PEDAGOGIK JARAYONDA AVTOMATLASHTIRILGAN YORDAMCHI BOTLARDAN FOYDALANISH TAJRIBALARI

Аннотация

Ushbu tezisdazamonaviy ta’limtizimida avtomatlashtirilgan yordamchi botlarning o‘rni, ularni joriy etishdagi metodik yondashuvlar va real ta’lim amaliyotida qo‘llash tajribalari yoritilgan. Telegram, Microsoft Teams va boshqa platformalar asosida yaratilgan botlar orqali ta’lim jarayonining ayrim elementlarini avtomatlashtirish va interaktivlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, yordamchi bot, pedagogik jarayon, avtomatlashtirish, ta’lim texnologiyalari, chatbot, Telegram, raqamli ta’lim. Raqamli texnologiyalar taraqqiyoti ta’lim sohasida innovatsion yondashuvlarni talab qilmoqda. Xususan, avtomatlashtirilgan yordamchi botlar pedagogik jarayonni soddalashtirish, shaxsiylashtirish va samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda. Bugungi kunda ko‘plab oliy o‘quv yurtlari va umumta’lim muassasalarida turli platformalarda ishlab chiqilgan botlar orqali test olish, topshiriqlarni baholash, o‘quvchilar bilan aloqa qilish kabi jarayonlar avtomatlashtirilmoqda. Avtomatlashtirilgan botlar – bu oldindan yozilgan algoritmlar asosida foydalanuvchi bilan muloqot qiladigan dasturiy vositalardir. Ular quyidagi yo‘nalishlarda samarali qo‘llaniladi: -Test sinovlariniavtomatik o‘tkazish vabaholash -Uy vazifalarini topshirishvatekshirishni soddalashtirish -Tinglovchilarbilantezkoraloqa -Ma’lumotlar bazasiga asoslangan ma’lumot yetkazish (dars jadvali, baholar, topshiriqlar ro‘yxati) -Motivatsion xabarlarvaeslatmalar yuborish Tajriba Toshkentdagi bir necha akademik litsey va kollejda o‘tkazildi. Telegram platformasida yaratilgan maxsus o‘quvchi-assistent bot yordamida 300 nafar o‘quvchining faolligi kuzatildi. Bot quyidagi funksiyalarni bajardi: Har kuni dars jadvalini yuborish www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 O‘quvchilarga individualtestlaryuborish va avtomatik natijani chiqarish Uy vazifalarini qabul qilishva statistikma’lumotlarni tayyorlash O‘quvchilaruchun darsdan avval eslatmalar jo‘natish Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘quvchilar vaqtni tejalishi, axborotga tezkor kirish va topshiriqlarning tushunarli bo‘lishi tufayli botdan foydalanishga ijobiymunosabat bildirgan. Tajriba natijalarini tahlilqilgan holda quyidagilar aniqlandi: Samaradorlik oshdi: Bot orqali topshiriqlarni bajarish foizi 23%ga oshdi. Interaktivlik kuchaydi: O‘quvchilarning 78%i bot orqali bog‘lanishni afzal ko‘rdi. O‘qituvchilar ishi yengillashdi: Darsdan keyin baholash va eslatmalar yuborish kabi vazifalar avtomatik bajarildi. Tashkiliyishlarsoddalashti: Bot orqali e’lonlar, jadval va eslatmalar tezkortarqatildi. Botlardan foydalanishdaquyidagi kamchiliklar aniqlangan: Texniksavodxonlik past bo‘lgan o‘quvchilar uchun qiyinchiliklar Internet tarmog‘iga bog‘liqlik O‘quvdasturlarining barchaqismlarini bot orqali to‘liq avtomatlashtirish imkonining yo‘qligi Takliflar: O‘qituvchilar va o‘quvchilar uchun botdan foydalanish bo‘yicha qisqa qo‘llanmalar ishlab chiqish Mahalliy serverlar asosida ishlaydigan, offline rejimda ham ma’lumot taqdim eta oladigan botlar yaratish Botlarni sun’iy intellekt elementlari bilan boyitish: foydalanuvchi so‘rovlariga moslashtirilgan javoblar, adaptiv o‘rganish tizimlari Pedagogik jarayonda avtomatlashtirilgan yordamchi botlardan foydalanish ta’lim samaradorligini oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Ular o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi muloqotni interaktivlashtiradi, vaqtni tejaydi va ta’lim jarayonini soddalashtiradi. Biroq, bunday texnologiyalarni joriy etishda texnik va metodik tayyorgarlik muhim hisoblanadi. Shunday ekan, ta’lim jarayoniga botlarni keng joriy etish uchun zamonaviy IT infratuzilmani yaratish, o‘qituvchilarni tayyorlash vasamarali kontent ishlab chiqish dolzarb vazifadir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Abduvaliyev A., Qodirov M. – Raqamli ta’lim: yangi metodik yondashuvlar. – Toshkent, 2022. 2. Ergashev B. –Ta’limdasun’iy intellekt vachatbotlar. –Samarqand, 2023. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 3. UNESCO(2021). AI inEducation: Challengesand Opportunities. 4. Turdievna K.A. – Telegram botlar orqali o‘quv jarayonini boshqarish tajribalari // Pedagogik innovatsiyalar jurnali, 2024. 5. Baxridtdinovich, H. B. (2025). TA'LIMDA CHATBOTLAR VA VIRTUAL YORDAMCHILARDAN FOYDALANISH. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 3(1), 156-159. 6. Baxridtdinovich, H. B. (2025). THE IMPORTANCE AND APPLICATION OF POLYMORPHISM IN PYTHON. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 3(2), 120-123. 7. Hamroyev, B. B. (2025). PYTHONDA MASSIVLAR BILAN ISHLASH. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 2(2), 88-91. 8. Baxridtdinovich, H. B. (2024). PYTHONDA MA'LUMOTLAR TAHLILI. PSIXOLOGIYA VA SOTSIOLOGIYA ILMIY JURNALI, 2(10), 69-75. 9. Хамроев, Б. Б. (2024). СТАТИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ PYTHON.PSIXOLOGIYA VASOTSIOLOGIYA ILMIY JURNALI, 2(10), 76-82. 10.