RUXIY TAZIQGA UCHRAGAN AYOLLARNI O’ZIGA BO’LGAN ISHONCHINI OSHIRISH

Аннотация

Depression is often caused by stress, trauma, or life events, and can have a negative impact on women's psychological well-being. First, it examines the ways in which women cope with depression, including psychotherapy, support groups, and personal development programs. Second, it discusses the social and emotional skills needed to build self-confidence, as well as the processes of self-assessment and self-awareness. Key words: depression, self-confidence, stress, trauma, personal development, psychotherapy, stress management, motivation, psychological support. Tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlanuvchi — o‘ziga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik sodir etilishi tahdidi ostida bo‘lgan yoki tazyiq va zo‘ravonlik natijasida jabrlangan ayol jinsidagi shaxs. Tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlanuvchi quyidagi huquqlarga ega: https://scientific-jl.com 1 5 1 63-son_6-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali • o‘ziga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik sodir etilganligi yoki ularni sodir etish tahdidi to‘g‘risidagi ariza bilan tegishli vakolatli organlarga hamda tashkilotlarga yoxud sudga murojaat etish; • maxsus markazlarda, shuningdek bepul telefon liniyasi orqali tekin huquqiy maslahat, iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy va boshqa yordam olish; • ichki ishlar organlariga himoya orderi berish to‘g‘risidagi talab bilan murojaat qilish, himoya orderi shartlari buzilgan taqdirda esa, ularni bu haqda xabardor qilish; • sodir etilgan tazyiq va zo‘ravonlik natijasida o‘ziga etkazilgan moddiy zararning o‘rni qoplanishi hamda ma’naviy ziyon kompensatsiya qilinishi to‘g‘risidagi talab bilan sudga murojaat etish. Bugungi kunda global miqyosda e'tirof etilayotgan dolzarb ijtimoiy muammolardan biri butun dunyo bo'ylab ayollarga nisbatan sodir etiladigan tazyiq va zo'ravonlik holatlari hisoblanadi. Insoniyat tarkibi azaldan ikki jins vakillaridan iborat ekan, ularning oʻzaro munosabatlarida bir-biriga nisbatan hurmat bilan yondashish zaruriyati, bir-birini to'laqonli, teng huquqli inson sifatida qabul qila olishi zamonaviy dunyoning eng ustuvor talablaridan biriga aylangan. Afsuski, aksariyat holatlarda ayollar erkaklar tomonidan sodir etiladigan turli shakldagi zo'ravonlik holatlari qurboniga aylanib qolmoqda. BMT ma'lumotlariga ko'ra, dunyo miqyosida taxminan 736 million ayol (deyarli har uch ayoldan biri) umri davomida kamida bir marotaba u yoki bu shaklda zo'ravonlik qurboni bo'lgan. Bugungi kunda butun dunyo boʻyicha tazyiq va zo'ravonlikka uchragan ayollarning huquqlarini himoya qilish, ularni har tomonlama qo'llab-quvvatlashga alohida e'tibor qaratilmoqda. Jahonning 155 mamlakatida oilaviy zo'ravonlik to'g'risida qonunlar qabul qilingan. Jumladan, O'zbekistonda ham 2019-yil 2- sentyabr kuni "Xotin-qizlarni tazyiq va zo'ravonlikdan himoya qilish to'g'risida"gi qonun qabul qilingan bo'lib, unda "jamiyatda xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo'ravonlikka doir murosasizlik muhitini yaratish, xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari tazyiq va zo'ravonlikdan himoya qilinishini ta'minlash, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, qonuniylikni mustahkamlash’’xotin-qizlarni tazyiq va zo'ravonlikdan himoya qilish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo'nalishlaridan etib belgilangan. Respublikamizda gender tengligini ta'minlashga oid turli masalalar, jumladan xotin- qizlarga nisbatan tazyiq va zo'ravonlik holatlarini oʻrganishga so'nggi yillarda alohida e'tibor qaratilib kelinmoqda. Jumladan, "Mahalla va oila" instituti tomonidan mazkur yo'nalishda qator ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, ilmiy-amaliy konferensiyalar tashkil etilib, nashr qilib kelinadi. Umuman olganda, bugungi kunda mahalliy mualliflar tomonidan xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo'ravonlik holatlari psixologik, pedogogik, falsafiy, huquqiy nuqtai nazardan tadqiq etib kelinmoqda. Respublikamizda gender tengligini ta'minlashga oid turli masalalar, jumladan xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo'ravonlik holatlarini oʻrganishga so'nggi yillarda https://scientific-jl.com 1 5 2 63-son_6-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali alohida e'tibor qaratilib kelinmoqda. Jumladan, "Mahalla va oila" instituti tomonidan mazkur yo'nalishda qator ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshiriladi, ilmiy-amaliy konferensiyalar tashkil etilib, nashr qilib kelinad.Umuman olganda, bugungi kunda mahalliy mualliflar tomonidan xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo'ravonlik holatlari psixologik, pedogogik, falsafiy, huquqiy nuqtai nazardan tadqiq etib kelinmoqda. Ruxiy tazik, asosan, ruhiy holatning buzilishi, stress va travma natijasida yuzaga keladi. Ayollar ko'pincha o'zlarini boshqalar bilan solishtirishadi, bu esa o'ziga bo'lgan ishonchni pasaytirishi mumkin. Ruxiy tazik belgilari orasida uyqusizlik, kayfiyat o'zgarishlari, tashvish va depressiya mavjud. O'ziga bo'lgan ishonchni oshirishning birinchi qadamlaridan biri — o'z-o'zini anglashdir. O'zining kuchli va