Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
KORRUPSIYANI BARTARAF ETISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING TUTGAN O‘RNI
Xolmurodov Doston Nurmurod o‘g‘li · KORRUPSIYANI BARTARAF ETISHDASUN’IYINTELLEKT · TEXNOLOGIYALARINING TUTGAN O‘RNI · РОЛЬТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГОИНТЕЛЛЕКТА · ВУСТРАНЕНИИ КОРРУПЦИИ
ИКРО журнал · 15 · 2025
Аннотация
Известно, что в настоящее время технологии искусственного интеллекта (ИИ) охватывают весь земной шар, подобно технологической эпидемии. В частности, технологии искусственного интеллекта внедряются как в социальные сферы, начиная от образования,медицины и обеспечения занятости,так и в военную область. Вместе с тем, в развитых странах накоплен достаточныйопыт по предотвращению"коррупции" - явления, которое в настоящее время рассматривается как наиболее негативный фактор, влияющий на развитие общества и государства. Возможности технологий искусственного интеллекта в анализе больших данных, обеспечении прозрачности и снижении человеческого фактора находят свое подтверждение на зарубежных примерах. В данной статье анализируется значение технологий искусственного интеллекта в борьбес коррупцией, опыт зарубежных стран и возможностивнедренияэтихтехнологийвУзбекистане. Ключевые слова: искусственный интеллект, коррупция, прозрачность, государственные закупки,социальная защита,цифровизация,инфраструктура. THEROLEOF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNOLOGIES INELIMINATING CORRUPTION Abctract. It is well known that artificial intelligence (AI) technologies are currently sweeping across the entire globe like a technological epidemic. Specifically, AI technologies are being implemented in various sectors, ranging from social spheres such as education, medicine, and employment to military domains. Concurrently, developed countries have already accumulated considerable experience in using these technologies to prevent “corruption” which is currently regarded as the most detrimental factor affecting the development of society and the state. The capabilities of AI technologies in analyzing big data, ensuring transparency, and reducing human www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 factors are being proven through international examples. This article analyzes thesignificance of artificial intelligence technologies in combating corruption, examines the experiences of foreign countries, and explores thepossibilities ofimplementing thesetechnologies inUzbekistan. Keywords: artificial intelligence, corruption, transparency, government procurement, social protection, digitalization,infrastructure. Korrupsiya zamonaviy dunyoda davlat boshqaruvi va iqtisodiy rivojlanishga jiddiy tahdid soluvchi global muammo sifatida qolmoqda. Transparency Internationalning 2023-yilgi Korrupsiyani idrok etish indeksi (CPI) ma’lumotlariga ko‘ra, dunyodagi 180 davlatning o‘rtacha yillik ko‘rsatkichi 100balli tizimdan 43ballni tashkil etadi, buesa korrupsiyaning keng tarqalganligini ko‘rsatadi. JahonBanki hisob-kitoblariga ko‘ra, haryili korrupsiya tufayli global iqtisodiyot 2,6trilliondollargacha mablag‘ yo‘qotmoqdavabujahon yalpi ichki mahsulotining 5 %ulushiga teng. O‘zbekistonda ham korrupsiyaga qarshi kurash bo‘yicha islohotlar olib borilmoqda, ammo 2023-yilda CPI bo‘yicha 33 ball bilan 121-o‘rinni egallashi an’anaviy usullarning cheklovlarini ko‘rsatadi [1]. 1-rasm: Transparency International xalqaro tashkilotima’lumoti. Sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari bu muammoni hal qilishda inqilobiy yondashuv sifatida tobora e’tibor qozonmoqda. McKinsey manbasining 2022-yilgi hisobotiga ko‘ra, SI asosidagi tizimlar korrupsiyaga oidxarajatlarni 20-30 %ga qisqartirishi mumkin. Xorijiy tajribalarga ko‘ra, Braziliyada 4,3 milliard dollar, Ukrainada tenderlarda 200 million dollar miqdoridagi pul mablag‘larini tejash va Estoniyada korrupsiya darajasini 74 ballgacha pasaytirishda SI texnologiyalarining samaradorligini tasdiqlangan. O‘zbekiston uchun SIni joriy etish nafaqat iqtisodiysamaraga, balki aholiningdavlatga ishonchini oshirishga ham xizmat qilishimumkin. Keling, avvalo SInimaekanligi haqida to‘xtalib o‘tsak. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 Sun’iy intellekt (SI) – bu kompyuter va dasturlarga inson aqliy qobiliyatiga xos funksiyalarni bajarish imkonini beruvchi texnologiyalar to‘plamidir [2]. Sun’iy intellekt uning imkoniyatlari va qobiliyatlariga ko‘ra turlisohalarda qo‘llanilishi mumkin. Sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish borasida bir qator istiqbolli xorijiy tajribalar namunalari mavjud. Quyida ularning eng samaradorlari bilan tanishib chiqamiz: Sun’iy intellekt texnologiyalari katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish orqali korrupsionsxemalarni aniqlashda samarali vosita hisoblanadi. Dastavval Janubiy Amerika mintaqasiga yuzlanadigan bo‘lsak, Braziliyada SI orqali 12 milliondan ortiq moliyaviy tranzaksiyalar tahlil qilib, Petrobrasdagi noqonuniy to‘lovlar aniqlan edi [3]. Natijada 2020-yilga kelib 4,3 milliard dollar mablag‘ byudjetga qaytarildi va 174 ta mansabdor shaxs javobgarlikka tortildi. Braziliyalik huquqshunos Rafael Ma
Доказательный фрагмент
«Известно, что в настоящее время технологии искусственного интеллекта (ИИ) охватывают весь земной шар, подобно технологической эпидемии.»
Образец извлечения
Демо-превьюИзвестно, что в настоящее время технологии искусственного интеллекта (ИИ) охватывают весь земной шар, подобно технологической эпидемии. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- artificial intelligence, corruption, transparency, government procurement, social, shaffoflik, infratuzilma., davlat xaridlari, raqamlashtirish, korrupsiya, ijtimoiy himoya, sun’iy intellekt
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
МонографииK.J.Murodov2026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025