К содержанию
РецензированоUZ2026

KUNGABOQAR O’SIMLIKLARINING POYA BALANDLIGINI O’SISHI DINAMIKASI.

G.M.Satipov (Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti.) · M.A.Nurmetova (Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti.)

Журнал универсальных научных исследований · 2026

Аннотация

The article presents the results of scientific research conducted to study the dynamics of stem height growth of sunflower varieties NS OLIVA F1 and KK-60 in the conditions of the Khorezm region. Key words: Yield, sunflower, agrotechnical measures, stem height, full maturity, pathogenic disease, precipitation, oilseed crop. Kirish. Ma’lumki, qishloq xo’jaligi sohasi oldida turgan ko’plab muammolar ekinlar hosildorligi va ularning mahsuldorligiga ta’sir qiladi. Yetishtirish mavsumi va vaqtdagi turli ob-havo sharoitlari tufayli bir davlatlar o’rtasida farq qilishi mumkin. Janubiy Afrikada va boshqa mamlakatlarda kungaboqar yetishtirishga ta’sir qiluvchi asosiy cheklovlar fermerlarga ekish uchun yaxshilangan urug’lik navlarining yetishmasligi, og’ir ob-havo sharoiti, yog’ingarchilikning pastligi va narxlarning o’zgarishi, yuqori narx bilan bog’liq bo’lishi mumkin. Xosildorlikni oshishida turli potagen kasallik, hasharot va zararkunandalar, oldindan aytib bo’lmaydigan yog’ingarchilik, va boshqa tabiiy omillar salbiy ta’sir ko’rsatadi [4]. Iqlim sharoitlarining o’zgarishi kungaboqar yetishtirish va uning hosildorligida katta 428 «EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya qiyinchiliklar tug’dirdi, chunki bu fermerlar uchun boshqa ekinlarni ekish uchun qulay mavsum - yetarli yog’ingarchilik bilan qulay ob-havo sharoiti sabab bo’ldi. Ayrim yillari, beqaror yog’ingarchiliklar, yuqori xarorat va boshqa tabiiy omillar boshqa ekinlarni yetishtirishda qiyinchiliklar tug’dirdi. Aynan o’sha yillari fermerlar iqlimga moslashishda kungaboqar ekini ekish maqbul variantga aylandi. Sababi kungaboqar yetishtirish boshqa boshoqli ekinlarga nisbatan qurg’oqchilik davrida tuproq suvini o’zlashtirish uchun chuqur ildizlari tuproqning chuqur qatlamlaridagi suvni o’zlashtirish xisobiga xosilni saqlab qolish xususiyatiga ega. Iqlim sharoitining o’zgarishi davlatlar o’rtasida turlicha bo’lib, suv tanqisligi, sho’rlanish va qurg’oqchilik yerlarda kungaboqarning yetishtirish bilan shug’ullanishni boshlashdi. Aholi sonining uzluksiz o’sib borishi munosabati bilan istemol qilinadigan kungaboqar yog’i va qo’shimcha mahsulotlarga bo’lgan talab ham ortib bormoqda va talabni qondirish uchun kungaboqar ishlab chiqarishni kengaytirish bo’yicha say- harakatlarni kuchaytirish zarurati paydo bo’ldi [6]. Bugungi kunda xalqaro moyli o’simliklar bozorida asosan kungaboqar va soya, raps, yeryong’oq, paxta va boshqa yog’li o’simliklar ustunlik qiladi. Kungaboqar (Helianthus annuus L.) iqtisodiy jihatdan ahamiyatli moyli o’simlik bo’lib, uni qayta ishlashdan turli xil mahsulotlar olinadi. U soya, palma yog’i va rapsdan keyin dunyoda to’rtinchi eng muhim yog’li ekin hisoblanadi [1]. Kungaboqarning turli iqlim va tuproq sharoitlariga moslashishi uni butun dunyoda moyli o’simlik sifatida yetishtirishni kuchaytirdi [3]. Kungaboqar yetishtirishning global tendentsiyasi barqaror o’sib bormoqda. Sababi kungaboqar moyi oziq-ovqatdan tashqari boshqa sohalarda tibbiyotda, parfyumeriyada, kosmetologiyada va qurilish sohalarida qo’llaniladi [5]. Tadqiqot materiallari va uslubi. Xorazm viloyati O’zbekistonning ko’pgina mintaqalari kabi qishloq xo’jaligini rivojlantirish bo’yicha yetarli darajada salohiyatga ega bo’lib, bugungi kunda viloyatda qishloq xo’jaligida foydalanilayotgan ekinlar turlarini ko’paytirish hamda tuproq iqlim sharoitlariga moslashtirish shu birga birga aholi daromadlarini oshirishdagi istiqbolli yo’nalishlardan biri sifatida qaralmoqda. Kungaboqar navlarining mahsuldorligiga tashqi muhit omillarining ta’sirini o’rganish maqsadida vegetatsion va dala tajribalari o’tkazildi. Tajribalarning ob’ekti sifatida NS OLIVA F1va KK-60 navlaridan foydalinildi. 429 «EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI» mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya Tajribalarda 2 ta kungaboqarning navlarining qator orasi 60 sm, o’simlik orasi 30 smga 1 ta o’simlik joylashtirildi. 2 metr maydonchalarda qaytariqlar soni 3 ta, gektar hisobida 37,02 dona o‘simlik va gektariga 5,5 kg dan kungaboqar urug’lari 9 aprelda ekildi. Agrotexnik tadbirlar dalani ekishga tayyorlash, ekish ishlari shu mintaqada qabul qilingan agrotexnik tadbirlarga muvofiq o’tkazildi. Dala sharoitida urug’larning unib chiqish darajasi 2 m dagi o’simliklarni sanash orqali “Dala tajribalarini o’tkazish uslublari” [2] bo’yicha baxolash ishlari olib borildi. Feneologik kuzatuv ishlari 10 % o’simliklarning ma’lum bir rivojlanish davriga kirganda bu rivojlanish davrining boshlanishi, agarda ulardan 75 foizi ma’lum rivojlanish davrda bo’lsa o’simlik rivojlanish davriga to’liq kirdi deb hisobga olindi va “Qishloq xo’jalik ekinlarini Davlat nav sinash nazoratidan o’tkazish” tavsiya qilgan qo’llanmaga asosan kuzatuv ishlari o’tkazildi. Tahlil va natijalar. Kungaboqar o’simliklarining poya balandligi rivojlanishiga, iqlim sharoiti, ayniqsa faol tuproq qatlamida havo harorati va namlik daraj

Доказательный фрагмент

«The article presents the results of scientific research conducted to study the dynamics of stem height growth of sunflower varieties NS OLIVA F1 and KK-60 in the conditions of the Khorezm region.»

Образец извлечения

Демо-превью

The article presents the results of scientific research conducted to study the dynamics of stem height growth of sunflower varieties NS OLIVA F1 and KK-60 in the conditions of the Khorezm region. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Yield, sunflower, agrotechnical measures, stem height, full, kungaboqar
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники