К содержанию
РецензированоRU2026

ЎЗБЕК-РУС МАҚОЛЛАРИДАГИ АСОСИЙ МОТИВЛАР ТИПОЛОГИЯСИГА ДОИР

ТИПОЛОГИЯСИГА ДОИР · Наимов Элдорбек Илхомбекович

Образовательные инновации и интеграция · 1 · 2026

Аннотация

Мақоллар ҳар қандай халқниннг узоқ тарихий маданий ҳаётидаги тажрибалар асосида вужудга келган ҳаётнинг бирор бир масаласи ҳақидаги ҳукмларидир. Мақоллардаги мавзулар дунё ҳақидаги маълум ғоялар, қадриятлар ёки тасаввурларни ифодаловчи барқарор поэтик элемент сифатида муҳим аҳамият касб этади. Халқ мақолларида қўлланилган мотивларни таҳлил қилиш халқ донишмандлигида кодланган чуқур маъно ва маданий хусусиятларни аниқлаш имконини беради. Ўзбек-рус мақолларидаги асосий мотивларни типологик таҳлил қилиш умумий ва ўзига хос мотивларни аниқлаш, шунингдек, уларнинг маданий мазмунини изоҳлаш икки халқ вакилларининг бадиий, маданий, ва дидактик тасаввурлари шаклланиш босқичларини аниқлаш имконини беради. Ўзбек ва рус мақолларини қиёсий аснода ўрганиш ҳар икки халқнинг маиший турмуши тарихий тараққиёти, мифологик ва эстетик қарашларининг пайдо бўлиши, шаклланиши, уларнинг жамиятни ривожланиши ҳамда барқарорлигини таъминлашдаги фалсафий қарашларини, бадиий тафаккур тадрижий такомилини очиб беришга хизмат қилади. Калит сўзлар: мақол, мотивация, метод, қиёслаш, семантик таҳлил қиёсий таҳлил, маданий таҳлил, статистик таҳлил Аннотация Пословицы — это суждения о той или иной жизненной ситуации, возникшие на основе многовекового историко-культурного опыта любого народа. Темы, содержащиеся в пословицах, представляют собой устойчивые поэтические элементы, выражающие определённые идеи, ценности или представления о мире. Анализ мотивов, используемых в народных пословицах, позволяет выявить глубинные смыслы и культурные особенности, закодированные в народной мудрости. Типологический анализ основных мотивов в узбекско-русских пословицах даёт возможность определить как общие, так и уникальные мотивы, а также раскрыть их культурное содержание, выявляя этапы формирования художественных, культурных и дидактических представлений представителей обоих народов. https://scientific-jl.com 1 1 0 46-son_4-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Сравнительное изучение узбекских и русских пословиц способствует раскрытию философских взглядов, эстетических и мифологических представлений, возникших и сформировавшихся в ходе исторического развития, а также художественного мышления и его поэтапного совершенствования, сыгравших важную роль в обеспечении устойчивости и прогресса общества. Ключевые слова: пословица, мотивация, метод, сравнение, семантический анализ, сравнительный анализ, культурный анализ, статистический анализ. Annotation Proverbs are judgments about various life situations that have emerged from the centuries-old historical and cultural experience of any nation. The themes found in proverbs represent stable poetic elements that express specific ideas, values, or perceptions of the world. Analyzing the motifs used in folk proverbs makes it possible to uncover the deep meanings and cultural characteristics encoded in popular wisdom. A typological analysis of the main motifs in Uzbek and Russian proverbs allows for the identification of both common and unique motifs, as well as the interpretation of their cultural significance, revealing the stages in the formation of artistic, cultural, and didactic perceptions of both peoples. A comparative study of Uzbek and Russian proverbs contributes to the understanding of philosophical views, aesthetic and mythological perceptions that arose and developed throughout historical progress, as well as the gradual refinement of artistic thinking, which played an important role in ensuring societal stability and development. Keywords: proverb, motivation, method, comparison, semantic analysis, comparative analysis, cultural analysis, statistical analysis. Mетодлар Мотив деганда халқ оғзаки ижодининг турли асарларида такрорланиб турувчи мавзу ёки ғояни ифодаловчи энг содда баён бирлиги тушунилади. Катта эпик асарларда мотив – сюжетнинг муҳим бўлаги сифатида қаралади. A.Н. Веселовский ўз асарида мотив тушунчасини ўзиза хос изоҳлайди. Олим мотивни сюжетнинг муҳим элемент санаш асносида: “мотив деганда мен дастлаб табиатнинг инсон олдига қўйган жамоатчилик масалалари бўйича қўйган талабларига жавоб ёки ҳақиқатнинг айниқса ёрқин, муҳим ёки такрорланадиган таассуротларини ўрнатган формулани назарда тутяпман. Мотивнинг белгиси унинг мажозий бир муддатли схематизмидир. Булар қуйи мифология ва эртакларнинг янада ажралмас элементлари: кимдир қуёшни ўғирлайди (қуёш https://scientific-jl.com 1 1 1 46-son_4-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi тутилиш), чақмоқ-олов осмондан қуш томонидан парчаланади”,-деб ёзади1. Санк-Петербург коллежининг ўқитувчиси Ирина Владимировна Колядная эса мотивларни икки гуруҳга ажратади: мотивлар конкрет (масалан, учрашув мотиви, жанг мотиви) ёки мавҳум (масалан, тақдир мотиви, ишқ мотиви) бўлиши мумкин2. А.Н.Веселовский моивнинг семанти назарияси борасида гапиради. Мотив масалаларидан тадқиқот олиб борган таниқли рус фольклоршуноси В.Я.Пропп эса, мотивни морфологик жиҳатдан фарқлашни таклиф этади3. Фольклоршунос Б.

Доказательный фрагмент

«Мақоллар ҳар қандай халқниннг узоқ тарихий маданий ҳаётидаги тажрибалар асосида вужудга келган ҳаётнинг бирор бир масаласи ҳақидаги ҳукмларидир.»

Образец извлечения

Демо-превью

Мақоллар ҳар қандай халқниннг узоқ тарихий маданий ҳаётидаги тажрибалар асосида вужудга келган ҳаётнинг бирор бир масаласи ҳақидаги ҳукмларидир. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
proverb, motivation, method, comparison, semantic analysis, маданий таҳлил, статистик таҳлил, Калит сўзлар: мақол, мотивация, семантик таҳлил қиёсий таҳлил, қиёслаш, метод
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники