KON EKSKAVATORLARINING CHASTOTA O‘ZGARTIRGICH VOSITASIDA BOSHQARILUVCHI ELEKTR YURITMASI

Аннотация

Mazkur maqolada karyer ekskavatorlarida chastota o‘zgartirgich asosida boshqariluvchi elektr yuritma tizimining afzalliklari, uning samaradorligi va amaliy qo‘llanilishi haqida so‘z yuritiladi. Chastota o‘zgartirgichli yuritmalar an’anaviy tizimlarga nisbatan energiya tejamkorligi va boshqaruv qulayligi bilan ajralib turadi. Annotation: This article will talk about the advantages of an electric drive system on the basis of a frequency converter in Quarry excavators, its effectiveness and practical application. Frequency-shifting drives are characterized by energy efficiency and ease of control compared to conventional systems. Asosiy qism. Karyer ekskavatorlari konchilik sanoatida katta hajmdagi tog‘ jinslarini qazib olish va tashish uchun ishlatiladi. Ularning elektr yuritmalari samaradorligini oshirish, energiya iste’molini kamaytirish va ekspluatatsiya xarajatlarini qisqartirish muhim vazifalardan biridir. Ushbu maqsadga erishish uchun zamonaviy texnologiyalardan biri sifatida chastota o‘zgartirgich bilan boshqariluvchi elektr yuritmalar qo‘llanilmoqda. Chastota o‘zgartirgich bilan jihozlangan elektr yuritmalar energiya tejamkorligi, dvigatel va mexanik qismlarning kamroq aşinishi hisobiga xizmat va ta’mirlash xarajatlarini kamaytiradi. Shuningdek, dvigatelning samarali ishlashi tufayli yoqilg‘i yoki boshqa resurslar sarfi ham optimallashtiriladi.Chastota o‘zgartirgich yordamida dvigatelning ishga tushishi va to‘xtashi silliq tarzda amalga oshiriladi, bu esa ishchi mexanizmlarga yuk tushishini kamaytiradi. Ish jarayonida kutilmagan tebranish va zarbalar minimallashtirilganligi sababli, ekskavatorning umumiy ishonchliligi oshadi va mexanik qismlar kamroq eskiradi. https://scientific-jl.com 7 5 63-son_5-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali •Chastota o‘zgartirgich •Chastota o‘zgartirgichli elektr •Dvigatelning tezligi va dvigatelning aylanish tezligini yuritmalar yuklanishga mos momenti silliq boshqarilishi aniq va bosqichsiz boshqarish ravishda quvvat sarflaydi. natijasida unga tushadigan imkonini beradi. Natijada, An’anaviy yuritmalarga zarba yuklamalari kamayadi. ekskavatorning harakatlanish nisbatan, bu texnologiya faqat Bu dvigatel ichki jarayoni silliq kechadi, tezlik zarur bo‘lgan quvvatni komponentlarining eskirish va momentning kutilmagan yetkazib berish orqali ortiqcha jarayonini sekinlashtirib, uning o‘zgarishlari kamayadi. Bu ish energiya sarfini kamaytiradi. xizmat muddatini sezilarli unumdorligining oshishiga Natijada, energiya darajada uzaytiradi. Natijada, hamda mexanik samaradorligi oshib, umumiy dvigatellar kamroq texnik komponentlarning ekspluatatsiya xarajatlari xizmat talab qiladi va umumiy shikastlanish ehtimolini pasayadi. ekspluatatsiya xarajatlari kamaytirishga xizmat qiladi. qisqaradi. Harakat Dvigatellarning parametrlarini silliq Elektr energiyasini xizmat muddatini boshqarish tejash uzaytirish imkoniyati Chastota o‘zgartirgichli elektr yuritma tizimining asosiy afzalliklari Chastota o‘zgartirgich tarmoqdan olinadigan o‘zgaruvchan tokni bir yo‘nalishli tokka aylantiradi, so‘ngra uni kerakli chastota va kuchlanish bilan qayta o‘zgaruvchan tok holatiga keltirib, elektr dvigatelni boshqaradi. Bu orqali dvigatel aylanish tezligini silliq va uzluksiz o‘zgartirish imkoniyati yaratiladi. Chastota o‘zgartirgichli elektr yuritma tizimining asosiy afzalliklari o Harakat parametrlarini silliq boshqarish imkoniyati; o Elektr energiyasini tejash; o Dvigatellarning xizmat muddatini uzaytirish; o Ekspluatatsiya xarajatlarini kamaytirish; o Ish jarayonida dinamik zarbalarni kamaytirish. Karyer ekskavatorlarida qo‘llanilishi: Zamonaviy karyer ekskavatorlarining yuritma tizimlarida chastota o‘zgartirgichlardan foydalanish natijasida quyidagi natijalarga erishiladi: o Yuk ko‘tarish va tushirish jarayonlarining aniq va xavfsiz bajarilishi; o Ekskavatorning ish unumdorligini oshirish; o Ishchi mexanizmlarining aşinish darajasini kamaytirish. Yuk ko‘tarish va tushirish jarayonlarining aniq va xavfsiz bajarilishi Chastota o‘zgartirgich yordamida ekskavatorning yuk ko‘tarish va tushirish operatsiyalari yanada silliq va nazorat qilinadigan darajaga keladi. Tezlikni aniq boshqarish orqali og‘ir yuklarni tushirish jarayonida zarba yuklamalari kamayadi, bu esa butun yuritma tizimining ishonchliligini oshiradi. Shu bilan birga, ekskavatorning yukni nazorat ostida tushirishi xavfsizlik talablariga muvofiq amalga oshiriladi. Ekskavatorning ish unumdorligini oshirish Elektr yuritmaning optimal tezlik va quvvat rejimlarini moslashtirish orqali ekskavatorning ish unumdorligi sezilarli darajada oshadi. Ish jarayonida ortiqcha energiya sarfi kamayib, mexanik https://scientific-jl.com 7 6 63-son_5-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali komponentlarning ortiqcha yuklanishining oldi olinadi. Natijada, ekskavatorning ishlab chiqarish quvvati ortib, ish jarayonlarining davomiyligi qisqaradi. Ishchi mexanizmlarining sh