MASOFAVIY TAʼLIMDA TALABALARNING RUHIY BARQARORLIGINI TAʼMINLASHDA RAQAMLI PLATFORMALARNING O‘RNI

Аннотация

Данная статья рассматривает важность обеспечения психологической устойчивости студентов в условиях дистанционного обучения и роль цифровых платформ в этом процессе. В ней освещается, как онлайн-занятия, конференции, социальные сети и службы психологической поддержки, заменяющие традиционную аудиторию, позволяют не только организовать современный учебный процесс, но и предлагают способы преодоления таких негативных состояний,как стресс,тревожность и чувство одиночества. Кроме того, в статье даются рекомендации по вопросам свободы дистанционного обучения, развития чувства ответственности, обеспечения кибербезопасности, предотвращения виртуальногозапугивания ивредного контента. Ключевые слова: дистанционное обучение, цифровые платформы, психологическая устойчивость, психологическая поддержка, мотивация, коллективное сотрудничество, преодоление стресса, социальные сети, онлайн-консультация, учебный процесс, кибербезопасность,ответственность. Masofaviy taʼlim zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari rivoji bilan tobora dolzarb ahamiyat kasb etib bormoqda. Turli sohalarda yuz berayotgan globallashuv jarayonlari, pandemiya kabi kutilmagan ijtimoiy tahdidlar va umuman, texnologiyalarning kundalik hayotimizga jadal joriy etilishi natijasida masofaviy taʼlim zamon talablariga mos yechim www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 15,issue01,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 sifatida qaralmoqda. Anʼanaviy auditoriyadagi mashg‘ulotlar o‘rnini turli onlayn platformalar egallab, talabalarning mustaqil o‘qish, o‘z ustida ishlash va yuksalish imkoniyatlari kengayib bormoqda. Biroq masofaviy taʼlim shakli talabalarning ruhiy holati, ular duch keladigan psixologik bosimlar, aloqadorlik hissi va motivatsiya masalalarida jiddiy o‘zgarishlarni keltirib chiqarishi ham mumkin. Ushbu jarayonda raqamli platformalarning to‘g‘ri tanlanishi va to‘g‘ri boshqarilishi, shuningdek, talabalarning ruhiy barqarorligini taʼminlashda muhim o‘rin tutishi mumkin. Masofaviy taʼlimda texnologiyalardan foydalanish jarayoni ikki yo‘nalishda ko‘rib chiqiladi: birinchidan, taʼlim berishning o‘zi raqamli muhitda kechadi va bu o‘quv jarayonini tashkil etish, bilim berish-usullarni moslashtirish, masofadagi vazifalar va topshiriqlarni baholash kabi masalalarni hal qiladi. Ikkinchidan, talabalarning ruhiy barqarorligini saqlash va rivojlantirish jarayoni o‘quv jarayonining doimiy tarkibiy qismiga aylanib, unga parallel ravishda turli raqamli platformalarda psixologik yordam va qo‘llab-quvvatlash kanallari shakllantiriladi. Bugungi kunda turli xil ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, onlayn forumlar, masofaviy treninglar yoki elektron konsalting xizmatlari talabaga nafaqat bilim olish, balki o‘zining psixologik ehtiyojlarini ham qondirish, savol va muammolariga tezkorjavob topishimkoniniberadi. Masofaviy taʼlimda ruhiy barqarorlikni taʼminlash alohida eʼtibor talab qiladi, chunki anʼanaviy universitet muhitida talaba tengqurlari va ustozlari bilan bevosita muloqotga kirishib, turli qiziqarli loyihalarda qatnashib, jamoadan ruhan quvvat olishi mumkin. Masofaviy taʼlim jarayonida esa talabalar ko‘p vaqti yolg‘iz o‘qish, topshiriqlarni mustaqil bajarish, virtual aloqalardan foydalanish bilan o‘tadi. Yoshlar ko‘pincha o‘z ustida ishlashga to‘g‘ri kelishi, o‘qish jarayonidagi masʼuliyat, boshqaruv, o‘z-o‘zini tahlil qilish, har xil raqamli platfomalarda o‘quv materiallari, videomaʼruzalar va vazifalarni bajarish zarurati ularning ruhiyatiga bosim o‘tkazishi mumkin. Shu sababli, masofaviy taʼlimda talabalar ruhiy barqarorligining buzilishi xatarini kamaytirish uchun turli tadbirlarni joriy etish muhim ahamiyatga ega. Bu jarayonda esa raqamli platformalar, xususan, o‘quv jarayoniga ixtisoslashgan onlayn-interfeyslar va psixologik yordam xizmatlari, murabbiylik portallari muhim o‘rin tutadi. Bugungi kunda keng tarqalgan Moodle, Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom, Telegram, WhatsApp, Slack kabi raqamli platformalar, shuningdek ijtimoiy tarmoqlar masofaviy taʼlimda kommunikatsiya kanallari sifatida qatnashib keladi. Bu platformalarning qulayligi shundaki, talaba taʼlim materiallariga istalgan joydan va istalgan vaqtda kirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Biroq aynan shu qulaylik baʼzan o‘z vaqtini to‘g‘ri taqsimlay olmaslik yoki haddan tashqari ko‘p ishlash, o‘qishdan charchash (burnout) kabi holatlarni ham keltirib chiqarishi mumkin. Talabalar mustaqil o‘qishga jalb qilingani bois, vazifalarni o‘z vaqtida bajarish, onlayn muloqotda faol qatnashish, jamoaviy loyihalarni hamkorlikda bajarish masʼuliyati oshadi. Shu bilan birga, ijtimoiy o‘zaro munosabatlarning cheklanganligi – yaʼni anʼanaviy muhitga xos bo‘lgan jonli muloqot va guruh bo‘lib ishlash imkoniyatlarining chegaralanganligi – o‘quvchilarda uyqusizlik, xavotir, depressiv kayfiyat, motivatsiya yo‘qolishikabi salbiy oqibatlarga olibkelishi mumkin. Shu nuqtayi nazardan, raqamli platformalar nafaqat o‘qish jarayonini tashki