BANDLIKNI IQTISODIY O’SISHDAGI O’RNI VA BU SOHADA YUZAGA KELAYOTGAN MUAMMOLAR

Аннотация

В данной статье анализируются причины и последствия безработицы в Узбекистане, а также предлагаются эффективные меры по ее снижению. Глобальные технологические изменения, рост численности населения и социально-экономическая нестабильность оказывают негативное влияние на уровень занятости. Вместе с тем, развитие цифровых систем занятости, дистанционной работы и онлайн-ярмарок труда создаёт новые возможности. В статье обоснована необходимость системного подхода к увеличению занятости, расширению налоговой базы и укреплению официальной занятостивстране. Ключевые слова: безработица, занятость, цифровая экономика, рынок труда, рабочие места,официальная занятость,технологическиеизменения. Ishsizlik nafaqat O’zbekistonda butun dunyoda yuzga kelayotgan global muammolardan biriga aylanib bormoqda. Bunga asosiy sabablar aholi sonini keskin ortishi, hududlardagi notinch vaziyatlar, tabiy ofatlar tufayli qit’alarda kuzatilgan baxtsiz xodisalar va bugungi kunni ulkan yutuqlaridan biri bo’lgan IT texnologiyalari va suniy intelekt kabi texnologiyalari ko’p kasblarni manan eskirish xolatiga olib keldi.Ishsizlik bugungi kunda O'zbekistonning ijtimoiy rivojlanishi, iqtisodiy rivojlanishi va aholining hayot sifati uchun strategik darajadagi muammo. Unga qarshi kompleks va tizimli dasturiy ta'minot ko'rilmasa, bu muammoni yanada chuqurlashtishiga olib kelishi mumkin. Hozirgi kunda axborot xizmatlarining rivojlanishi bilan birga, bandlik ham raqamlashtirilmoqda. Onlayn mehnat yarmarkalari, masofaviy ish va elektron bandlik tizimlari keng joriy etilmoqda. Bu esa ishsiz shaxsga o'ziga mos bo'sh ish o'rinlarini tez va samarali www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 topishni aniqlash1. Shu bilan birga, rasmiy bandlik darajasini oshirish orqali soliq bazasini kengayishiga bir muncha hissasini qo’shmoqda desak mubolag’a bo’lmasa kerak. Shu sababli, “O'zbekistonda bandlikni ta'minlashning samarali yo'llari” mavzusi bugungi kunda ilmiy-amaliy masalalardan biri bo'lib, uni chuqur o'rganish va tahlil qilish muhim ahamiyatni kasb etadi. Ishsizlik muammosinio’rganishdan asosiy maqsad - aholining ish bilan bandligini oshirish orqali mamlakat ishlab chiqarishini kengaytirish va aholi turmush darajasini yanada yaxshilashga aloqador tadbirlar ishlab chiqishdan iborat. Jamiyatdagi ishsizlik darajasini pasaytirish uchun qo’shimcha ish joylarini yaratish, ularni ishga tushirish aholining tabiiy o’sishidan orqada qolmasligi kerak. Ma’lumki, O’zbekiston dunyo hamjamiyati davlatlari o’rtasida aholisining jadal o’sib borayotganligi bilan ajralib turadi2. Respublikamiz aholisi soni har yili o’rtacha 550- 600 ming kishiga, mehnatga layoqatli aholi soni esa 250-300 ming kishiga ko’paymoqda. Bunday vaziyat o’z navbatida aholining ish bilan bandligini oshirish va ishsizlikni kamaytirish borasida uzluksiz tadqiqot olib borishni taqozo etmoqda3. Buning uchun esa ishlab chiqarishni kengaytirish, yangi ish joylariniyaratish bo’yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish zarur. Aks holda, ishsizlar sonining ortib borishi aholining turmush darajasining pasayishiga olib keladi. Shu nuqtai - nazardan avvalambor, ishsizlik tushunchasi va uning mazmunini chuqurroq o’rganmog’imizlozim4. Xulosa qilib aytganda, ishsizlik muammosi nafaqat O‘zbekistonda, balki butun dunyoda dolzarb masalaga aylanib bormoqda. Texnologik taraqqiyot, aholi sonining ortishi, tabiiy va ijtimoiy muammolar ish o‘rinlariga bo‘lgan talabni kuchaytirmoqda. Raqamli iqtisodiyot sharoitida mehnat bozoriga yangi yondashuvlar talab qilinmoqda. O‘zbekistonda rasmiy bandlikni oshirish, raqamlashtirilgan bandlik tizimlarini keng joriy etish, onlayn mehnat yarmarkalari va masofaviy ish shakllarini rivojlantirish orqali ishsizlik darajasini pasaytirish mumkin. Shuningdek, ishlab chiqarishni kengaytirish va yangi ish o‘rinlarini yaratish orqali aholining farovonligini ta’minlashga erishishmumkin. Takliflar Yangi ish o‘rinlarini yaratish: Ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish va qishloq xo‘jaligi sohalarida yirik va kichikloyihalarni amalga oshirish orqali yangi ish o‘rinlarini ochish. Raqamli bandlik tizimlarini rivojlantirish: Elektron bandlik platformalari, onlayn mehnat yarmarkalari vamasofaviy ish imkoniyatlarini kengaytirish5. Kasb-hunar va qayta tayyorlash kurslarini kuchaytirish: Ishsizlikni kamaytirish uchun aholini zamonaviy kasblarga o‘rgatish va qayta tayyorlash dasturlarini kengaytirish. 1https://parliament.gov.uz/articles/1293 2https://www.studocu.com/row/document/buxoro-universiteti/tourism-and-economy/ishsizlik- jahongir-mirzo/111145463 3https://azkurs.org/ishsizlik-nima.html 4https://www.studocu.com/row/document/buxoro-universiteti/tourism-and-economy/ishsizlik- jahongir-mirzo/111145463 5https://scientific-jl.com/new/article/view/12493 www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACT