MASOFAVIY TA’LIMDA INTERNET RESURSLARI VA TIZIMLARI

Аннотация

Ushbu maqolada masofaviy ta’lim tizimining mohiyati, uning zamonaviy talqini, internet resurslari va platformalaridan foydalanish holati, afzalliklari hamda duch kelinayotgan muammolari tahlil etiladi. Shu bilan birga, pedagogik va psixologik yondashuvlar, iqtisodiy va texnologik asoslar, inklyuzivlik tamoyillari va masofaviy ta’limning istiqbollari yoritilgan. Maqola O‘zbekiston va xalqaro tajriba asosida yozilgan bo‘lib, raqamli ta’lim sohasidagi ilmiy- amaliy izlanishlaruchun muhimmanbahisoblanadi. Kalit so‘zlar:masofaviy ta’lim, internet resurslari, onlayn platformalar, raqamli texnologiyalar, ta’lim tizimi, elektron darslik, video darslar, Moodle, Google Classroom, pedagogik yondashuv, raqamli savodxonlik, psixologik omillar, virtual ta’lim, inklyuzivlik, sun’iy intellekt, gibrid ta’lim. Bugungi globallashuv davrida axborot texnologiyalarining jadal sur’atlarda rivojlanishi barcha sohalar qatori ta’lim tizimiga ham kuchli ta’sir ko‘rsatmoqda. Xususan, raqamli texnologiyalar va internet tarmoqlarining keng joriy etilishi natijasida ta’lim olish shakllari va metodlarida tub o‘zgarishlar yuz bermoqda. An’anaviy auditoriya darslarining zamonaviy alternativasi sifatida shakllangan masofaviy ta’lim, o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi fazoviy va vaqt chegaralarini bartaraf etib, o‘z oldiga ta’limni yanada ommaviy, qulay va innovatsion tarzda tashkiletishni maqsad qilgan. So‘nggi yillarda, ayniqsa, 2020-yildagi global pandemiya davrida masofaviy ta’lim butun dunyo bo‘yicha asosiy o‘quvshakliga aylanishi bilan, bu yo‘nalishning texnologik, pedagogik va metodik asoslarini chuqur o‘rganish zarurati paydo bo‘ldi. Internet resurslari va ta’lim tizimlari masofaviy ta’limning asosi bo‘lib, ularning to‘g‘ri tanlanishi va samarali qo‘llanilishi o‘quv jarayonining sifati, uzluksizligi va interaktivligiga bevositata’sirko‘rsatadi. Masofaviy ta’limning jozibadorligi va dolzarbligi, bir tomondan, uning moslashuvchanligi, har qanday hududda yashovchi o‘quvchiga bilim olish imkonini berishida; boshqa tomondan esa, u zamonaviy raqamli savodxonlikni oshirish, o‘z-o‘zini rivojlantirish va o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishdakattaahamiyatga ega. Masofaviy ta’lim tushunchasi va uning zamonaviy ta’limdagi ahamiyati. Masofaviy ta’lim – bu pedagogik jarayon bo‘lib, u o‘qituvchi va o‘quvchining geografik jihatdan bir joyda bo‘lmagan holatida, turli raqamli vositalar orqali amalga oshiriladi. Ushbu ta’lim shakli texnologik rivojlanish, global pandemiyalar, insonning vaqt va joy bo‘yicha mustaqillik ehtiyojining ortishi kabi omillar ta’sirida dolzarb va muqobil uslubga aylanmoqda. An’anaviy ta’limdan farqli o‘laroq, masofaviy ta’lim o‘quvchilarga mustaqil ravishda bilim olish, shaxsiy o‘quv tempini belgilash, o‘zini rivojlantirish va turli manbalardan foydalanish imkoniyatini beradi. Bugungi kunda masofaviy ta’lim ko‘plab rivojlangan mamlakatlarda asosiy o‘quv shakllaridan biri sifatida foydalanilmoqda. AQSh, Kanada, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Janubiy Koreya kabi mamlakatlarda masofaviy ta’lim faqat favqulodda holatlarda emas, balki normal holatda ham qo‘llanilmoqda. Bu, bir tomondan, raqamli savodxonlikni kengaytirsa, boshqa 291 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue2,May 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X tomondan, inson salohiyatining erkin ochilishi va har kimning o‘z imkoniyatlariga ko‘ra ta’lim olishinita’minlamoqda. Masofaviy ta’limda internet resurslarining tutgan o‘rni. Masofaviy ta’lim samaradorligi bevosita internet resurslaridan oqilona va maqsadli foydalanishga bog‘liq. Bugungi kunda o‘quvchilar va o‘qituvchilar uchun juda ko‘plab bepul va pullik internet manbalari mavjud. Ular o‘z vazifasi, tarkibi va foydalanish usullariga ko‘ra farqlanadi. Birinchidan, o‘quv materiallarini taqdim etuvchi platformalar, ya’ni elektron darsliklar, interaktiv prezentatsiyalar, videodarslar va elektron testlar ta’lim jarayonining asosiy omillaridan biridir. Masalan, YouTube orqali joylashtirilgan darslar, TED-Ed’ning qisqa, ammo chuqur mazmunga ega videolari, Khan Academy’ning fanlar bo‘yicha sinflar kesimidagi interaktiv darslari o‘quvchilarning bilimolish jarayonini osonlashtiradi. Ikkinchidan, ilmiy-ommabop resurslar, ya’ni elektron kutubxonalar, maqola bazalari va ilmiy izlanish manbalari ham muhim o‘rin tutadi. ZiyoNET portali O‘zbekistonda ta’lim oluvchilar uchun zarur o‘quv adabiyotlari, darsliklar va elektron testlar bilan boyitilgan. Xalqaro manbalardan esa Google Scholar, JSTOR, ScienceDirect kabi platformalar keng qo‘llaniladi. Uchinchidan, internet orqali amalga oshiriladigan baholash tizimlari – bu masofaviy ta’limning muhim qismidir. Onlayn test tizimlari