ТИЖОРАТ БАНКЛАРИНИНГ МИЖОЗЛАРГА ЙЎНАЛТИРИЛГАН СТРАТЕГИЯСИНИНГ CАМАРАДОРЛИГИ

Аннотация

This article will expand the range of services provided to customers of commercial banks, along with the introduction of new banking services, the bank's marketing of commercial banks in this regard, and should be well-developed principles to achieve high efficiency with the ability tobe competitive. Калит сўзлар: тижорат банки, рақобат, самарадорлик, маркетинг стратегияси, рақобатбардошлик,рақобат шакли ўзгаришлари,мижозгайўналтирилганликмақсади Кириш Глобаллашув жараёни шиддат билан ўзгараётган бу даврда иқтисодий жабҳаларда ҳам бу ҳолат ўз таъсирини кўрсатмоқда. Айниқса, бугунги кунда барча молиявий жараёнларда асосий воситачи сифатида тижорат банкларининг роли муҳим аҳамият касб этмоқда. Мамлакатда молия-банк тизими узлуксиз ривожланиши тижорат банклари ва улар бажараётган фаолият турлари ҳам шу даражада юксалишига ўз ҳиссасини қўшади. Иқтисодий ислоҳотлар босқичмабосқич амалга ошириб борилаётган айни вақтда тижорат банклари объект сифатида ўз субъектлари бўлмиш мижозларга кўрсатаётган кенг кўламли хизмат турларини кенгайиши уларни келажакдаги мавқелари юксалишига муҳим ҳисса бўлибқўшилади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 6 майдаги Тижорат банкларининг молиявий барқарорлигини янада ошириш ва уларнинг ресурс базасини ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисидаги ПҚ-2344-сонли қарорида: “Банк тизимининг молиявий барқарорлиги ва ишончлилигини янада ошириш, тижорат банкларининг ресурс базасини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш, уларнинг инвестициявий фаоллигини рағбатлантириш, шунингдек, умумқабул қилинган халқаро меъёр ва стандартларга мувофиқ банк фаолиятини ташкил этишни янада юқори даражага 310 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue1,April2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X чиқишини таъминлаш...” келтирилган [1]. Белгиланган устувор вазифаларга эришишда эса банк тизиминиянадаривожлантиришгаоидчора-тадбирларни янадакенгайтиришлозим. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М. Мирзиёев мамлакатимизни 2021 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг асосий якунлари ва 2022- йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисидаги маърузасида: “Биз, аввало, иқтисодиётни ислоҳ қилиш ва эркинлаштириш борасидаги ишларимизни янада чуқурлаштириш, унинг соҳа ва тармоқларини таркибий жиҳатдан ўзгартириш бўйича бошланган ишларни жадаллаштиришимиз керак. Тармоқлар ва ҳудудларни модернизация қилиш, уларнинг рақобатдошлик даражасини ошириш, экспорт салоҳиятини ривожлантириш масалалари доимийэътиборимизмарказидабўлишилозим”,деб баён қилганлар [2]. Қуйида келадиган илмий мақолада бугунги кунда тижорат банкларининг мижозлар базасиникенгайтиришдаамалга оширилаётган стратегик ёндашувлари берилган. Мавзуга оидадабиётлар таҳлили Барча ривожланган мамлакатлардаги банк тизими аввалам бор, мижозга қаратилган стратегиялар асосида ривожланади. Шундай экан, мижозларни банк тизимига янада кўпроқ жалб қилиш, уларга замонавий банк хизматларини кўрсатиш билан бирга, янги илмий ғояларга асосланган инновацион банк хизмат турларини ишлаб чиқиш асосий мақсадлардан бири бўлиб келмоқда. Айниқса, бундай ҳолатлар юзасидан бир қанча хорижийолимлар фикрлариҳам буни тасдиғини беради. Иқтисодчи олимлар А.Марданов ва Р.Мунасыпов “Асосий мақсадлардан бири шуки, мижозни банкка жалб қилишда тақдим этилаётган молиявий хизматларни кўрсатишдаги ишончлилик ва рентабеллик даражаси, шунингдек, хизмат кўрсатишда талаб қилинган маълумотни етказишдаги тезкорлик ҳамда, мижоз эҳтиёжини аниқ тушунишга асосланади. Мижоз ўз саволларига аниқ жавоб олган тақдирдагина бетакрор банк хизмат тури ҳамда, ишончга асосланган шерикчилик муносабатлари узоқ муддатли бардавом бўлиши учун маблағ тўлашнихохлайди”,-деган фикрниилгарисурганлар [3]. Бу ўринда эса банк тизимида маркетинг тадқиқотларини олиб бориш бирдек фойдали, ҳам зарур ҳисобланади. “Банк маркетингининг мақсади капитал бозорининг талабларига мослашиш учун зарур шарт шароитлар яратиш бозорни тадқиқ қилиш рақобатбардошлик ва самарадорликнинг ўсиши учун чора- тадбирлар тизимини ишлаб чиқиш муҳим омил ҳисобланади. Банк маркетинги комплексининг асосий элементлари банк маҳсулоти, нарх, фойдава ҳаракатдир” “Мижозлар учун энг яхши банк бўлиб шаклланишда, мижозлар эҳтиёжларини қондиришда оддий ҳамда, кенг қамровли филиал тармоқларни қўллаб-қувватлаш, акциядорлар даромадлари қайтишини таъминлашда инвестициялар ҳам муҳим аҳамият касб этади”[5]. Банкларда маркетинг тадқиқотларини олиб боришдаги асосий эътибор инсон эҳтиёжига қаратилган бўлади. Бу борада иқтисодчи олимлар қуйидаги омилларни келтириб ўтганлар, яъниисътемолчилар тадқиқотва тахлилжараёнлари қуйидагиларда ўзакс