ANDIJON VILOYATIDA FAOLIYAT YURITAYOTGAN KLASTERLARNI MEHNAT RESURSLARI BILAN TA’MINLANGANLIK HOLATI VA TAHLILI

Аннотация

Maqolaning dolzarbligi qishloq xo‘jaligi tarmoqlari integratsiyasini rivojlantirishda mehnat resurslaridan samarali foydalanish masalalari hisoblanadi. Maqolada Andijon viloyati klasterlarida faoliyat ko‘rsatayotgan mehnat resurslari bilan ta’minlanganligi tahliliyoritilgan. Annotatsiya:Актуальность статьи заключается в эффективном использовании трудовых ресурсов в развитии интеграции отраслей национальной экономики. В статье описан анализ состояния обеспечения трудовыми ресурсами кластеров действующих в Андижанскойобласти. Annotation:The relevance of the article lies in the effective use of labor resources in the development of integration of sectors of the national economy. The article describes an analysis ofthestateofsupply oflabor resources toclusters operating inthe Andijan region. Kalit so‘zlar:modernizatsiya, innovatsiya, ishlab chiqarish, klaster, kooperatsiya, mehnat resurslari,unumdorlik Ключевые слова:модернизация, инновация, производство, кластер, кооперация, трудовые ресурсы,производительность Key words:modernization, innovation, production, cluster, cooperation, labor resources, productivity Mamlakatimiz iqtisodiyotining bozor munosabatlariga o‘tishi, shuningdek oldimizdagi qator ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni hal etish mehnat resurslaridan samarali foydalanishni talab etadi. Mehnat resurslari esa, ma’lumki, ishlab chiqarishning asosiy omili bo‘lib, boshqa resurslarga nisbatan o‘ziga xos xususiyatlarga ega. Ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotining rivojlanish jarayonida mehnat resurslaridan samarali foydlanish yo‘nalishlarini aniqlash, kelajakda mehnat samaradorlgini oshirishning shart-sharoiti bo‘lib hisoblanadi. Ayni paytda O‘zbekiston Respublikasi mehnatga layoqatli mehnat resurslarini mehnat salohiyati bo‘yicha ish bilan ta’minlash masalasi bo‘yicha qator muammo-lar mavjud. Hozirgi kunda O‘zbekistonda texnika taraqqiyotini belgilovchi tarmoqlarda bugungi kun talablari darajasida kadrlar tayyorlash yetarlicha emas. Shuning uchun ham, yaratilayotgan yangi ish joylari kadrlar tayyorgarligi, bilimi o‘rtasida nomutanosibliklar kelib chiqmoqda. Jumladan, 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida qishloq xo‘jaligini ilmiy asosda intensiv rivojlantirish orqali dehqon va fermerlar daromadini kamida 2 baravar oshirish, qishloq xo‘jaligining yillik o‘sishini kamida 5 foizga yetkazish ustuvor vazifa qilib 661 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue1,April2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X belgilangan.1 Andijon viloyati paxtachilik klasterlarining kerakli mehnat resurslari bilan etarli darajada ta’minlanlanishi, ulardan oqilona foydalanish, mehnat unumdorligining yuqori darajada bo‘lishi mahsulot hajmining ko‘paytirish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish uchun katta ahamiyatga egadir. Xususan, barcha ishlarning hajmi va o‘z vaqtida bajarilishi, asbob-uskunalar, mashinalar, mexanizimlardan foydalanish samaradorligi va buning natijasi sifatida mahsulot ishlab chiqarish hajmi, uning tannarxi va bir qator iqtisodiy ko‘rsatkichlar korxonalarning mehnat resurslari bilan ta’min etilganligiga vaulardan samarali foydalanishga bog‘liqdir. Andijon viloyati paxtachilik klasterlarining mehnat resurslari ikkita asosiy tarkibiy qismdan iborat bo‘lib, ular asisiy ishlab chiqarishda band bo‘lganlar va asosiy ishlab chiqarishda band bo‘lmagan boshqaruv xodimlarhamdamutaxassislardan tashkiltopgan. Bugungi kunda jadal rivojlanib borayotgan bozor iqtisodiyoti sharoitida xodimlarning bilim darajasi, yuqori kasbiy ko‘nikmalari va ish tajribalarini oshirish maqsadida korxonada doimiy ravishda xodimlarni turli malaka oshirish kurslari o‘qitish, ularni kasbiy mahoratlarini oshirish ishlari uzluksizravishda amalgaoshirib kelinmoqda. Korxona xodimlari malakasini oshirish sohasidagi rejani bajarilishi va dinamikasini tahlil qilganda, shunday ko‘rsatkichlardan, chunonchi oliy, o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida, korxonadagi ishchi kadrlar tayyorlash tizimida ta’lim olayotgan, o‘z malakasini oshiriyotgan xodimlar soni va foizi malakali mehnat bilan band bo‘lgan xodimlar foizi va hokazo ko‘rsatkichlar o‘rganiladi. Ijtimoiy malakaga doirko‘rsatkichlar ishdan ozodbo‘lib qolgan xodimlar malakasini o‘zgartirish vaishgajoylashtirishni tashkiletishnihamaks ettirmog‘i lozim. Mehnat resurslarini tahlil qilishning asosiy maqsadi korxonada brigadadan tortib birlashma va tarmoqqacha bo‘lgan jamoalarda ishlab chiqarish xo‘jalik faoliyatini rejalashtirishning asoslanganligini oshirishdan, uni boshqarishning takomilash-tirishdan iboratdir. Korxonaning mehnat resurslari bilan ta’minlanishi toifalar va kasblar bo‘yicha xodimlaming haqiqiy sonini reja ehtiyoj