UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA CHOLG’U IJROCHILIGI TO’GARAKLARINI TASHKIL QILISH

Аннотация

This article focuses on the organization of extracurricular instrumental performance clubs in general education schools in accordance with Presidential Decree No. 112 by Shavkat Mirziyoyev. It highlights the activities, methodologies, and approaches aimed at developing students' musical education and aesthetics. The goal is to ensure that by the time students graduate, they have mastered the ability to perform at least one melody on a national musical instrument. Through this, the aim is to spark students' interest in traditional musical instruments and enhance their performance skills. Аннотация. Данная статья посвящена организации внеурочных кружков инструментального исполнительства в общеобразовательных школах в соответствии с Постановлением №112 Президента Шавката Мирзиёева. Основное внимание уделено деятельности, методике и подходам, направленным на развитие музыкального образования и эстетического воспитания учащихся. Цель состоит в том, чтобы к окончанию школы учащиеся овладели навыком исполнения хотя бы одного произведения на национальном музыкальном инструменте. Таким образом, предполагается пробудить интерес школьников к традиционным музыкальным инструментам и развить их исполнительское мастерство. Kalit so’zlar; pedagogika, musiqiy ta’lim, estetika, to’garak, metodika ,cholg’u ijrochiligi, musiqiy cholg’u asboblari, ansambl, individual ta’lim. Keywords: pedagogy, musical education, aesthetics, club, methodology, instrumental performance, musical instruments, ensemble, individual education. 73-son 3–to’plam Iyun-2025 Sahifa: 46 Ustozlar uchun pedagoglar.org Ключевые слова: педагогика, музыкальное образование, эстетика, кружок, методика, инструментальное исполнительство, музыкальные инструменты, ансамбль, индивидуальное обучение. Maktablarda o’quvchi yoshlarni milliy va estetik ruhda tarbiyalsh uchun ularda musiqa madaniyati darslariga qiziqish uyg’otish o‘zbek milliy musiqa cholg’u asboblari va cholg’u ijrochiligiga qiziqishini orttirish maqsadida prizidentimiz Shavkat Mirziyoyev tarafidan qarorlar ishlab chiqilmoqda. 2022/2023 o`quv yilidan boshlab umumiy o`rta ta`lim muassasalarida milliy musiqa cholg`ularidan kamida bittasida kuy ijro etish mahorati o`rgatiladi hamda bu haqda ularning ta`lim to‘g`risidagi hujjatiga (shahodatnoma) tegishli qayd kiritiladi. Bu borada Davlatimiz rahbari tomonidan – “Madaniyat va san`at sohasini yanada rivojlantirishga doir qo`shimcha chora-tadbirlar to`g`risida”gi qarori imzolandi. Qarorga ko`ra, 2022/2023 o`quv yilidan musiqa fani uchun haftasiga belgilangan bir o`quv soati hamda unga qo`shimcha ravishda har hafta milliy musiqa cholg`ularida kuy ijro etish amaliy to`garaklari va o`tkaziladi. Shuningdek, milliy cholg`ulardan kamida bittasida, 2023/2024 o`quv yilidan boshlab esa kamida uchtasida kuy ijro etish mahoratiga ega bo`lish musiqa fani o`qituvchilari uchun majburiy hisoblanadi[1].Shundan ko’rinib turibdiki, an’anaviy musiqa asboblarini asrash va ularni keyingi avlodga yetkazish dolzarb masaladir va bunda o’qituvchining mahoratli bo’lishi va bir necha cholg’u asboblarini ijro eta olishi muhim ahamiyatga egadir. Milliy xalq cholg‘u asboblari ansambli to‘garagining rahbari oldida turgan muhim vazifalardan biri ishtirokchilarni tanlash va dastlabki ishlarni amalga oshirishdir. Musiqa fani ta'limida xalq cholg'ularini o'rgatish, milliy madaniyat va merosni saqlashda muhim ahamiyatga ega. Xalq cholg'ulari milliy musiqiy madaniyatning ajralmas qismi bo'lib, ular orqali avloddan- avlodga boy musiqa an'analari yetkaziladi. Zamonaviy ta'limda esa interfaol usullar yordamida xalq cholg'ularini o'rganish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilish mumkin[2]. Musiqiy to’garaklarni amalga oshirish metodikasi fanning predmeti, bo’lajak tarbiyachi-o’qituvchilariga kelajak avlodni ma’naviy jihatdan yuksak fazilatlar egasi qilib tarbiyalash, san’atning qirralari, shakl va yo’llari to’g’risida bilim , ko’nikma va malaka hosil qilish haqida baxs yuritadi. Musiqiy to’garaklarni tashkil qilish va uni amalga oshirish metodikasi ijtimoiy fan bo’lib , milliy ong va istiqlol mafkurasini shakllantirishga hizmat qiladi. To’garaklar tuzish murakkab va uzoq davom etadigan jarayondir. To’garak tuzish dastlab tashkiliy ishlardan boshlanadi va o’z doirasiga qator muamolarni qamrab oladi. Bular ; -to’garak tuzish bilan bog’liq bo’lgan masalalarni dastlabki muhokamadan o’tkazish; -to’garakka qatnashuvchilarni jalb qilish va uning tarkibini to’ldirish; -yangi tuzilgan to’garak bilan raxbarlarning uchrashuvlarini tashkil qilish; -to’garakka kiruvchilarning musiqiy bilimlarini tekshirib chiqish[3]. 73-son 3–to’plam Iyun-2025 Sahifa: 47 Ustozlar uchun pedagoglar.org Yoshi, musiqiy bilimi hamda biror cholg‘u asbobini chala olishi, qo‘shiq kuylay olishi, raqsga tusha olishi yoki shu soha bo‘yicha tayyorgarligi bor-yo‘qligidan qat’i nazar barcha xohlovchi o‘quvchilar musiqa to‘garagiga qabul qilinadi. Ular bilan bir necha marotaba mashg‘ulot o‘tkazish orqali har birining musiqiy qobiliyati dara