ZAMONAVIY ADABIYOT O’QITUVCHISI O’QISH SAN’ATI USTASI

Аннотация

Ushbu maqolada zamonaviy adabiyot o’qituvchisining dunyo qarashi o’quvchilarni to’g’ri yo’lga boshlay olishi va badiiy adabiyot darsi ko’ngilni tarbiyalash darsi haqida so’z boradi. Kalit so’zlar:O’qituvchi, kitobxonlik, president, zamonaviy, dunyoqarash, naqqosh, obraz, adabiyot. Ustozmisli yonib turgan shamgao‘xshaydi.O‘zi yonib atrofga nur-ziyo taratadi. Barchamizga ma’lumki, hamma kasblarni ustoz -muallim orqali o‘rganiladi. Ustoz- ilm o‘rgatuvchi, yo‘l-yo‘riq ko‘rsatuvchi, tarbiyalovchi murabbiydir. Bola birinchi saboqni ham o‘qituvchidan oladi. Ona – vatan so‘zlarining ma’nosini ham o‘qituvchi o‘rgatadi. Shuning uchun ham barcha kasblar ichida o‘qituvchilik kasbi eng mashaqqatli, eng sharafli va mas’uliyatli hisoblanadi. Prezedentimizning“O‘zbekistondabugundan boshlab, eng hurmatli, eng e’zozli inson –bu muallim!” yoki “ O‘qituvchini hurmat qilmaganni men ham hurmat qilmayman!”, deb ta’kidlab aytganlari o‘qituvchilik kasbining nechog’lik sharafli bir kasb ekanligidan dalolat beradi. Zamonaviy adabiyot o’qituvchisi bo’lish hammaning ham qo’lidan kelavermaydi. Bu juda ham mas’uliyatli kasbdir. Adabiyot o’qituvchisi inson ko’ngli bilan ishlaydi,chunki adabiyot darsi ko’ngil tarbiyalash darsidir. Avvalambor o’qituvchi deganda ko’z oldimizga bizni maktab ostonasidan qo’limizdan tutib o’qishni, yozishni o’rgatgan hayotning pasd-u balandini, yaxshiyu-yomonni tanitgan mo’tabar bir ulug’ zot ko’z oldimizda gavdalanadi. O’qituvchini naqqoshga o’xshatkim keladi. Chunki naqqosh oddiy yog’ochga mahorat bilan kuch g’ayrat ila ishlov berib undan chiroyli buyum yaratadi. Malakali ustozlarimiz ham bolaning yoshligidan, bolaning qordek oppoq qalbiga ilm urug’ini sochadi. O’qituvchilarning zimmasiga juda ham mas’uliyatli vazifa turadi. Bolaga to’g’ri yo’l ko’rsatish, yaxshiyu-yomonni farqlash, hayot mag’zini chaqishda, dunyoqarashining kengayishida, albatta, o’qituvchi-murabbiylarning ro’li katta ahamiyat kasb etadi. Albatta o’qituvchi ham bilimdon, zukko, aqilli, fikrlay olish qobiliyati, dunyoqarashi keng bolmog’i lozim. Zamonaviy adabiyot o’qituvchisi o’quvchilarni badiiy adabiyotga nafaqat jahon adabiyotiga, kitobxonlikka qiziqtirishi lozim.Albatta o’quvchilarni darsga qiziqtirish o’qituvchilarning o’ziga, dars mahoratiga, darsda qo’llaydigan metodikasiga ham bog’liq.Masalan O’qituvchi biror bir asarni tahlil qilib bermoqda o’quvchiga asar g’oyasini yetkazib bera olishi zarur bo’lsa o’sha obraz qahramonni o’qituvchi o’zining siymosida gavdalantirib bermog’i lozim.O’qituvchi darsga mahorat bilan yondoshsa o’quvchilarning adabiyotga kitobxonlikka ishtiyoqi ortib boraveradi.O’quvchini kitob o’qishga yoshligidan qiziqtirishlozim. 529 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue2,March 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Shuo‘rinda savol tug‘iladi:“Zamonaviy o‘qituvchiqanday bo‘lishikerak?”.Mustaqilligimizdan boshlab bu muammo bo‘yicha ko‘plab pedagog va psixolog olimlar o‘z fikr va mulohazalari bilan chiqdilar. O‘qituvchining kasbiy mahoratini milliy an’ana va urf-odatlarimizdan, qadryatlarimizdan kelib chiqib yanada takomillashtirish, ularning pedagogik faoliyatini hozirgi zamon talablari darajasida shakllantirish uchun metodik qo’llanmalar, tavsiyanomalar paydo bo‘ldi. XXI asrga kelib o‘qituvchining vazifasi yanada takomillashib bormoqda. Endilikda global o‘zgarishlar, fan-texnika, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining kun sayin rivojlanib borishi o‘qituvchidan yuksak mahoratni, o‘tkir irodani, psixologik quvvatni, chuqur bilimvamulohazalibo‘lishnitalab qiladi. Hozirgi zamon o‘qituvchisi o‘z mutaxassisligiga oid bilimlar bilan birga, pedagogik va psixologik bilimlarni, hamda turli fan yo‘nalishlari bo‘yicha maxsus bilimlarga ega bo’lgan, kasbiy tayyorgarlik, yuksak axloqiy fazilatlarni egallagan, ta’lim muassasalarida faoliyat ko‘rsatuvchi shaxsdir. Shu fikrlardan kelib chiqqan holda zamonaviy adabiyot o‘qituvchisidan quyidagi mas’uliyatlar talab qilinadi. – O‘qituvchi o‘quvchilarini chin ko‘ngildan seva bilishi, o‘z mehrini, his tuyg’ularini har lahzada o‘quvchilar ichki dunyosi bilan bog’lay olishi, ularning mehriga, hurmatiga sazovor bo‘lishikerak. – Zamonaviy o‘qituvchining ilm-fan, texnika va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yangiliklaridan vayutuqlaridan xabardor bo‘lib borishi. – O‘qituvchi kasbiy pedagogik faoliyatida ta’lim tarbiyaning eng zamonaviy shakl, metod vavositalardan unumlifoydalana olish imkoniyatigaega bo’lmog’i lozim. – O‘qituvchi nutq madaniyatiga ega bo‘lishi kerak. Chunki, ta’sirli nutq orqali o‘qituvchi tushuntiribbermoqchi bo‘lgan narsasini o‘quvchiga yaxshi yetkazib bera oladi. – O‘qituvchining kiyinish madaniyati o‘ziga xos bo‘lishi, ya’ni so