CHIZMACHILIK DARSLARIDA MULTIMEDIA VOSITALARI FOYDALANISHNING YUTUQ VA KAMCHILIKLARI TAHLILI

Аннотация

В данном тексте рассматривается роль, возможности и ограничения программного обеспечения AutoCAD в образовательном процессе, особенно при преподавании черчения и инженерной графики. AutoCAD считается международным стандартом в области автоматизированного проектирования, а его точность, а также возможности 2D и 3D моделирования способствуют наглядной и эффективной организации учебного процесса. В частности, отображение сложных геометрических форм в объёмном виде помогает развивать пространственное воображение учащихся. Вместе с тем подчёркивается, что неправильное и постоянное использование программы может привести к недостаточному формированию знаний и навыков по правилам выполнения чертежей. Поэтому рекомендуется использовать AutoCAD только при изученииотдельных темив соответствиис педагогическимицелями. Ключевые слова: AutoCAD, Проектирование, Моделирование, Чертежное дело, 3D, Каркасное моделирование, Поверхностное моделирование, Твердотельное www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 моделирование, Графическое задание, Пространственное воображение. Autodesk kompaniyasining AutoCAD tizimi hozirgi davrda avtomatik loyihalashning xalqaro standarti hisoblanadi. AutoCAD dasturining yaratilganligiga 30 yildan oshgan bo‘lsa-da, avtomatik loyihalash dasturlari orasida hanuzgacha mashhurligicha qolmoqda. Chunki AutoCAD dasturi mukammal va ommabop dastur bo‘lib, u har qanday turdagi sxema va chizmalarni yaratishda yuqori aniqlikda va sifatli bajaradi. Shuningdek, mazkur dasturdan foydalanuvchilarning ijodiy imkoniyatlarini to‘la amalgam oshirishga yordam beradi. Shu sababli, millionlab mutahassislar, olimlar, muhandislar va talabalar loyihalash ishlarini avtomatlashtirish sohalarida AutoCAD tizimidan foydalanishlari oddiy holatga aylanib bormoqda. AutoCAD dasturi nafaqat muhandislar uchun qulay bo‘libgina qolmay balki, o‘zining bir qator afzallik tomonlari bilan chizmachilik darslarini samaradorligini oshirishda anchayin qulayliklar tug‘diradi. Bulardan biri undagi aniqlik bo‘lib hech bir dasturda AutoCAD dasturichalik aniqlikda chiza olmaymiz. Aniq buyruq asosida chizilgan chizma o‘zining aniqligi bilan boshqa dasturlarda ishlangan chizmadan yaqqol ajralib turadi. Yana bir muhim afzallik tomonini hisobga olib, uning birgina AutoCAD dasturida bir vaqtning o‘zida tekislik va hajmda ishlay olish imkoniyatiga ega ekanligimiz, biz o‘qituvchilarga dars samaradorligini oshirish uchun katta qulaylik yaratadi. O‘quvchilarga chizmani tushuntirib bo‘lgan o‘qituvchi, o‘tilgan mavzu bo‘yicha ularning tasavvurlarini kengaytirish maqsadida buni AutoCAD ning 3D qismida ya’ni hajmda o‘quvchilarga ko‘rsatib berish imkoniyati mavjuddir(masalan proyeksion chizmachilik bo‘limining ko‘rinishlar, qirqimlar mavzularida qo‘l keladi). Bu esa darsni to‘g‘ri va to‘laroq tushunganlar sonini ortishiga olib keladi. O‘quvchi chizilgan detalning yaqqol tasvirini ko‘rgach mavzuni unda tug‘ilgan savollarga o‘zi javob topadi. Bularning bari o‘quvchining fazoviy tasavvurini kengaytirishiga, o‘quvchilarning mustaqil fikrlashlariga olib keladi. AutoCAD-tizimlarida uch o‘lchamli obyektlarni yaratish uchun modellashning asosan uch: karkasli, sirtli va qattiq jismli modellash usullaridan foydalaniladi; ularning har biri real obyektlarni reallikning har xil darajasida yaratish imkonini beradi: • Karkasli modellash. Ushbu modelda obyektning faqat qoburg‘alari taqdim etiladi, uning qirralari aniqlanmaydi, shuning uchun model shaffof bo‘ladi. Karkasli modelda hajm tushunchasi bo‘lmaydi. • Sirtli modellash. Bu modelda obyektning qoburg‘a va qirralari aniqlanadi, u karkasli modelga nisbatan aniqroq bayonni ta’minlaydi. Model shaffof emas, oldindagi qirralar ortdagi qirralarni berkitib turadi. Sirtli model hajmga ega, lekin massani hisobga olmaydi, chunki model devorlari qalinligi hisobga olinmaydi. • Qattiq jismli modellash. Bu model obyektni haqiqatga yaqin bayon qilish imkonini beradi. U obyektning tashqi qirralari va qoburg‘alari haqida batafsil informatsiyani beradi hamda uning ichki strukturasini bayon qiladi. Qattiq jismli model hajm va massaga ega va material xarakteristikasini hisobga oladi. Uch o‘lchamli modellash quyidagi imkoniyatlarni ta’minlaydi: • modelni fazoning istalgan nuqtasidan ko‘rib chiqish; • model kesimini bajarish; • modelning ikki o‘lchamli chizmalarini avtomatik tarzda bajarish; • modelning real aksini olish; • material xarakteristikalari va tashqi yoritishni qo‘shish. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 AutoCADda uch o‘lchamli fazoda ishlash uchun komandalar mavjud, ular yordamida uch o‘lchamli obyektlarni modellash, materialni bayon qilish va yoritishni o‘rnatish mumkin. AutoCAD 2024 da uch o‘lchamli modellash uchun qulay maxsus interfeysi mavjud. Bugungi kunda ta’lim j