SHOSHILINCH KARDIOLOGIYADA YUQORI TEXNOLOGIK USULLAR BILAN DAVOLASHDAN KEYINGI INTENSIV TERAPIYA USULLARINI QO`LLANILISHI

Аннотация

Hozirgi kunga kelib o‘tkir koronar sindrom (O‘KS) keksa yoshdagi bemorlarda o‘limning asosiy sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. So‘nggi yillarda mamlakatimizning deyarli barcha hududlarida revaskulyarizatsiya terapiyasi markazlari tashkil etildi. Xususan, O‘KS va infarktdan keyingi kardioskleroz (IKKS) bilan og‘rigan bemorlarning hayot sifatini yaxshilash maqsadida teri orqali koronar aralashuvlar (TOKA) qo‘llanilmoqda. Ushbu endovaskulyar operatsiyalar bemorlarning umumiy holatini sezilarli darajada yaxshilash, jismoniy faollikka chidamliligini oshirish va ularni odatdagi kundalik hayotga qaytarish imkonini beruvchi zamonaviy yuqori texnologik davolash usuli sifatida tan olingan. Mazkur maqolada turli xil stentlash usullari bilan teri orqali koronar aralashuvlardan o‘tgan keksa va o‘rta yoshdagi bemorlarning retrospektiv tahlili o‘tkazildi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, 163 nafar bemorda amalga oshirilgan 337 dan ortiq endovaskulyar aralashuvlarning aksariyatida O‘KS tashxisi aniqlangan. Kalit so'zlar: intensiv terapiya, teri orqali koronar aralashuv, stentlash, o'tkir koronar sindrom, infarktdan keyingi kardioskleroz. Dolzarbligi. Yurakning ishemik kasalligi (YuIK) muammosi ilmiy tadqiqotlarning diqqat markazida bo’lib kelmoqda, chunki koronar tomirlar aterosklerozining oqibatlari aholi o'limining deyarli yarmiga to`g`ri keladi. So'nggi paytlarda ushbu guruhdagi bemorlarda miyokard revaskulyarizatsiyasi ko'rsatkichlari kengayib bormoqda, bu jismoniy mashqlar bardoshliligini oshirishga, takroriy miyokard infarkti xavfini sezilarli darajada kamaytirishga va uzoq muddatli yashash imkon beradi. Bemorning keksa yoshi ko'pincha ko'plab yondosh kasalliklar, shuningdek, yurak jarrohligining yuqori xavfi bilan bog'liq. Shu sababli aholining yosh guruhlarini tasniflash zarurati paydo bo'ldi. https://scientific-jl.com 1 0 0 46-son_4-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) Gerontologlar va Geriatriya Kongressi tomonidan tasdiqlangan yosh guruhlari tasnifini qabul qildi, 50 yoshdan oshgan barcha aholi to'rt yosh toifasiga bo'lingan: 1) yetuk yosh - 45-59 yosh; 2) keksalik - 60-74 yosh; 3) qarilik yoshi - 75-90 yosh; 4) uzoq umr ko`ruvchi lar - 90 yil va undan ortiq. Surunkali koronar yurak kasalligi(SKYK)ning og'ir shakllari bo'lgan keksa bemorlarda konservativ davolash usullari har doim ham kasallikning anginal belgilarini yetarli darajada nazorat qilish va koronar hodisalar xavfini kamaytirishni ta'minlay olmaydi. Bunday hollarda koronar arteriya revaskulyarizatsiyasi bilan interventsion aralashuvlar muqobil bo'lmagan tanlov usullari hisoblanadi. Ular yurak ishemik kasalligi(SYIK)ning og'ir shakllari bo'lgan bemorlarni davolashda "oltin" standart bo'lib, ularni nafaqat anginal simptomlardan xalos qiladi, balki omon qolishni ham oshiradi. Shu munosabat bilan, mualliflarning ta'kidlashicha, katta yoshdagi bemorlar uchun tanlangan operatsiyalar endovaskulyar usullar bo'lib, ular minimal operatsiya xavfiga ega, shuningdek, operatsiyadan keyingi kechki davrda o'tkir miokard infarkti rivojlanish xavfini kamaytiradi. Keksa va keksa odamlarda koronar arteriya kasalligini aniqlash stenozli koronar aterosklerozning yuqori chastotasi bilan osonlashadi. Teri orqali koronar aralashuv o'limni kamaytirmaydi, lekin hayot sifatini yaxshilaydi, ayniqsa og'ir stenokardiyada. Zamonaviy revaskulyarizatsiya texnologiyasi hatto 85 va undan katta yoshdagi bemorlarda ham samaradorlikni yo'qotmasdan va maqbul xavf bilan aralashuvga imkon beradi. 75 yosh va undan katta bemorlarda, xuddi yosh bemorlarda bo'lgani kabi, radial kirish qon ketish xavfini kamaytiradi va qon tomirlariga kirish joyida asoratlarni kamaytiradi. Turli xil modifikatsiyadagi stentlarning afzalliklari bo'yicha faol munozaralar hali yakunlanmagan. RESEARCH va T-SEARCH registrlariga ko'ra, 80 yoshdan oshgan bemorlarda dori-darmonli stentlarni o'rnatish himoyalanmagan metall stentlarga nisbatan qon tomir hodisalari xavfini 50% ga kamaytiradi. Stentlarni tanlashda zamonaviy everolimus-elutiv polimer stentlari (Xience) yoki zotarolimus (Rezolute) ning katta xavfsizligi haqidagi ma'lumotni hisobga olish mumkin. Shunday qilib, keksa va keksa bemorlarda koronar arteriya kasalligini tashxislash va davolash qarigan organizmning xususiyatlarini, qarilik davrida kasallikning namoyon bo'lish xususiyatlarini, davolanishning asoratlari xavfini oshirishni bilishni talab qiladi, bu esa amaliyotchilarga ushbu xavfli kasallikni yanada muvaffaqiyatli nazorat qilishga yordam berishi mumkin. Maqsad. Surunkali koroner yurak kasalligi bilan og'rigan bemorlarni davolash usullaridan biri sifatida teri orqali koronar aralashuvni qo'llash imkoniyatini baholash. Materiallar va metodlar. Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy- amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyati hududiy filiali maʼlumotlariga asosan 2021-yil 1-yanvardan 1-noyabrgacha boʻlgan davrda birlamchi perkutan koronar aralashuv tekshiruvidan oʻtga