PYTHON VA ARDUINO DASTURLASH TILI YORDAMIDA SUN`IY ROBOT QO`L YARATISH TEXNOLOGIYASI

Аннотация

Рассматривается информация о языках программирования Python и Arduino, их истории, преимуществах и недостатках. Приведена информация о преимуществах разработанного искусственного протеза руки и его предполагаемом использовании. Ключевые слова: Python, Arduino, Arduino IDE, Servo, Arduino Nano, Otmega 328P, контроллер, putty. TECHNOLOGY FOR CREATING ARTIFICIAL ROBOT HANDS USING PYTHON AND ARDUINO PROGRAMMING LANGUAGES Rakhimov Muzaffar Mirzohid ugli Student of Andijan State University Abctract: Information about the Python and Arduino programming languages, their history, advantages and disadvantages are reviewed. Information about the advantages of the developed artificial hand and its intended use is provided. https://scientific-jl.com 3 0 9 63-son_2-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Keywords: Python, Arduino, Arduino IDE, Servo, Arduino Nano, Otmega 328P, controller, putty. Kirish: XXI asr – innovatsiyalar va zamonaviy texnologiyalar asri bo`lib kelmoqda. Bugungi dunyo tobora raqamli ko‘rinish kasb etib, hayotimizga yangi texnologiyalar jadal kirib kelmoqda. Sun’iy intellekt, robototexnika, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari, IoT (Internet of Things) kabi sohalarning rivojlanishi inson mehnatini yengillashtirish bilan birga, sanoat, tibbiyot, ta’lim va kundalik turmushda ham ulkan o‘zgarishlarni olib kelmoqda. Ayniqsa, robototexnika sohasida katta yutuqlarga erishilmoqda va mexanik qo‘llar kabi aqlli tizimlar ishlab chiqilayotgani bu borada katta e’tibor qaratilayotganini ko‘rsatadi. Mexanik qo‘llar inson qo‘lining harakatlarini taqlid qilish uchun yaratilgan bo‘lib, ular turli sohalarda qo‘llaniladi. Masalan, sanoatda og‘ir yuklarni ko‘tarish, jarrohlik operatsiyalarida aniq harakatlarni amalga oshirish yoki nogironligi bor insonlarga yordam berish uchun ishlatiladi. Ushbu robot qo‘llar odatda servo motorlar, sensorlar va mikroprotsessorlar yordamida boshqariladi. Robototexnika dunyosida dasturlash muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, Arduino va Python tillari bu sohada juda keng qo‘llaniladi. Arduino platformasi yordamida servo motorlarni boshqarish, turli sensorlardan ma’lumot olish va ushbu ma’lumotlarga asoslanib harakatlarni aniqlash mumkin. Python esa ma’lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va Arduino bilan aloqa o‘rnatish uchun qulay vosita bo‘lib, oddiy dasturlardan tortib, murakkab sun’iy intellekt tizimlariga qadar keng qo‘llaniladi. Ushbu maqolada mexanik robot qo‘l yaratish jarayoni, uning ishlash tamoyillari, dasturlash asoslari hamda Arduino va Python tillaridan foydalanish haqida batafsil tushuncha beriladi. Shu orqali siz robototexnika olamiga bir qadam yaqinlashib, o‘zingiz ham shunday loyihalarni yaratish imkoniyatiga ega bo‘lasiz. Python daasturlash tili o`zi nima? Python – bu yuqori darajadagi, obyektga yo‘naltirilgan va interpretatsiya qilinadigan dasturlash tili bo‘lib, 1991-yilda Gvido van Rossum tomonidan ishlab chiqilgan. Uning asosiy maqsadi oddiy, tushunarli va o‘qilishi oson kod yozish uchun qulay muhit yaratishdir. Pythonning afzalliklari Oson sintaksis – Python kodlari oddiy va tushunarli bo‘lib, yangi boshlovchilar uchun qulay. Kuchli kutubxonalar – Keng kutubxona to‘plami tufayli turli sohalarda, jumladan, sun’iy intellekt, ma’lumotlar tahlili va veb-ishlanmalarda ishlatiladi. Ko‘p platformali – Windows, macOS va Linux kabi operatsion tizimlarda ishlaydi. https://scientific-jl.com 3 1 0 63-son_2-to’plam_Iyun-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Keng jamoatchilik yordami – Python dunyo bo‘ylab millionlab dasturchilar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. Python qo‘llaniladigan sohalar 1. Veb-dasturlash – Django va Flask kabi freymvorklar yordamida dinamik veb-saytlar yaratish mumkin. 2. Ma’lumotlar tahlili va sun’iy intellekt – Pandas, NumPy, TensorFlow va Scikit-learn kabi kutubxonalar ilmiy hisob-kitob va AI tizimlarida ishlatiladi. 3. Robototexnika va avtomatlashtirish – Arduino va Raspberry Pi bilan bog‘lanib, avtomatlashtirilgan tizimlar ishlab chiqiladi. 4. O‘yinlar ishlab chiqish – Pygame kabi vositalar orqali oddiy 2D o‘yinlar yaratish mumkin. 5. Kiberxavfsizlik – Penetratsion testlar va tarmoq xavfsizligi uchun Python vositalaridan foydalaniladi. Pythonning asosiy tushunchalari O‘zgaruvchilar va ma’lumot turlari: Butun sonlar (int), matn (str), ro‘yxatlar (list), lug‘atlar (dict) va boshqalar. Shartli operatorlar: if-else orqali turli shartlarni tekshirish. Sikllar: for va while yordamida kodni takroriy bajarish. Funksiyalar: Kodni takrorlamaslik va qulay boshqarish uchun ishlatiladi. Python dasturlash tili sun`iy robot qo`lni boshqarishda katta ahamiayt kasb etadi. Uning asosiy maqsadi opencv ochiq kodli kutubxona yordamida obyektning xarakatlarini to`g`ridan-to`g`ri aniqlab uni raqamli buyruq shaklida Arduino platasiga uzatadi. Bunda asosiy vazifani fermata kutubxonasi bajaradi. Firmata Arduino va Python daasturlaridagi kodlarni bir-biriga adaptatsiya qilish vazifasini bajarad