11-12 YOSHDAGI FUDBOLCHI QIZLARNING JISMONIY SIFATLARINI TEXNIK USULLAR YORDAMIDA TARBIYALASH USLUBIYATI

Аннотация

This article explores a multi-component training methodology aimed at developing physical attributes such as speed, endurance, agility, and coordination among 11–12-year-old female footballers through technical drills. The study involved a series of sensor-based ball control drills, dynamic dribbling, aerobic stations, and tactical awareness tasks. Data analysis showed a measurable improvement in athletic performance, including 0.6 m/s increase in reaction speed, 15.3% improvement in endurance, and 13.1% improvement in agility. This approach demonstrates a systematic method to enhance both technical and physical capacities of young female athletes. Keywords. young female soccer players, technique, endurance, agility, sensory training, tactical thinking, coordination. Hozirgi davrda sportning barcha turlari bo‘yicha jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarini yanada samarali tashkil qilishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, futbol sporti yurtimizda yoshlar o‘rtasida keng ommalashib borayotgan bo‘lib, u faqatgina o‘g‘il bolalar emas, balki qizlar orasida ham tobora mashhur bo‘lib bormoqda. Bu esa, o‘z navbatida, yosh futbolchi qizlarning jismoniy tayyorgarligi, texnik va taktik ko‘nikmalarini ilmiy asoslangan metodlar bilan shakllantirish zaruratini tug‘diradi. https://scientific-jl.com 2 9 8 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Futbol sportining o‘ziga xosligi shundaki, u o‘yinchidan yuqori darajadagi harakatchanlik, epchillik, chidamlilik, kuch va tezkorlikni talab qiladi. Ayniqsa, qizlar bilan ishlashda bu jismoniy sifatlarni to‘g‘ri va muvozanatli rivojlantirish yanada muhim ahamiyat kasb etadi. Shunday ekan, mashg‘ulot jarayonida texnik usullardan maqsadli foydalanish, aynan jismoniy sifatlarni takomillashtirishga yo‘naltirilgan samarali yondashuvlarni izlash dolzarb ilmiy-amaliy muammolardan biri hisoblanadi. O‘tkazilgan tajribalar shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri tanlangan texnik usullar orqali mashg‘ulotlar o‘tkazilganda, o‘quvchilar nafaqat texnik ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar, balki ularning jismoniy salohiyati ham izchil rivojlanadi. Bu esa keyingi bosqichlarda yuqori sport natijalariga erishish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Tadqiqot maqsadi:Mazkur tadqiqotning asosiy maqsadi – 11–13 yoshli futbolchi qizlarda texnik usullar orqali asosiy jismoniy sifatlarni, ya’ni tezlik, chidamlilik, epchillik va koordinatsiyani samarali rivojlantirish metodikasini ishlab chiqish hamda ularning samaradorligini tajriba-sinov mashg‘ulotlari orqali ilmiy asoslashdan iborat. Shuningdek, quyidagi vazifalar ham tadqiqot doirasida hal qilinadi: Texnik usullarning yosh futbolchi qizlarning jismoniy sifatlariga ta’sirini aniqlash; Amaliy mashg‘ulotlar orqali texnik vositalarning samaradorligini sinab ko‘rish; Olingan natijalarni tahlil qilish va takliflar ishlab chiqish; Metodik tavsiyalar asosida mashg‘ulot dasturlarini takomillashtirish. Tadqiqot metodikasi Tadqiqotda 24 nafar 11–12 yoshdagi futbolchi qizlar ishtirok etdi. 8 haftalik mashg‘ulotlar dasturi quyidagi mashq bloklaridan tashkil topdi: Mashq turi Maqsad Foyda Sensorli Dribbling Reaksiya va Ko‘z–qo‘l muvofiqligi, koordinatsiyani oshirish tez qaror qabul qilish Dinamik “zig-zag” Epchillik va tezlikni yugurish oshirish Qiyin holatlarda yo‘nalishni o‘zgartirish qobiliyati Agar-to‘xtash zarba Texnik barqarorlik, mashqi yurak-qon aylanishi Charchoqda texnikani chidamliligi saqlab qolish https://scientific-jl.com 2 9 9 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Kodli pressing Taktik reaktsiya va vaqtni Bosim ostida to‘g‘ri qaror boshqarish chiqarish Pozitsion o‘yin (3D Maydonni to‘liq anglash Fazoviy idrok, strategik maket bilan) tafakkur Tahlil natijalari Mashg‘ulotlar oldi va keyingi testlar quyidagi o‘zgarishlarni ko‘rsatdi: Tezlik: +0.6 m/s Chidamlilik: +15.3% Epchillik (agility): +13.1% Koordinatsiya ballari: +18.7% Diagramma va grafiklar orqali har bir jismoniy sifatdagi o‘sish aniq ko‘rsatildi. Natijalar O‘tkazilgan tajribalar natijasida futbolchi qizlarda quyidagi jismoniy sifatlar bo‘yicha ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi. Tezlik: 4.2 m/s dan 4.8 m/s gacha oshdi. Chidamlilik: 1200 metrdan 1384 metrgacha ortdi. Epchillik: 18.7 soniyadan 21.2 soniyagacha yaxshilandi. Koordinatsiya: 62 balldan 73.6 ballgacha ko‘tarildi. Yuqoridagi diagramma orqali texnik usullar asosida olib borilgan mashg‘ulotlardan so‘ng yosh futbolchi qizlarda jismoniy sifatlar — tezlik, chidamlilik, epchillik va koordinatsiya — ancha yaxshilangani ko‘rinmoqda. https://scientific-jl.com 3 0 0 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Muhokama:Yuqoridagi natijalar shuni ko‘rsatadiki, texnik mashqlarni jismoniy tayyorgarlik bilan uyg‘unlashtirish yosh futbolchi qizlar uchun samarali yo‘ldir. Ayniqsa, sensorli mashqlar va fazoviy pozitsiyalash futbolchilarning nafaqat jismoniy, balki taktik saviyasini ham oshiradi. Taktik kodli mashqlar orqali esa jamoaviy fikrlash va stres