidagilarni takidlab o’tishimiz mumkin. Birinchidan, tahlil qilish qobiliyati: axborot maydonidagi axborotlarni aniqlash va ularning kontekstini tushunish. Ikkinchidan, tasniflash qobiliyati: ma’lumotlarni to‘g‘ri va noto‘g‘ri, foydali va foydali emas, mantiqli va mantiqsiz deb ajratish. Uchinchidan, tekshirish qobiliyati: ma’lumotlarning manbasini tekshirish, qiyosiy tahlil qilish va ularning haqiqiyligini aniqlash. Mediamadaniyat — bu mediadan foydalanish, ta’lim va ijtimoiy munosabatlarni tashkil etish bilan bog‘liq madaniy jarayonlar. Axborot madaniyati, mos ravishda, jamiyatning ma’naviy va ijtimoiy taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatadi. Yoshlarning axborot maydondagi mediamadaniyatning shakllantirishning asosiy komponentlari sifatida quydagilarni qayd etib o’tish mumkin: Birinchidan,mas’uliyatli foydalanish: Mediadagi ma’lumotlarni to‘g‘ri to‘plash va tarqatish. Ikkinchidan, ijodiy fikrlash: Odamlarning o‘z fikrlarini bildirish va yangiliklarni yaratish qobiliyati. Uchinchidan, ijtimoiy hamkorlik: Mediadan foydalanish orqali jamiyat ichidagi aloqa va munosabatlarni rivojlantirish. Mediasavodxonlik va mediamadaniyatni shakllantirishdagi gnoseologik masalalar shundan iborat: Ma’no va kontekst: Mediadagi ma’lumotlar ma’nosi va kontekstiga e’tibor berish, ularni to‘g‘ri tushunish uchun muhim. Subyektivlik va obyektivlik: Mediadagi ma’lumotlar ko‘ oftenincha subyektiv nuqtayi nazardan kelib chiqadi, bu esa ularning haqiqiyligini shubha ostiga qo‘yadi. Mediadagi ma’lumotlarning tarqalishidagi kanallar va vositalarning ta’siri, bu esa ma’lumotning qabul qilinishiga ta’sir ko‘rsatadi. Yuqoridagilarga tayanib quydagicha xulosa chiqarish mumkin. Mediasavodxonlik va mediamadaniyatni shakllantirish, jamiyatdagi bilimlar, ma’lumotlar va ularning manbalari haqidagi tushunchalarni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Gnoseologik masalalarni tahlil qilish, odamlarga mediadagi ma’lumotlarni to‘g‘ri qabul qilish, feyk ma’lumotlarni aniqlash va ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishda yordam beradi. Ushbu jarayonlarning rivojlanishi, jamiyatning ma’naviy va intelektual darajasini oshirishga xizmat qiladi. 76 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Foydanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1. Yangi O’zbekiston strategiyasi. Sh.M.Mirziyoyev. Toshkent.:2021 378 bet. 2. Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. T.: Abdulla Qodiriy, 1993, 88-bet. 3. Андрев.В.И. Педагогика: учебнбий курс для творческого саморазвития. 4. 3-э изд. / В.И. Андрев. Казан: Центр инновационнбих технологий, 2004. - 608 5. Falsafa. J.Ya.Yaxshilikov. N.E.Muhammadiyev. Samarqand 2021. 6. Globallashuv jarayoni va ommaviy tahdid. muborakt.uz/91-globallashuv jarayoni-va-ommaviy-tahdid. 7. O‘G‘LI, XOLIQULOV MUHAMMAD QAXOR. "GEO-IDEOLOGICAL PROCESSES AND LAWS OF THEIR ORIGIN." International Journal of Philosophical Studies and Social Sciences 4 (2024): 22-27. 8. Sadriyevna, Azizova Laylo, and Xoliqulov Muhammad Qaxor o‘g‘li. "KOMIL INSON FALSAFIY GENEZISIDA ABU ALI IBN SINO QARASHLARI TAHLILI." BARCHA SOHALAR BO ‘YICHA 32.10 (2023). 9. O‘G‘Li, Xoliqulov Muhammad Qaxor, and G. G‘Ofirova Muxlisa. "Ofur Qizi." A. NAVOIYNING AR." BAIN (QIRQ HADIS) ASARIDA TARBIYA TO ‘G ‘RISIDAGI QARASHLARI." TA'LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI 4 (2024): 24-28. 10. Xoliqulov, Muhammad Qaxor O’G’Li. "MA’NAVIYAT TUSHUNCHASINING MOHIYATI, UNING JAMIYAT STRUKTURASIDAGI O’RNI VA ROLI." Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences 4.26 (2024): 384-388. 11. Azlarova, Ozodaxon Xasanxonovna. "DAVLATNING KELIB CHIQISHI NAZARIYASI (SIVILIZATSION YONDASHUVLAR MISLIDA)." Analysis of world scientific views International Scientific Journal 3.1 (2025): 141-149. 12. Abduqodirov, Asilbek, and Muhammad Xoliqulov. "YOSHLARDA MAFKURAVIY IMUNITETNI SHAKLLANTIRISHDA TA’LIM TIZIMINIDAGI KONSEPTUAL JIHATLARI." Академические исследования в современной науке 3.27 (2024): 100-105. 13. Kholikulov, Mukhammad. "Scientific-Theoretical and Philosophical Origin of the Doctrine of Unity in Sufi