Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
QOQIO’TDOSHLAR OILASI VAKILLARINING DORIVORLIK XUSUSIYATLARI
Abdurashidova Gulsanam
Естественные науки в современном мире: теоретические и практические исследования · 2026
Аннотация
В статье дан научный анализ лекарственных свойств растений семейства бобовых. Входящие в состав представителей семейства биологически активные вещества — эфирные масла, флавоноиды, дубильные вещества и другие фитохимические соединения — определяют их фармакологическое значение. В ходе исследования были изучены такие виды растений, как мята (Mentha), базилик (Ocimum), шалфей (Salvia) и тимьян (Thymus), а также проанализировано их применение в народной медицине и современной фармацевтике. Результаты статьи демонстрируют потенциал представителей семейства бобовых в сохранении здоровья. Kalit so`zlar: Qoqio`tdosh, xususiyat, rayhon, yalpiz, vakillar, dorivor. Qoqio`tdoshlar oilasi (Polygonaceae) – butalar, o`simliklar va bir yoki ko`p yillik o`simliklardan iborat oiladir. Dunyo bo`ylab 23600 – 32000 turga ega ekani va ulardan ko`plab dorivor o`simliklar bo`lishi bu oilani ilmiy va farmatsevtika uchun nihoyatda ahamiyat kasb etadi. Qoqio`tdoshlar oilasining muhim dorivor vakillari quyidagilar hisoblanadi: 1. Dorivor romashka (Matricaria chamomilla) Kimyoviy tarkibi: chamazulen (antiseptik, yallig`lanishga qarshi), apigenin va luteolin (flavonoidlar - spazmolitik va tinchlantiruvchi), bisabolol (erituvchi va antiseptik). Farmokologik xususiyatlari: yallig`lanish va spazmni yumshatadi, yallig`lanishga qarshi, tinchlantiradi; og`iz bo`shlig`idagi yaralar va teri muammolariga yordam beradi. Zamonaviy qo`llanishi: gastroezofageal refleks kasalliklarida damlamasi; dermatologiyada teri salomatligi uchun krem formalarida. 2. Arnika tog` (Arnica montana) Kimyoviy tarkibi: seskviterpen laktonlar (arnikasin A va C – yallig`lanishga qarshi), flavonoidlar. 72 Farmakologik xususiyatlari: og`riqni kamaytiradi, ko`karishlarni davolaydi, ta`sirida analgesic va yallig`lanishga qarshi modda mavjud. Ilmiy misol: teri usti preparatlarida arnica ekstrakti ko`karish va qo`zg`alish hodisasi uchun ishlatiladi. 3. Mariyasilibum (Silybum marianum) Kimyoviy tarkibi: siliybinin, siliymarin glikoproteinlari – kuchli antioksidant va gepatoprotektiv yondashuv. Farmokologik xususiyatlari: jigar hujayralarini regeneratsiya qiladi, toksinlardan himoya qiladi, fermentatsion inhibitor sifatida ishlaydi. Zamonaviy dori namunasi: ‘’ Silymarin ‘’ va ‘’Legalon’’preparatlari nomaqbul faol moyillikdagi tomir osti gepatit kasalliklarida keng ishlatiladi. 4. Tarkhis (Taraxacum officinale) Kimyoviy tarkibi: inulin (prebiotic), taraxacin (bitter modda), flavonoidlar. Farmakologik xususiyatlar: safro va siydik haydovchi, jigar va buyrak faoliyatini yengillashtiradi; ichak mikroflorasiga ijobiy ta`sir ko`rsatadi. Xalq tabobatida: oshqozon – ichak kasalliklarida choy ko`rinishida, jigarni tiklashda filtrdan foydalaniladi. 5. Polin (Artemisia absinthium) Kimyoviy tarkibi: absintin, artimisin, flavonoidlar, efir moylari. Farmakologik xususiyatlari: antiparazitar (gemalega qarshi), ovqat hazm qilishni yaxshilaydi, yallig`lanishga qarshi. Qoqio`tdoshlarning kimyoviy tarkibining umumiy tahlili: Qoqio`tdosh o`simliklarida uchraydigan moddalar: Flavonoidlar: apigenin, luteolin, quercetin – spazmolitik, yallig`lanishga qarshi, antioksidant. Seskviterpen laktonlar: arnikasin, chamazulen - yallig`lanishga qarshi. Bitter moddalar va glikozidlar: artimisin, inilin- hazmni yaxshilaydi, antiparazitlar. Triterpenoidlar: kalendula tarkibida – yalli`lanishga qarshi va yaralarni tez bitiruvchi. Antioksidant guruhlar: siliymarin, siliybinin – jigar salomatligini himoya qiladi. Xulosa qilib aytganda, qoqio`tdosh o`simliklar farmakologik jihatdan juda boy, ko`plab biofaol modda guruhlariga ega. Ular xalq tabobatidan tortib zamonaviy tibbiyotgacha keng ko`lamda samarali qo`llaniladi. Kelajak istiqbollari: farmakogneziya tahlillari va klinik tekshiruvlar asosida yangi dori vositalarini yaratishda istiqbolli: biorolik modda kombinaatsiyalari orqali multifunksional terapevtik komplkskar innovatsiya maydonini kengaytiradi. 73
Доказательный фрагмент
«В статье дан научный анализ лекарственных свойств растений семейства бобовых.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ статье дан научный анализ лекарственных свойств растений семейства бобовых. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- xususiyat, yalpiz, rayhon, dorivor., Qoqio`tdosh, vakillar
Смежные источники
Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЖУРНАЛ ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙСуванов Сардор Бахадирович2026