Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
FAYLLARNI SHIFRLASH VA DESHIFRLASHDA CRYPTOGRAPHY KUTUBXONASINING ILMIY ASOSLARI
KUTUBXONASINING ILMIY ASOSLARI · Tojimamatov Israil Nurmamatovich · Lazokatoy Rahimova · Tursunova Azimaxon Alijon qizi
Исследователь · 1 · 409-413 · 2026
Аннотация
This scientific article investigates the processes of file encryption and decryption using the cryptography library in Python, one of the most prominent tools in modern cryptography. The paper focuses on the implementation of symmetric encryption based on the Fernet algorithm, which combines AES encryption with HMAC authentication and timestamp verification to ensure both confidentiality and integrity. It explores key generation techniques, secure storage of keys, and the importance of handling decryption errors, unauthorized access, and data tampering. Practical code examples illustrate the step-by-step processes of encrypting and decrypting files securely. Moreover, the paper emphasizes the practical value of cryptographic tools in building secure communication systems and outlines the technical measures necessary to prevent common cryptographic failures. This study https://scientific-jl.com 2 6 63-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali serves as a theoretical and practical guide not only for Python developers but also for professionals in information security. Keywords: cryptography, encryption, decryption, cryptography library, Python, Fernet, AES, key generation, security. Аннотация: В данной статье исследуются процессы шифрования и дешифрования файлов с использованием библиотеки cryptography на языке Python, которая является одним из ключевых инструментов в современной криптографии. Основное внимание уделено симметричному шифрованию с применением алгоритма Fernet, сочетающего шифрование AES, аутентификацию HMAC и проверку временной метки для обеспечения конфиденциальности и целостности данных. В статье рассматриваются методы генерации ключей, их безопасное хранение, а также важность обработки ошибок при дешифровке, предотвращения несанкционированного доступа и подделки данных. Практические примеры кода иллюстрируют этапы надёжного шифрования и восстановления файлов. Кроме того, подчеркивается роль криптографических средств в построении защищенных информационных систем и приводятся технические рекомендации по предотвращению типичных ошибок. Работа может служить теоретическим и практическим пособием как для разработчиков, так и для специалистов по информационной безопасности. Ключевые слова: криптография, шифрование, дешифрование, библиотека cryptography, Python, Fernet, AES, генерация ключей, безопасность. Axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan hozirgi davrda ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash — zamonaviy informatsion tizimlar arxitekturasi uchun asosiy talablar sirasiga kiradi. Har qanday axborot resursi, ayniqsa, shaxsiy, moliyaviy yoki ilmiy ma’lumotlar uchinchi tomon tomonidan ruxsatsiz qo‘lga kiritilish xavfi ostida bo‘ladi. Ushbu xavfning oldini olishning eng samarali usullaridan biri bu kriptografik shifrlash tizimlaridan foydalanishdir. Akademik manbalarda qayd etilishicha, kriptografiya — bu ma’lumotni yashirish, uzatishda uni o‘zgartirish, shuningdek, ma’lumotlar yaxlitligini va autentifikatsiyasini ta’minlovchi fan sohasidir (Menezes, van Oorschot & Vanstone, Handbook of Applied Cryptography, 1996). Kompyuter fanlari va axborot xavfsizligi sohasida, ayniqsa, dasturiy ta'minot orqali amalga oshiriladigan shifrlash algoritmlari keng qo‘llaniladi. Ulardan biri bu — Python tilidagi cryptography kutubxonasi bo‘lib, foydalanuvchilarga kuchli va zamonaviy shifrlash imkoniyatlarini taqdim etadi. Kriptografiya so‘zi yunoncha “kriptos” – yashirin va “grapho” – yozmoq so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, ma’lumotni boshqa shaxslar tushunmaydigan shaklda uzatish usullarini o‘rganadi. Dastlab kriptografiya harbiy va diplomatik maqsadlarda https://scientific-jl.com 2 7 63-son_3-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali qo‘llanilgan bo‘lsa-da, hozirda u internet orqali yuborilayotgan har qanday axborot uchun zaruriy himoya vositasiga aylangan. Simmetrik va assimetrik kriptografiya mavjud: 1) Simmetrik kriptografiyada bitta umumiy kalit yordamida ma’lumot shifrlanadi va o‘sha kalit bilan deshifrlanadi (masalan: AES, Fernet). 2) Assimetrik kriptografiyada ikkita kalit ishlatiladi: ochiq (public) va yopiq (private) (masalan: RSA, ECC). Simmetrik algoritmlar tezkorligi bilan ajralib turadi, fayl shifrlash va deshifrlashda aynan simmetrik algoritmlar — ayniqsa AES (Advanced Encryption Standard) asosida ishlovchi cryptography.fernet moduli qo‘llaniladi (Stallings, Cryptography and Network Security, 2017). cryptography Python kutubxonasi (hazmat va fernet modullari asosida) kriptografik vositalarning sodda API sini taqdim etadi. U AES-128 algoritmiga asoslangan Fernet modulini o‘z ichiga oladi. Fernet — shifrlashning xavfsiz, protokolga asoslangan shakli bo‘lib, quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 1) AES algoritmi 2) HMAC bilan autentifikatsiya 3) Timestamp asosida amal qilish muddati Kalit generatsiyasi: from cryptography.fernet import Fernet key = Fernet.generate_key() Shifrlash: f = Fernet(key) encrypted =
Доказательный фрагмент
«This scientific article investigates the processes of file encryption and decryption using the cryptography library in Python, one of the most prominent tools in modern cryptography.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis scientific article investigates the processes of file encryption and decryption using the cryptography library in Python, one of the most prominent tools in modern cryptography. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- cryptography, encryption, decryption, cryptography library, Python, shifrlash, deshifrlash, Fernet, AES, kalit generatsiyasi, xavfsizlik., Kalit so‘zlar: kriptografiya
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025