O'ZBEKISTONDA TRANSPORT SOHASIDAGI ISLOHOTLARNING URBANIZATSIYA JARAYONLARIGA TA'SIRI VA YO’L INFRATUZILMASI

Аннотация

Keywords: The article analyzes the impact of the transport sector on the processes of urbanization in the regions of Uzbekistan, the role of newly built and reconstructed highways in the development of citics. At the same time, the issues of the positive impact of roads of national importance on the trade and logistics sector and their acceleration are discussed. Kaywords: urbanization, transport, urban, roadside infrastructure, port-city, investment. Kirish gismi. Bugungi kunda jahonning rivojlangan mamlakatlarida shaharlarni o'rni, ulami yashash uchun qulay va xavfsiz bolishi eng avallo shaharda yashovchi aholi uchun shuningdek, shaharga tashrif buyuruvchilar uchun ham muhim omillardan biri sanaladi. O'z navbatida, bu kabi omillarning asosi shaharlari to'g'ri loyihalashtirish hamda rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqishdir. Bunda, eng avvlo transport tizimining o'mi, uning shahar hududidagi to g'ri rejalashtirilganligi https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 13 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari va tashkil etilganligi hisoblanadi. Iqtisodiyotni ragamlashtirish sharoitida korporativ boshgaruv Shaharlarda yollarni to'g'ri loyihalash orgali yo'1 bo'yi infratuzilmasini rivojlanishiga, shahardagi transport ogimining ravon harakatiga, migratsiya jarayonlarining tartioga solinishiga erishish mumkin bo ladi. Umuman olganda, shaharlarning gon tomiri hisoblangan yo'llar urbanizatsiya jarayonlarida muhim o'rin kast etishi sababli bugungi kunda mazkur yo'nalishning oziga hos muammo va masalalari ham yo q emas. Asosiy qisim .Mamlakatimizda yo'llarni quish, ularni ta' mirlash va kengaytirish borasida ulkan loyihalar amalga oshirilib kelinmoqda. Xususan, Avtomobil yo'llari qo'mitasining asosiy faoliyat ko'rsatgichlari to'g'risida tahliliy ma'lumotga ko'ra o'tgan 2021-yil mobaynida investitsiya dasturi doirasida davlat byudjetidan 1462,1 mird so m miqdordagi qurilish va rekonstruktsiya ishlari amalga oshirilgan bo lib, ushbu ko'rsatgich 2020-yildagiga nisbatan 122,9%ni tashkil etadi«). O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "2022-2024-yillarda O'zbekiston Respublikasini ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish chora- tadbirlari to'g'risida" 2022-yil 22-yanvardagi PQ-98-son qaroriga muvofiq birgina 2022-yilda yo'1 transport infratuzilmasi, shu jumladan avtomobil yo'llari va temir yo'l transporti va metro quilishi hamda rekonstruktsiya gilinishi uchun respublika byudjetidan jami 2 trIn. 400 mlrd. so'm pul mablag'lari ajratilgan. Bu esa o'z navbatida o'tgan 2021-yil yilga nisbatan 1,8 marta ko'p. O’zbekiston Respublikasida mavjud avtomobil yo'llarining uzunligi 184 000 km.ni tashkil qiladi. Bular quyidagicha: Shu jumladan: alqaro ahamiyatdagi-3 981 km; davlat ahamiyatidagi-14 100 km; 2022(Maxalliy hokimliklar balansida). Shu jumladan: shaxar ko'chalari-7 125 km; - tuman markazlari ko chalari-12 530 km; - qishloq aholi punktlari-49 383 km; - shahar aholi punktlari-15 456 km; https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 14 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari - xo jaliklararo qishloq yo*llari-32 066 km; Iqtisodiyotni ragamlashtirish sharoitida korporativ Investitsiya dastur bo yicha (mird som) I-rasm: 2021-yilda yo 'Ilarni qurish va ta'mirlash uchun ajratilgan pul miqdori grafikda Umuman olganda atomobill yo llari shaharlaring rivojlanishiga juda katta ta'sir ko'rsatadi. Yirik shaharlar ulkan transport uzellari hisoblanib, ularda savdo- sotiq muhim o'rin tutgan holda, sanoat rivojlanishiga erishiladi, shu bilan birga transport terminallari tomonidan ish o'rinlari yaratiladi. Ko'pgina shaharlar aynan suv va quruqlik kesishgan joylarda qurilgan bo'ladi. Bularga London, Marsel, Parij va boshqa port-shaharlar bunga yaqgol misol bo la oladi. Avtomabil yollari shaharlamni va ular atrofida joylashgan hududlarni rivojlantirishga misol qilib Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani hududidagi Amirsoy ko'ngilochar dam olish maskanini olishimiz mumkin. 2-rasm: Toshkent viloyati Bo'stonliq tumani hududida joylashgan Amirsoy dam olish maskani. 2017-yilda qurilishi boshlangan .Amirsoy dam olish maskani 2020-yilda Jahon turistlar kuni munosabati bilan eng yashi xizmat ko'rsatish maskani sifatida taqdirlangan. Mazkur dam olish maskaniga olib boruvchi yo'l ilgari foydalanishga yaraqosiz bo'lganligi sababli transport harakati cheklangan edi. Ushbu hududda aholining ko'p qismi ishlash uchun shaharlarga borar,aksariyati esa chorvachilik va dexqonchilik bilan shug illamar edi. Bugungi kunga kelib esa Amirsoy dam olish maskaniga olib boruvchi yo'1 investor tomonidan qayta ta'mirlanishi natijasida mazkur hududda rivojlanish harakatlari asta-sekin jadallasha boshladi.Birinchi navbatda dam olish maskaniga boruvchi yo'1 boylarida tub aholi savdo-sotiq va xizmat ko'rsatish obyektlari barpo etila boshladi. Bu esa ushbu hududda yo'! bo'yi infratuzilmasini rivolanishiga olib keldi. Kichik dam olish maskanlari, kafe, restoran, tamaddix