CHIM USTIDA XOKKEYCHILARNI JISMONIY VA TEXNIK-TAKTIK TAYYORGARLIGIGA BO‘LGAN ASOSIY TALAB

Аннотация

This article examines the basic requirements for physical and technical-tactical training of field hockey players and the main aspects that determine the effectiveness of technical-tactical actions performed by hockey players during competitions. Key words: competitive process, technical-tactical actions, mistakes made, effectiveness of actions. Tadqiqotning maqsadi chim ustida xokkeychilarning jismoniy va texnik-taktik tayyorgarligini oshirishdan iborat. Tadqiqotning vazifasi chim ustida xokkeychilarning o‘yin jarayonlarini kuzatish orqali jismoniy va texnik-taktik harakatlarini optimallashtirish. Musobaqa faoliyatini hisobga olishni odatda o‘yin harakatlarini bevosita yozib borish bilan amalga oshiriladi. Bunda mutaxasislar turli metodlardan foydalangan holda, ularning fikriga ko‘ra faqat ko‘proq qiziqish uyg‘otgan o‘yin metodlarini ro‘yxatga oladilar. Musobaqalarni belgilar orqali yozib borish o‘yin davrida ko‘plab sport o‘yinlarida amalga oshirib kelingan: voleybol (3), basketbolda (7-13), shartli belgilashda tahliliy avtorlariga o‘yinchilar tomonidan yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni, xarakterini to‘p oshirish sonini, ularni bajarish joyi va usullarini muhokama qilish imkoniyatini beradi. Shuni tan olish kerakki, bunday yozib borish o‘yin davrida o‘yinchining harakatlarini yuzaki ko‘rsatadi. Uning asosiy kamchiligi harakatning bajarishni sifat tomonini ifodalamaydi. Bundan tashqari o‘yinning ayrim harakatlari hisobga olinadi. Ro‘yxatga olishning chim ustida xokkey maydoni chizmasiga ko‘ra amalga oshiruvchi grafik metodi ancha samarali hisoblanadi. Undan foydalangan holda musobaqa davrida o‘yinchining harakatlarini ko‘rgazmali ifodalashda mumkin. Chim ustida xokkey mutaxassislari grafik formada yozishning ustunligini shunda ko‘rmoqdalarki, u o‘yinning nafaqat texnikadagi, balki taktik tayyorgarlikdagi kamchiliklarini 611 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6 ham aniqlash imkonini beradi. Shu bilan birga izlanishlari uchun bu usul bilan ro‘yxatga olishni amalga oshirilayotganlarida o‘yinning borish holatini imkoniyatiga ega emaslar. Sport o‘yinlari bo‘yicha ko‘plab mutaxassislar musobaqa faoliyatini nazorat qilish muammolariga to‘xtalish hamda o‘yinchilarning mahoratini baholashga harakat qiladilar. Mutaxassislarni fikriga ko‘ra o‘yin jarayonida bajarilgan usullarning son hisobi yetarli emas, balki ular bajargan texnik-taktik harakatlarning samaradorligiga bog‘liq hisoblanadi. Shu sababli, u o‘yinchilarning harakatini o‘yindagi vaqtda ishtirokining nisbati ifodalovchi ko‘rsatkichini ifodalovchi hisoblashni taklif qiladi. Bir qator kuzatishlarda nisbati o‘yinchilarning texnik-taktik mahorati samaradorligi ko‘rsatkichi sifatida qaralgan. Shuni ko‘rsatish lozimki, o‘yin faoliyatining samaradorligi umumiy to‘plangan ballarning umumiy to‘pga egalik qilish soniga nisbati safatida fikr yuritgan. Ayrim mutaxassislar chim ustida xokkeychilarning texnik mahoratini aniqlash uchun ular harakatining samardorligini turli tumanligini qandaydir bir usulni egallaganligini e’tiborga olish haqida fikr yuritiladilar. Shunga qaramay, bir qator musobaqa natijalarini o‘yin xarakterlarining faqat samaradorlik kattaliklari bo‘yicha baholashni tavsiya etadilar. Masalan olib qo‘yilgan to‘plarning bajarilgan zarbalar umumiy soniga nisbatan hujumdagi texnik-taktik mahoratning samaradorligi ko‘rsatkichi siqatida qaraydi. Xuddi shunday yo‘l bilan yutuq taxlillari o‘tkaziladi. Yuqoridagilarni inobatga olib, xulosa qiladigan bo‘lsak, quyidagilarni ko‘rsatish mumkin, yozish metodining eng samarasini Yu.A. Morozov metodi hisoblanadi, texnik-taktik mahorat samardorligi koeffitsiyentining baholash uchun esa umumiy bajarilgan harakatlar samarali bajarilgan harakatlar soniga nisbatan foydalanish maqsadga muofiqdir. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati 1. Шанасирова З. Ю. и др. МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИДА БОЛАЛАРНИ САНОҚКА ЎРГАТИШНИНГ ИЛМИЙ-АМАЛИЙ АСОСЛАРИ //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 1826-1829. 2. Ayxodjayeva M. S., Kazoqov R. T., Djurabayev A. M. QISQA MASOFAGA YUGURUVChILARNING TEXNIKASINI RIVOJLANTIRISH //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4. – С. 1442-1450. 3. Yarashev K. D. et al. SPORTCHI TALABALARNING TABIIY-ILMIY FANLAR SAVODXONLIGINI BOYITISH //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4. – С. 1433-1441. 4. Kazoqov R. T. QISQA MASOFAGA YUGURUVCHI SPORTCHI TALABALARNI HARAKATLANISH TEXNIKASINI BIOMEXANIK KO ‘RSATKICHLARDAGI KAMCHILIKLARNI ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA BARTARAF ETISH HISOBIGA YUGURISH TEXNIKASI TAKOMILLASHTIRISH //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 11. – С. 271-279. 5. Allamurodov S. I. et al. QISQA MASOFAGA YUGURUVCHILARNING TEXNIK MAHORATINI OSHIRISHDA MASHQ USULLARINING ILMIY-ASOSIY YONDASHUVLARI //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 1232- 1239. 6. I.B.Buraimov. “Chim ustida xokkey nazariyasi va uslubiyati” o‘quv qo‘llanma UzDJTSU. Chirchiq 2025 612 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue