JAM‘UL VASOIL SHARHUSH SHAMOIL ASARINING AHAMIYATI VA DOLZARBLIGI

Аннотация

В данной статье рассматривается труд Муллы Али Кари «Джамуль-Васаиль шарху-шамаиль» и его значение в современных религиозных и нравственных исследованиях. Анализируется структура, содержание книги и её роль в описании шамаиля Пророка Мухаммада (с.а.в.). Автор подчеркивает значение труда для воспитания высокой морали. Ключевое слово: Мулла Али Кари, Джамуль Васаиль, Шамаиль, Хадисы, Нравственное воспитание, Характер Пророка Annotation: This article examines Mulla Ali al-Qari’s work Jam‘ al-Wasā’il Sharḥ al-Shamā’il and its significance in contemporary Islamic scholarship and moral education. It analyzes the book’s structure and content, highlighting its role in presenting the noble traits of the Prophet Muhammad (peace be upon him) and promoting ethical values. Keywords: Mulla Ali al-Qari, Jam‘ al-Wasā’il, Shama’il, Hadith, Moral education, Prophet’s character صخلملاف هتيمهأ حضوتو ،يراقلا يلع لاملل ”لئامشلا حرش لئاسولا عمج“ باتك ةلاقملا هذه لوانتت : ا لئامش حيضوت يف هرودو هنومضمو باتكلا ةينب ضرعت امك .ةيوبرتلاو ةيملعلا بناوجلا نم ثيدحلا رصعلا ي .هللاخ نم ةيقلاخلأا ميقلا خيسرت ىلع زيكرتلا عم ،ﷺ يبنل .يبنلا قلاخأ ,ةيقلاخلأا ةيبرتلاي,وبنلا ثيدحلا ,لئامشلا لئاسولا عمجي,راقلا يلع لامل ةيحاتفملا ةملكلا Mulla Ali Qoriyning “Jam‘ul-Vasoil Sharhu-Shamoil” asari — hadis ilmi va Islom axloqini birlashtirgan, Payg‘ambar (s.a.v.)ning ahloqi, xulqi va tashqi ko‘rinishini yorituvchi ulkan ilmiy asar bo‘lib, bugungi kunda ham o‘zining muhimligini saqlab kelmoqda. Asar ikki bo‘limdan iborat bo‘lib, birinchi bo‘limi hadislarning to‘plami va sharhidan, ikkinchi bo‘limi esa Payg‘ambarimizning (s.a.v.) shamoilini, ya’ni uning tashqi ko‘rinishi va axloqiy fazilatlarini ta’rifi va sharhidan iboratdir. https://scientific-jl.com 2 0 8 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi 1. Asar Tuzilishi va Mazmuni “Jam‘ul-Vasoil Sharhu-Shamoil” asari, Mulla Ali Qori tomonidan hadis ilmi va axloqiy tarbiya sohalarida diniy ilm-fan asosida shakllantirilgan. Asar Payg‘ambar (s.a.v.)ning shaxsiy fazilatlari, uning hayoti va xulq-atvorining to‘g‘ri tushunilishini ta’minlashga qaratilgan. Kitobning birinchi qismi hadislarni to‘plagan va ularni chuqur tahlil qilgan bo‘lsa, ikkinchi qismi Payg‘ambarimizning tashqi ko‘rinishining, uning odob-axloqining batafsil bayonidir. Bu asar Payg‘ambarimizning shaxsiy fazilatlarini o‘rganishga, ulardan o‘rnak olishga undaydi. Asarda, Payg‘ambar (s.a.v.)ning tashqi ko‘rinishi, ya’ni uning libosi, yuz ifodalari, harakatlari va so‘zlari haqida qisqacha, lekin aniq ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek, uning insonga nisbatan mehr-oqibati, sabri, adolati va boshqa axloqiy fazilatlari ham muhim o‘rin egallaydi. Mulla Ali Qori, bu asarda, hadislarni to‘g‘ri talqin qilishga katta e’tibor qaratgan, shuningdek, hadislar bilan birga ularning tafsilarini ham keltirgan. 2. Asarning Ahamiyati “Jam‘ul-Vasoil Sharhu-Shamoil” asari o‘zining ilmiy va axloqiy ahamiyati bilan alohida o‘rin tutadi. Bugungi kunda, bu asar diniy bilimlar va axloqiy tarbiya sohasida muhim manba hisoblanadi. Diniy o‘qish va ilm-fanlarni chuqur o‘rganayotganlar uchun bu asar, nafaqat hadislar to‘plami, balki Payg‘ambarimizning (s.a.v.) insoniyatga qanday axloqiy yuksaklikni ko‘rsatganini o‘rganishda ham katta ahamiyatga ega. Bugungi dunyoda, insonlar axloqiy jihatdan turli sinovlarga duch kelgan, jamiyatda axloqiy buzilishlar va ijtimoiy muammolar ko‘paygan. Mulla Ali Qoriyning “Sharhu-Shamoil” asari, aynan shu jihatlarni inobatga olgan holda, Payg‘ambarimizning yuqori axloqiy fazilatlarini ta’kidlaydi va ularni hayotga tatbiq etishning ahamiyatini ochib beradi. Bu asar, musulmonlarga, ayniqsa yosh avlodga, Payg‘ambarimiz (s.a.v.)ning xulqi va harakatlaridan o‘rnak olishni o‘rgatadi, shuningdek, to‘g‘ri muomala va yaxshi axloqni shakllantirishga yordam beradi. 3. Bugungi Kundagi O‘rni “Jam‘ul-Vasoil Sharhu-Shamoil” asarining bugungi kunda ahamiyati yanada ortgan. Axloqiy tushuncha va diniy bilimlarni ta’lim-tarbiya jarayoniga tatbiq etishda bu kitob muhim manba bo‘lib qoladi. Musulmonlar, ayniqsa yoshlar, Payg‘ambarimizning (s.a.v.) fazilatlarini o‘rganish orqali hayotlarida to‘g‘ri yo‘lni tanlash, ijtimoiy adolatni ta’minlash, mehr-oqibat va sabr kabi muhim fazilatlarni o‘z ichiga olgan amallarni bajara olishadi. Bu asar, shuningdek, jamiyatda diniy bilimlarni to‘g‘ri uzatish, axloqiy yuksaklikni targ‘ib qilish va insonlar o‘rtasida tinchlik va barqarorlikni saqlashda katta ahamiyatga ega. Bugungi kunda, asar, nafaqat ilmiy doiralarda, balki har bir musulmonning kundalik hayotida ham qo‘llaniladigan qiymatlarni o‘zida mujassamlashtirgan. Diniy https://scientific-jl.com 2 0 9 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi bilimlar, an’anaviy axloqiy qadriyatlar, va shaxsiy tarbiyaning ahamiyati ortgan bir paytda, Mulla Ali Qoriyning bu asari jamiyatni barqaror rivojlantirish, ilmiy hamda axloqiy o‘sishni ta’minlash uchun zarur manba bo‘lib xizmat qilmoqda. Xulosa. Mulla Ali Qoriynin