Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
БОЛАЛАРДА ҲАРАКАТ БУЗИЛИШЛАРИ ВА УЛАРНИНГ ДИФФEРЕНЦИАЛ ДИАГНОСТИК МEЗОНЛАРИ
ДИАГНОСТИК МEЗОНЛАРИ · Шохназарова Ш.Н. · Зияходжаева Л.У.
Современная наука и исследования · 4 · 2025
Аннотация
Movement disorders in children arise as a result of damage to the central and peripheral nervous systems, muscles, and basal ganglia. Since movement disorders in children present with various clinical manifestations, accurate and systematic differential diagnosis is necessary for correct identification. This article analyzes the main types of movement disorders, the distinguishing clinical features of cerebral palsy, muscular dystrophies, extrapyramidal disorders, ataxia, and psychogenic movement disorders, as well as their statistical distribution and diagnostic criteria. 1 54 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Keywords: pediatric movement disorders, cerebral palsy, muscular dystrophy, ataxia, dystonia. Болаларда ҳаракат бузилишлари туғма ва орттирилган омиллар натижасида ривожланади. Дунё бўйича ҳар 1000 туғилган чақалоқдан 2-3 тасида ҳаракат бузилиши аниқланади [1]. Уларнинг тўғри таснифи ва эрта диагностикаси болаларнинг ривожланиш прогнозига ижобий таъсир кўрсатади [2]. Ҳаракат бузилишларининг асосий турлари 1. Марказий ҳаракат бузилишлари: Церабрал фалаж (ЦФ) болалар орасида энг кўп учрайдиган ҳаракат бузилишидир. Статистик маълумотларга кўра, ЦФ умумий болалар ҳаракат бузилишларининг 58-60% ни ташкил этади [1,3]. Спастик диплегия — 44% ҳолларда; Спастик гемиплегия — 22%; Тетраплегия — 11%; Дискинезик шакллар (дистония, атетоз) — 9%; Атаксия шакли — 4% [3]. 2. Периферик ҳаракат бузилишлари: Периферик асаб тизими ва мушак патологиялари болалардаги ҳаракат бузилишларининг тахминан 10-12% ни ташкил этади. Дюшен мушак дистрофияси энг кўп учрайдиган периферик касаллик бўлиб, ҳар 3500-5000 чақалоқдан 1 тасида учрайди [4]. 3. Экстрапирамидал ҳаракат бузилишлари: Базал ядролар шикастланганда ривожланади. Дистония ва хорея каби гиперкинезик ҳаракат бузилишлари умумий ҳолатларнинг 8-10% ни ташкил қилади [2,5]. 1 55 Ц М Э А П Ё ш е р е б р а л ф а у ш а к д и с т р к с т р а п и р а м т а к с и я с и х о г е н б у з г у р л а ж о ф и я с и д а л б и л и ш у и у ҳ з л и л а и р ш и б ў й и ч а б 0 -1 ё ш 4 0 % 5 % 1 0 % 5 % 0 % о л а л а р д а ҳ а р 1 а к -3 ё 5 5 % 1 0 % 8 % 1 2 % 5 % а ш т б у з и л и ш л а р и 3 -7 5 0 2 0 1 0 1 0 1 0 н ё ш % % % % % и н г т а р қ а л и ш и 7 ё ш 4 5 % 3 0 % 7 % 1 5 % 2 0 % 4. Координация бузилишлари (Атаксия): мияча шикастланиши натижасида келиб чиқади. Атаксия болалардаги ҳаракат бузилишларининг тахминан 5-7% ни ташкил этади [1].5. Функционал ва психоген ҳаракат бузилишлари: Органик сабабсиз (психоген асосда) International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ келиб чиққан ҳолатлар 3-5% оралиғида учрайди [3].Тадқиқот натижалари 2020 йилда ўтказилган Pediatric Movement Disorders Study (n=1200 болалар иштирок этган) тадқиқотида қуйидаги натижалар қайд этилган [2]:Ҳаракат бузилишлари аниқланган болаларнинг 61% да марказий парезлар (ЦФ);12% да мушак дистрофиялари;9% да экстрапирамидал бузилишлар;7% да атаксия;5% да психоген ҳаракат бузилишлари аниқланган. Шунингдек, янги технологиялар, хусусан сунъий интеллект ёрдамида гиперкинезик ҳаракат бузилишини аниқлашдаги аниқлик даражаси 89% га етгани қайд этилган [5]. Дифференсиал-диагностика. Дифференсиал-диагностика ва баҳолаш.GMFCS (Gross Motor Function Classification System) бўйича серабрал фалажли болаларнинг 35% оғир шаклга, 65% эса ўртача ва енгил шаклларга тўғри келади [1]. Сунъий интеллект асосидаги тизимлар ҳаракат бузилишини анъанавий клиник текширувларга нисбатан 1,5 баробар тезроқ аниқлаш имконини бермоқда [5] . 1. Серабрал фалаж (СФ)Клиника: Тугма ёки перинатал даврдаги марказий асаб тизими шикастланишига боғлиқ ривожланади. Спастиклик, гипертонус ва рефлексларнинг ошиши кузатилади. Тестлар: МРТда перивентрикуляр леўкомаляция ёки бошқа гипоксик- ишемик шикастланиш белгилари аниқланади. Дифференциал белгилари: Статик – динамик бузилишлар доимий характерда; Прогрессия қилмайди; Кўпинча туғилишдан кейин ёки перинатал анамнезда асоратлар мавжуд [1]. 2. Мушак дистрофиялари. Клиника: Прогрессия қилувчи мушак кучсизлиги ва атрофия. Эрта болаликда юришда қийинлашув, мушак гипотонияси билан намоён бўлади. Тестлар: СРЕ (креатинфосфокиназа) даражаси юқори бўлади; Генетик тестлар (Дюшен дистрофияси учун DMD ген мутациялари) [2]. Дифференциал белгилари:Прогрессив характер;Марказий эмас, периферик мушак ва асаб шикастланиши;Одатда спастиклик эмас, гипотония билан кечади. 3. Экстрапирамидал бузилишлар. Клиника: Дистония, атетоз, хорея сингари ихтиёрий бўлмаган ҳаракатлар (гиперкинезлар).Тестлар:Базал ядроларни текшириш учун МРТ; Метаболик ёки нейродегенератив касалликларга текширувлар (масалан, Вилсон касаллиги учун). Дифференциал белгилари:Ихтиёрий бўлмаган ҳаракатлар сезиларли; Тонус ўзгарувчан (гипотония ва гипертонус бирга); Кўпинча туғма эмас, ёш ўтиши билан намоён бўлади [3]. 4. Атаксия Клиника: Қадам босишда беқарорлик, ҳаракатлар координациясининг бузилиши
Доказательный фрагмент
«Movement disorders in children arise as a result of damage to the central and peripheral nervous systems, muscles, and basal ganglia.»
Образец извлечения
Демо-превьюMovement disorders in children arise as a result of damage to the central and peripheral nervous systems, muscles, and basal ganglia. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- pediatric movement disorders, cerebral palsy, muscular dystrophy, ataxia, атаксия, дистония., Болалар ҳаракат бузилишлари, церабрал фалаж, мушак дистрофияси
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
МонографииK.J.Murodov2026