К содержанию
РецензированоRU1963

Замечания о выражении копулятивных единиц в персидском языке

SHARQ M ASH’ALI · ИФОДАЛАНИШИГА ОИД МУЛОҲАЗАЛАР · НУРИДДИНОВ НОДИР

Восточный факел · 1963

Аннотация

This article is dedicated to study theoretical ideas about copulative combinations and the analysis of the opinions of linguists on this theme. Also, in this article are considered сopulative compounds, copulative phraseological combinations, free copulative phrases and their differentiation. Keywords and expressions: сopulative compounds, copulative phraseological combinations and free copulative phrases. Ҳозирги замон форс тилида барча адабий “Словообразовани е в хинди” 3 (Бархударов жанрлар ва оғзаки нутқда бир сўзнинг такрорла- 1963), “Сочетания слов и современная термино- ниши ва синонимик сўзларнинг ёнма-ён келиши логия”4 (Бертагаев 1971) каби асарларда, “Пар- ўзига хос бадиий-стилистик усул сифатида кенг ные слова в современном литературном пушту и их роль в словообразовании”5 (Сикоев 1976), ишлатилмоқда. Копулятив бирликларнин гтурли “Парные словосочетания в современном пер- семантик типларини ўз ичига олувчи сўз ясали- сидском языке”6 (Меликян 1984) номли номзод- шининг бу тури лексик параллелизмнин гтурли лик диссертацияларид афақат икки таркибли кўринишларини акс эттиради. “Копулятив бир- (компонентли) копулятив сўз бирикмалари ликлар бир бўлакнинг бошқасига тобе бўлмай тадқиқ этилади ва улар “жуфт сўзлар”, “жуфт эркин синтактик муносабатни ва тенг ҳуқуқли сўз бирикмалари”, “жуфт бирликлар”, “бинома- синтактик элементларни ифодалайди”1. Бошқа лар” каби терминлар билан аталади. Эрон турдаги сўз бирикмаларида нфарқли равишда тилшунослигида компонентлари семантик жи- копулятив сўз бирикмаларид абош ва эргаш сўз- ҳатдан тенг ҳуқуқли қўшма сўзлар учун лар яъни атрибутив муносабат мавжуд бўлмайди. “Повторы и однородные парные сочетания в 3Бархударов А.С. Словообразование в хинди. –М., 1963. современном турецком языке”2 (Аганин 1959), 4Бертагаев Т.А. Сочетания слов и современная терми- нология. –М., 1971. 5Сикоев Р.Р. Парные слова в современном литературном 1 Ахманова О.С. Словарь лингвистических терминов. пушту и их роль в словообразовании // Индийская и –М., 1966, С. 208. иранская филология. Вопросы грамматики. –М., 1976. 2Аганин Р.А. Повторы и однородные парные сочета- 6 Меликян Г.В. Парные словосочетания в совре- ния в современном турецком языке. –М., 1959. менном персидском языке. Тбилиси. 1984. 44 SHARQ M ASH’ALI “ копулятив” термини ишлатилиб, улар нафақат А.С. Бархударов сўз ясалишида жуфт бир- و va/o “ва” интерфикси (ёки унинг фонетик ва- ликларнинг таҳлилини амалга оширади. У ўз риантлари e, vo, yo билан) балки ا–ā (alef-e vasl ишида лексикализация жараёнида бўлган қатор “боғловчи алиф”) ва ﮫﺑ be, ﺮﺑ bar, ﺎﺗ tā, رد dar семантик гуруҳларни ажратади9. Муаллифнинг предлоглари ёки умуман интерфикссиз боғла- ёзишича, “жуфт бирликлар нафақат синтактик, нади. Лекин 1990 йилда нашр этилган лингвис- балки стилистик характерга ҳам эгадирлар”. тик-энциклопедик луғатда “жуфт сўзлар”, А.