BASLAWÍSH KLASS OQÍWSHÍLARǴA MATEMATIKANÍ ÚYRETIWDE XABAR TEXNOLOGIYALARÍNÍŃ ORNÍ

Аннотация

tezisde baslawısh klass oqıwshıların matematika pánine bolǵan qızıǵıwshılıǵın asırıw, baslawısh klass oqıwshılarınıń intellektual iskerligin kúsheytiw. Gilt sózler: informaciya texnologiyalar, intellektual iskerlik, sabırsız itibar, audiovizual úskeneler. Mektep oqıwshılarınıń intellektual iskerligi hám bólek pikirleniw iskerligin jaratıwǵa baǵdarlanǵan oqıw jumısı jańa texnologiyalardan keń paydalanıwdıń oqıwshılardıń intellektual iskerligi, qızıǵıwshılıǵı hám jaratıwshańlıǵın ósiriw áhmiyetke iye esaplanadı. Oqıwshılardıń intellektual iskerligin ósiriwge baǵdarlanǵan oqıw jumısında maǵlıwmatlar texnologiyalarınan paydalanıw baslawısh klaslarda ahmiyatga iye esaplanadı. Házirgi zaman sabaqlarında jámiettiiń ósiw dárejesine ılayıq ózlestiriw kerek bolǵan maǵlıwmatlarnıń mánisi jáne de artadı. Sonıń ushın da informaciya texnologiyalini oqıtıwda keń kólemli paydalanıw zárúriyatı artadı. Mektep hám turmıs tájiriybesinen kózge taslanǵanı sıyaqlı, baslawısh klass oqıwshılarında qálenmegen itibar kúshli boladı. Itibardıń bul túri oqıwshına itibarın sol bir zatqa uzaq waqıtlap jıynawǵa erk bermeydi. Kompyuter programmalarındaǵı dawıs, súwret, tekst, forma, háreket hám animatsiyalar kishi jaslı mektep oqıwshınıń itibarınıń birdeyligin saqlawǵa járdem beredi. Informaciya texnologiyaları balanıń informaciyanı az waqıt ishinde tez hám keń kólemli ózlestiriwine, uyretiletuǵın maǵlıwmatlarǵa tupten aqıl jetiriwine, nátiyjede, aqil jetkiziw hádiysesiniń (itıbar, pikirleniwin, kabul etiwiniń) jaratıwshańlıq pikirleniwin joqarılanıwı shárt etip alınadı. Informaciya texnologiyaları oqıtıwshınıń oqıwshılarǵa ózlestirgen malumotlarni kórsetip túsindiriwine keń múmkinshilik jaratadı. Mekteplerde audiovizual qurallarınıń (kompyuter, videotexnika, lazer tayaqshaları, televizor, ınteraktiv taxta, DvD, SD, hám taǵı basqa) járdemi menen oqıtıwdıń házirgi zaman usıllarınan (ótiletuǵın tema menen baǵlıq multimedia tanısuvi, video kórinisleri tamasha qılıw, dóretpelerdi tıńlaw hám taǵı basqa) keń paydalanıladı. Informaciya texnologiyalarınıń quralların sabaqtıń túrli dáwirlerinde (jańa tema ótiwde, ótilgenlerdi bekkemlewde, ótilgenlerdi tákirarlawda) paydalana alamız. Oqıw maǵlıwmatları oqıwshında intellektual iskerlik bulaǵi bolǵan tereń qızıǵıwshılıǵı biliwim kerek degen boljawdı qayta tiklewi kerek. Baslawısh klass oqıwshılarınıń informaciya texnologiyarining qurallarınıń járdeminde alǵan maǵlıwmatı ádetiy sabaqtan alǵan maǵlıwmatınan bir neshe ese kóp bilim aladı. Sebebi jańa texnologiyalarǵa tayanǵan, ádewir maǵlıwmattı ózinde jıynaǵan kompyuter programmalarında sekuntda onlagan forma sawlelenedi. 2-klass matematika sabaǵınan 100 ishindegi sanlardı hawada qosıwǵa hám ayırıwǵa tiyisli kompyuter tanıstırıwı (prezentatsiyanı) usınıs etemiz. Oqıwshılar inteaktiv taxtada yamasa óz kompyuterlerinde berilgen mısallardı tez atqarıp, shıqqan juwaptı tiyisli háriplerdi tómendegi ketekshege kórsetilgen sanlardıń astındaǵı tiyisli ketekshege jaylastıradı. Nátiyjede, oqıwshı shınıǵıwdı tuwrı atqarsa, ózbek xalıq ertekleriniń bas qaharmanınıń atı kóz 44 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo aldıǵa keledi. Baslawısh klass oqıwshılarınıń intellektual iskerligin kúsheytiwde informaciya texnologiyalarından paydalanıwdıń múmkinshilikleri tómendegilerden ibarat. -informaciya texnologiyaları baslawısh klass oqıwshılarınıń oqıw jumısında olardıń intellektual iskerligine tásir etetuǵın pikirleniwiniń, yatta qalıwıniń, itıbarınıń, iybeliniń artıwın sáwlelentiredi, nátiyjede, intellektual iskerlikti jedellestiredi; -oqıwshılarda uyreniletuǵın maǵlıwmatlarǵa bolǵan qızıǵıwshılıqlarınıń jaratılıwına túrtki boladı ; -oqıwshılarda ózbetinshe islewi, erkin ósiwini jaratadı; -baslawısh klass oqıwshılarında sabaqtı ózlestiriwge hám bir zattı úzliksizligin táminlewge járdem beredi; -sabaqta gruppa menen hám ózbetinshe jumıstı nátiyjeli jaratıwǵa múmkinshilik jaratadı; -oqıwshılardıń jaratıwshańlıq múmkinshiligin asıradı, olardıń oqıw máselelerine jaratıwshańlıq tayınlıǵına túrtki boladı.