BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI INSHOLAR ASOSIDA MUSTAQIL FIKRLASHGA O‘RGATISH METODIKASI

Аннотация

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini insholar asosida mustaqil fikrlashga o‘rgatish metodikasini tahlil qilinadi. Maqolada o‘quvchilarning ijodiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish, ularning o‘z fikrlarini aniq ifoda etish, shuningdek, yozma nutqni yaxshilash bo‘yicha metodik tavsiyalar keltirilgan. Avvalo, mustaqil fikrlashning ahamiyati va uningo‘quvchilarning umumiyta’limjarayonidagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Kalit so‘zlar: boshlang‘ich sinf, o‘quvchi, insho, mustaqil fikrlash, umumiy ta’lim, og‘zaki va yozmanutq. Абстрактный. В статье анализируется методика обучения самостоятельному мышлению учащихся начальной школы на основе сочинений. В статье представлены методические рекомендации по развитию у учащихся навыков творческого мышления, четкого выражения своих мыслей, совершенствования письменной речи. Во-первых, будет рассмотрена важность самостоятельного мышления и его роль в общем процессе обучениястудентов. Ключевые слова: начальная школа, ученик, эссе, самостоятельное мышление, общее образование,устная и письменная речь. Annotation. This article analyzes the methodology for teaching elementary school students to think independently based on essays. The article presents methodological recommendations for developing students' creative thinking skills, clearly expressing their own thoughts, and improving written speech. First of all, the importance of independent thinking and its role in the general educational process ofstudents are considered. Key words: elementary school, student, essay, independent thinking, general education, oral and written speech. KIRISH. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini mustaqil fikrlashga o‘rgatish, ta’lim jarayonining eng muhim jihatlaridan biridir. Har bir insonning shaxsiy fikrlash, tahlil qilish, mulohaza yuritish va qaror qabul qilish qobiliyatlarini rivojlantirish, ularning kelajakdagi muvaffaqiyatli hayoti va faoliyatida kattaahamiyat kasb etadi. Insho yozish –buo‘quvchilarning 236 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 11,issue1,April2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X fikrlash, analitik qobiliyatlarini, yaratish va o‘z fikrlarini aniq ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim vositadir. Bugungi kunda har bir davlatning jahon hamjamiyatidagi o‘rni uning intellektual salohiyati hamda kadrlarni tayyorlash sifati bilan о‘lchanadi. Farzandlarimiz uchun zamonaviy ish joylari yaratish, ularning hayotda munosib o‘rin egallashini ta’minlashga qaratilgan ishlarimizni yangi bosqichga ko‘tarishni davrning o‘zi taqozo etmoqda. Biz yoshlarga doir davlat siyosatini hech og‘ishmasdan, qat’iyat bilan davom ettiramiz. Nafaqat davom ettiramiz, balki bu siyosatni eng ustuvor vazifamiz sifatida bugun zamon talab qilayotgan yuksak darajaga ko‘taramiz. Yoshlarimizning mustaqil fikrlaydigan, yuksak intellektual va ma’naviy salohiyatga ega bo‘lib, dunyo miqyosida o‘z tengdoshlariga hech qaysi sohada bo‘sh kelmaydigan insonlar bo‘lib kamol topishi, baxtli bo‘lishi uchun davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va imkoniyatlarini safarbar etamiz. Mamlakatimizda yoshlarning puxta ta’lim olishini ta’minlash, ularni milliy an’ana va qadriyatlarimizga hurmat ruhida kamol toptirish masalasiga davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tibor qaratilmoqda. Bosh qomusda ham har kim bilim olish huquqiga egaligi, bepul umumiy ta’lim olish davlat tomonidan kafolatlangani, maktab ishlari davlat nazoratidaekani mustahkamlab qo‘yilgan [1]. Boshlang‘ichsinflarda insho va bayon yozishga tayyorlashda o‘qituvchining metodik bilim saviyasi kuchli bo‘lishio‘quvchilarni tezdainsho va bayon yozish ko‘nikmasiningshakllanishiga asos bo‘ladi. Ma’lumki, yozma nutq og‘zaki nutqdan birmuncha shakllanganligi, so‘zlarning mohirlik bilan tanlanishi, grammatik jihatdan ham aniq, ammo murakkab tarkib topganligi, og‘zaki nutqqa mansub bo‘lgan ohang, qo‘l harakatlari va mimikalardan bevosita holiligi bilan farqlanadi. Yozma nutq murakkab jarayon hisoblangani uchun ham u ko‘p vaqt talab etadi. Bunday nutq davomida inson o‘z-o‘zini kuzatib borish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Yozma nutqda savodxonlik va mazmundorlik asosiy o‘ringa qo‘yiladi. Yozma nutqni o‘stirish ham bevosita tilning grammatik qurilishi va lug‘at qatlamini mukammal o‘zlashtirish bilan bog‘liqdir. Yozma nutq uchun quyidagi asosiy talablar qo‘yiladi: har bir so‘z, har bir jumla asosiy mazmunni va muallifning maqsadini ochish uchun xizmat qilishi, mantiqli va izchil ifodalanishi zarur; yozma nutqdagi fikrlar ifodali, qiziqarli, uslubiy jihatdan sodda va ravon ifoda etilishi kerak; yozma nutq jarayonida adabiy til me’yorlariga rioya etish, til boyligidan keng va ijodiy, eng muhimi, o‘rinli foydalan