BUXORO ERGONIMLARI ShAKLLANIShINING TARIXIY ASOSLARI

Аннотация

Ushbu maqolada Buxoro ergonimlari shakllanishining tarixiy asoslari keltirilgan. Buxoro tarixiy ergonimlari tasniflanadi. Tarixdagi ergonimlarning bugungi muassasa va tadbirkorlik subyektlariga nisbatan qo‘llanilishi orqoli ularning leksik, leksik –semantik xususiyatlari ochib beriladi.Ma’noviy ishoralar ochiqlanadi. Buxorodagi tarixiy ergonimlar mahsulotlar, ko‘rsatiladigan xizmatlar, boshqa bir obyekt yoki subyekt, tarixiy- tadrijiy omillar asosida nomlanganligi ayonlashadi. Bu bilan tariximizning ajralmas qismi sanalgan ergonimlar orqali o‘tmish zamon hamda makondagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy hayotning manzarasi ko‘z o‘ngimizda gavdalanishiga imkon yaraladi. Tayanch tushunchalar: ergonimlar, tarixiy ergonimlar, ergonimlarning shakllanishi, til hodisalarini diaxron va sinxron o‘rganish, ergonimlarning boshqa onomastik birliklar bilan aloqalari. Аннотaция. В статье изложены исторические основы формирования бухарских эргонимов. Классифицированы исторические эргонимы Бухары. Через применение исторических эргонимов к современным учреждениям и хозяйствующим субъектам раскрываются их лексические и лексико- семантические свойства. Выявляются содержательные отсылки. Оказывается, исторические эргонимы в Бухаре были названы в зависимости от продукции, оказываемых услуг, другого объекта или субъекта, а также https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 97 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari исторических и эволюционных факторов. Это позволяет нам визуализировать социально-политическую, экономическую и культурную жизнь прошлого посредством эргономий, которые являются неотъемлемой частью нашей истории. Ключевые слова: эргонимы, исторические эргонимы, образование эргонимов, диахроническое и синхроническое изучение языковых явлений, связи эргонимов с другими ономастическими единицами.. Abstrakt. This article presents the historical foundations of the formation of Bukhara ergonyms. Bukhara historical ergonyms are classified. Through the application of historical ergonyms to today's institutions and business entities, their lexical, lexical-semantic properties are revealed. Spiritual references are revealed. It is revealed that historical ergonyms in Bukhara are named based on products, services provided, another object or subject, historical and developmental factors. This allows us to visualize the picture of socio-political, economic, and cultural life in the past and space through ergonyms, which are an integral part of our history.. Supporting concepts: ergonyms, historical ergonyms, the formation of ergonyms, diachronic and synchronous study of language phenomena, the relationship of ergonyms with other onomastic units. Movorounnahrning asosiy markazi sifatida Buxoroda savdo-sotiq, sanoat, ishlab chiqarish, hunarmandchilik, xizmat ko‘rsatish taraqqiy etgan. Tabiiyki, shaharda ushbu yo‘nalishga mo‘ljallangan korxona va tashkilotlar faoliyat yuritgan. Tabiiyki bir-biriga turdosh va raqobatchi korxonalarning o‘ziga xos va ustuvor jihatlarini ifoda etish zarurati paydo bo‘lgan hamda ushbu hodisa muassasalar nomida aks etgan. Shayboniylar sulolasi davrida Buxoroda juda ko‘p obodonlashtirish ishlari amalga oshirildi. Savdo jonlandi. Ilm-fan masalasida ancha muvaffaqiyatli faoliyat ko‘rsatgan, maishiy xizmat ko‘satish tarmoqlari rivojlangan. Toqi Sarrofon, Toqi Telpakfurushon, Toqi Zargaron, Timi Abdullaxon kabi savdo va xizmat ko‘rsatgan. https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 98 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari Toqi Sarrofonda pul almashtirish vazifasi bajarilgan, Toqi Telpakfurushda telpak, Toqi Zargaronda zargarlik ishlanmalari bilan savdo qilingan. Timi Abdullaxonda turli ashyo, mahsulotlar sotilgan. Mazkur obidalarni diaxron tahlil qilish jarayonida bu obyektlarni ergonim sifatida qarash mumkin, madrasalarning deyarli barchasi hozirgi kunda ergonim sifatida belgilanmaydi, bu bino va inshootlar obodonlashtirish yoki Madaniy meros obyektlarini himoya qilish boshqarmasi tasarrufiga o‘tkazilgan. Mirarab, Xotin- qizlar madrasasi kabi inshootlar hozirgi kunda ham faoliyat yurgizmoqda. Toqlar va timlarda hozirda ham savdo munosabatlari amalga oshirilayotgan bo‘lsa-da, maxsus ergonim sifatida qaralmaydi. Buxoroda joylashgan bozorlar umumiy savdo maydonlari, maxsus yopiq binolar, tim va toqlar, aniq, belgilangan mahsulotlar sotilishiga mo‘ljallangan maydonchalar hamda karvonsaroylardan iborat bo‘lgan. Chakana savdolar, ba’zi tovarlarni sotishga ixtisoslashgan joylarda amalga oshirilgan, ammo ko‘tara savdo ishlari karvonsaroylarda va u yerda joylashgan hujralarda olib borilgan. Buxoroda faol xizmat ko‘rtuvchi, faol savdo olib boruvchi joylar yo‘llarning kesishgan joylarida joylashgan, bunday joylar ba’zi yerlarda Chorsu deyilgan, Buxoro shhrida bunday maskan Toq deb atalgan. Odatda, Chorsu deb nomlanuvchi savdo majmualari chorrahalarda joylashgan. Toqi Tirgaronda turli dehqonchilik uskunalari, pichoq, o‘q-yoy va