TA’LIMDA ZAMONAVIY YONDASHUV: STEAM O‘QITISH TIZIMI XUSUSIDA

Аннотация

Innovations in the global education system, modern teaching methods, avoiding the traditional approach and instead forming an education system based on new modern approaches, reforming the education system are becoming the need of the hour. This article discusses one of the modern education systems - the STEAM education system. Keywords: STEAM, modern education system, education, program, training, student. Аннотация: Инновации в мировой системе образования, современные методы обучения, уход от традиционного подхода и формирование системы обучения на основе новых современных подходов, реформирование системы образования становятся требованием времени. В данной статье рассматривается одна из современных образовательных систем STEAM-образовательная система. Ключевые слова: STEAM, современная система обучения, образование, программа, обучение, студент. Respublikamizda ta’limga bo‘lgan e’tibor, yoshlarning bilim olishiga qaratilgan zamonaviy texnologiyalar, shart-sharoitlar, ilm-fan sohasida qilinayotgan yangiliklar mamlakatimizning rivojlanishi uchun, jahon miqyosida barcha sohalarda ilgarilash uchun zamin yaratmoqda. Xususan, respublikamizda barcha yo‘nalishlar kabi ta’lim sohasida ham katta islohatlar olib borilmoqda. Jumladan, amaldagi ta’limning ijobiy tomonlarini saqlagan holda 11 yillik ta’limga o‘tish va ta’lim sifatini oshirish shular jumlasidandir. Islohatlarni davom ettira borib, ta’lim sifatini yangi bosqichga ko‘tarish https://scientific-jl.com 7 5 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi maqsadida 2018-yil 5-sentabrda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq ta’limi boshqaruv tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-5538-son Farmoni [3] qabul qilindi. Unda xalq ta’limi tizimini isloh qilishning asosiy yo‘nalishlari sifatida: 1. Xalq ta’limi tizimiga ilg‘or xorijiy tajribani, o‘quv-tarbiya jarayoniga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni, shu jumladan ta’lim berishning innovasion usullarini joriy etish, o‘quv va o‘quv-uslubiy adabiyotlarning yangi avlodini yaratish, fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish belgilangan. Ushbu Farmon ijrosini ta’minlash maqsadida qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi “Xalq ta’limi tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi № PP- 3931 son qarori bilan tasdiqlangan “2018-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi” ning II bo‘lim, 11 bandida: Umumiy o‘rta ta’limning yangi davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlarini takomillashtirish va shu bilan birga STEAM (fan,texnologiya, muhandislik va matematika) metodlarini bosqichma- bosqich amaliyotga joriy etish belgilab berilgan. Mazkur vazifalarni bajarish uchun avvalo ta’lim ishtirokchilari -pedagoglar, metodistlar, o‘quvchilar, ota-onalar va boshqalar STEAM metodi va ta’lim sifati yo‘nalishida o‘tkaziladigan xalqaro tadqiqotlar xaqida ma’lumotlarni bilishi hamda ularni amaliyotda qo‘llash uchun malakalarga ega bo‘lishlari zarur bo‘ladi. STEM atamasi AQSh da ilk bor maktab dasturiga kiritilgan bo‘lib o‘quvchilarning ilmiy-texnika yo‘nalishlarida kompetensiyalarini rivojlantirishga qaratilgan. Keyinchalik bu yo‘nalish kengaytirilib atamaga qo‘shimcha harflar kiritildi. Jumladan, unga “R” -robotics - robototexnikani qo‘shib STREM deb yoki “A” - art -san’atni qo‘shib STEAM deb atala boshlandi. STEM konsepsiyasi ilk bor 2000-yillar boshida AQSh Milliy Fan Jamiyati (NSF– National Science Foundation) tomonidan ilgari surilgan. Maqsad– ilmiy va texnik fanlarga qiziqishni oshirish, o‘quvchilarni zamonaviy muhandislik va texnologiyalar sohasida yetakchiga aylantirish edi. Chunki o‘sha davrda AQSh iqtisodiyoti va ilm- fani Yevropa va Osiyoning ilg‘or davlatlari bilan raqobat qilishda qiyinchiliklarga duch kelayotgan edi. STEM ta’limi juda samarali bo‘lsa-da, u o‘quvchilarning ijodiy tafakkurini rivojlantirish va muammolarni innovatsion usulda hal qilish imkoniyatini to‘liq qamrab ololmas edi. Shu sababli san’at (Arts) sohasi ham qo‘shildi va 2010-yillarga kelib STEAM modeli shakllandi. Bu modelni joriy etishda Rhode Island School of Design (RISD) katta rol o‘ynadi. Mazkur ta’lim muassasasi STEAM tizimini rivojlantirish bo‘yicha targ‘ibot ishlari olib borib, fan va san’atni uyg‘unlashtirish muhimligini ta’kidladi. Chunki san’at– dizayn, kreativ tafakkur, vizual tasavvur va innovatsion https://scientific-jl.com 7 6 46-son_3-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi yondashuvni shakllantirishda katta ahamiyatga ega. STEAM ta’limining asosiy maqsadi– o‘quvchilarni real hayotda duch keladigan muammolarni hal qilishga o‘rgatish, ularni zamonaviy texnologiyalar bilan ishlashga tayyorlash va ijodiy fikrlashni rivojlantiradi.[1] Dunyo bo‘ylab ko‘plab ta’lim muassasalari STEAM tizimini joriy etish bo‘yicha turli yondashuvlarni qo‘llamoqda. Quyida eng s