O‘ZBEKISTON CHEGARADOSH DAVLATLAR BILAN O‘ZARO ALOQALARI

Аннотация

This article examines the importance of nationalism in trade relations with countries in Central Asia, including Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, and Afghanistan, and the priorityaspects ofrelations withbordering countries in thedevelopment ofthestate. Keywords: Central Asia, neighborhood, foreign policy, foreign trade, progress, prosperity, development, international cooperation, region, international relations, export, import. Kirish. Mamlakatimiz mustaqillikga erishgandan keyin mustaqil va demokratik davlat qurish uchun muhim qaror va qonunlar qabul qilindi. Demokratik, iqtisodiy barqaror davlat shakillantirishda har bir sohada qonun ustuvorligi shuningdek, mamlakatimiz mintaqaviy va chegaradosh davlatlar hamda rivojlangan davlatlar bilan xalqaro hamkorlikni mustahkamlash, xalqaro munosabatlarga oqilona yondashish, inson qadr-qimmatini hurmat va himoya qilish hamda xalqaro munosabatlarda huquqning umume'tirof qilingan tamoyilllari, chegaradosh davlatlar bilan iqtisodiy yaxshi qo‘shnichilik munosabatlarini rivojlantirish kabi tamoyillarga tayangan holda tinchlik, iqtisodiy o‘sish va farovonlik ta’minlash yo‘lida barcha sheriklar bilan hamkorlikni amalga oshiradi. Respublikamizning tashqi siyosatini ustuvor yo‘nalishi Markaziy Osiyo mintaqasidir. Mamlakatimizning Markaziy Osiyodagi siyosati mintaqalararo tinchlik va barqarorlikni ta’minlashga, hamda mintaqaviy xavfsizlikning muhim muammolarini hal etishga qaratilgan. Mazrkaziy Osiyo davlatlari bilan qo‘shnichilik mamlakatda mintaqaviy savdo- iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlash, mintaqaning transport va savdo-sotiq infratuzilmasini rivojlantirish, Markaziy Osiyo transchegaraviy ya’ni daryolarining suv-energetika resurslaridan oqilona va kompleks foydalanish hamda mintaqaning ekologik barqarorligini ta’minlash, tabiatni 118 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue2,May 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X asrash, chegaralarni delimitatsiya va demarkatsiya qilish jarayonini yakuniga yetkazish uchun barcha sa’y-harakatlarni amalga oshirildi. “Bizning bosh maqsadimiz – umumiy sa'y-harakatlarimiz bilan Markaziy Osiyoni barqaror, iqtisodiy rivojlangan va yuksak taraqqiy etgan mintaqaga aylantirishdan iborat. Buning uchun biz turli nizolarni qo‘zg‘aydigan va unga ko‘maklashadigan sabab va omillarga birgalikda barham bermog'imiz, umummintaqaviy ustuvor manfaatlarni inobatga olish asosida milliy rivojlanishni ta'minlamog'imiz zarur. Biz bugun taraqqiyotimizning umumiy ustuvor yo‘nalishlarini anglagan holda, chegara, suvdan foydalanish, transport va savdo singari o‘tkir mintaqaviy masalalarni yechish bo‘yicha oqilona murosa yo‘lini izlamoqdamiz” Bugungi kunda O‘zbekistonimiz va Markaziy Osiyo mintaqasi davlatlari o‘rtasida do‘stona va ahil qo‘shnichilik munosabatlari, ilmiy-texnikaviy va madaniy-gumanitar hamkorlik, jamoat tashkilotlari vaoddiyfuqarolar o‘rtasidagi aloqalar rivojlantirilgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Samarqand shahrida o‘tgan "Markaziy Osiyo: yagona tarix va umumiy kelajak, barqaror rivojlanish va taraqqiyot yo‘lidagihamkorlik"mavzusidagixalqarokonferensiyadaso‘zlagannutqi Mamlakatimiz o‘zining 37 millionlik vatanparvar aholisi bilan Markaziy Osiyo mintaqasida xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynab kelmoqda. Markaziy Osiyo deganda, Sovet Ittifoqi parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: Qirg‘iziston, Qozog‘iston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga O‘rta Osiyo va Qozog‘iston atamasi qo‘llanilgan. Lekin, 1991 yilda mustaqillikka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qo‘llana boshlashdi. 1992 yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo bo‘limlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga Afg‘oniston, Mo‘g‘uliston va Xitoyning Uyg‘urviloyatlari ham kiradi. Oʻzbekiston 1991-yil mustaqillikka erishgandan soʻng dunyo hamjamiyatining toʻlaqonli aʼzosi sifatida oʻzining mustaqil tashqi siyosatini amalga oshira boshladi. Oʻtgan 30 yil mobaynida oʻzbek diplomatiyasi katta yoʻlni bosib oʻtdi. Bugungi kunda Oʻzbekiston dunyoning 134 mamlakati bilan diplomatik aloqalarni oʻrnatgan va xorijiy mamlakatlarda 35 ta elchixona, 17 ta bosh konsulxona va xalqaro tashkilotlar huzurida 3 ta doimiy vakolatxona faoliyat olib bormoqda. 2017-yildan boshlab oʻzbek diplomatiyasida sifat jihatdan yangi sahifa ochilib, respublikamizning xalqaro maydonda olib bo