С. Бархударов “қачонки жуфт сўзлар қўшиб “жуфт сўз бирикмалари”, “жуфт бирликлар”, ёзиладиган мустақил сўзларнинг белгиларига ҳатто “копулятив”, “копулятив қўшма сўзлар” эгалик қилса, у ҳолда сўз ясалиш ҳодисасига каби терминлар ишлатилмайди1 (ЛЭС 1990). оид бўлишини” таъкидлаб, “грамматик ва О.С. Ахманова жуфт сўзларга қуйидагича таъ- семантик жиҳатдан эркин синтактик бирлик- риф беради: “Парные слова – англ. Alliterating лардан то қўшма сўзларгача бўлган сўз қўллаш- words, это два слова в составе фразеоло- нинг турли босқичларини ўзида акс эттирувчи гической единицы с соотнесенным значением и оралиқ жараён” деган хулосага келади. ярко выраженным звуковым подобием”2. Эрон- Шунингдек, жуфт сўзларнинг катта қисми лик дастурнавис Мирза Жаъфар томонидан мустақил семантик характерга эга ва маълум келтирилган عﺎﺒﺗا ظﺎﻔﻟا alfāz-e etbā термини ва у услубий вазифани (қиёслаш, зидлаш, ўхшатиш, томонидан келтирилган қуйидаги мисоллар кучайтириш ва б.) бажарувчи бирликлар юқоридаги таърифга мос келади: رﻮﺗورﺎﺗ tārotur эканлигини таъкидлайди10. “тим қоронғилик”, “зулмат”, بﺎﺘﻣ بﺎﺘﮐ ketāb- Р. Сикоевнинг тадқиқотида “сўзларни жуфт metāb “қандайдир китоб”, تﻮﭘ و تﻮﻟ lutoput ҳолда қўллаш ҳам семантик, ҳам грамматик “яланғоч”, نﺎﻣ و نﺎﺧ xānomān “уй-рўзғор буюм- сатҳ (аспект) да ўзига хос ва бошқа-бошқа лари”, “мол-мулк”, رﺎﻣ و رﺎﺗ tāromār “тор-мор жараён” эканлиги ва пушту тилида сўз қўллаш- қилиш”, “вайронага айлантириш”3. М. Баҳор4 нинг бу усули “қўшма сўз ясаш учун асос (база) (Баҳор 1337), Х. Фаршидвард5 (Фаршидвард бўлиб хизмат қилиши” таъкидланади11. 1348), М.Дж. Машкур6 (Машкур 1349), Ҳ. Анва- Г.В. Меликян томонидан ҳимоя қилинган ри ва Ҳ. Аҳмади-Гиви7 (Анвари ва Аҳмади-Гиви номзодлик диссертациясида عﺎﺒﺗا ظﺎﻔﻟا alfāz-e etbā 1384) каби эронлик тилшунослар ҳам عﺎﺒﺗا ظﺎﻔﻟا термини остида ўрганилган қўшма сўзлар Ж. Ас alfāz-e etbā термини орқали ўзаро оҳангдош -Суюти, Х.Моайед, Ас-Сабки, Ибн ад-Духан, яъни “мисралар, ундаги сўзлар бошида бир хил Ибн Фарис, Абу Убайд, Ж.Шо(у)ар, А.Хумоюн ундош товушларнинг такрор қўлланиши”8дан Фаррух каби араб ва форс филологларининг юзага келувчи аллитерациялашган бирликларни фикрлари асосида таҳлилга

Доказательный фрагмент

«This article is dedicated to study theoretical ideas about copulative combinations and the analysis of the opinions of linguists on this theme.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article is dedicated to study theoretical ideas about copulative combinations and the analysis of the opinions of linguists on this theme. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
and expressions: сopulative compounds, copulative phraseological combinations and free, копулятивная фразеологическая единица, эркин копулятив сўз бирикмаси, копулятивные сложные слова, копулятив қўшма сўз, copulative phraseological combinations and free copulative phrases, копулятив фразеологик бирлик, сopulative compounds, свободное копулятивное словосочетание
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники