Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
TASODIFIY RANDOM() MODULI
TASODIFIY RANDOM() MODULI · Tojimamatov Isroil Nurmamatovich · To’xtayeva Komilaxon Ismoiljon qizi
Современное образование и развитие · 2025
Аннотация
В данной статье рассматривается модуль random, широко используемый в языке программирования Python, и его функциональные возможности. Проанализированы роль случайности в программировании, основные функции модуля random, принципы их работы и практическое применение. Приведены эффективные способы генерации случайных чисел, выборок и комбинаций с использованием данного модуля. Статья представляет практический интерес для программистов и обучающихся программированию. Ключевые слова: случайность, Python, программирование, модуль random, генерация чисел, вероятность, комбинации, тестовые данные, алгоритмы, игровое программирование Zamonaviy raqamli texnologiyalar hayotimizning deyarli barcha jabhalariga chuqur kirib kelgani sari, dasturlash tillarining ahamiyati yanada ortib bormoqda. Har qanday dasturiy ta'minot, ayniqsa matematik modellashtirish, sun’iy intellekt, o‘yinlar yaratish yoki kriptografiya kabi yo‘nalishlarda, ma’lum bir darajada tasodifiylikka asoslangan algoritmlarga tayanadi. Chunki bunday algoritmlar orqali murakkab tizimlarning harakatini modellashtirish, yangi ma’lumotlarni yaratish yoki ehtimollik asosida qaror qabul qilish imkoniyati yuzaga keladi. Tasodifiy sonlar bilan ishlash esa bu jarayonlarning ajralmas qismi hisoblanadi. Aynan shunday ehtiyojni qondirish maqsadida, Python dasturlash tilida random nomli maxsus modul ishlab chiqilgan bo‘lib, u foydalanuvchiga turli xil tasodifiy qiymatlar generatsiya qilish imkonini beradi. Ushbu modul yordamida nafaqat butun yoki haqiqiy tasodifiy sonlar, balki ro‘yxatlardan tasodifiy element tanlash, ularni aralashtirish yoki belgilangan ehtimollik asosida tanlov qilish ham mumkin bo‘ladi. Shu bilan birga, random modulining sintaksisi sodda, lekin funksional imkoniyatlari keng bo‘lib, u Python tilining eng ko‘p qo‘llaniladigan kutubxonalaridan biriga aylangan. Mazkur maqolada dastlab tasodifiylik tushunchasi va uning dasturlashdagi o‘rni tahlil qilinadi, so‘ngra esa Python tilida random modulining vazifalari, asosiy Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 209 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT funksiyalari va ularning amaliy qo‘llanilishiga batafsil to‘xtalinadi. Shuningdek, real misollar asosida modulning imkoniyatlari yoritilib, dasturchilar uchun foydali jihatlar ham ko‘rsatib o‘tiladi. Tasodifiylik — bu oldindan aniq natijasini bashorat qilish qiyin bo‘lgan hodisalarni ifodalovchi tushunchadir. U matematika, statistika va informatikada keng qo‘llanilib, real hayotdagi ko‘plab jarayonlarni modellashtirishda muhim vosita sifatida xizmat qiladi. Dasturlash tilida esa tasodifiylik turli algoritmlarda, ayniqsa o‘yinlar ishlab chiqish, simulyatsiya yaratish, statistik modellash, test ma’lumotlarini generatsiya qilish, sun’iy intellektda qaror qabul qilish tizimlarida keng tatbiq etiladi. Shu o‘rinda ta’kidlash lozimki, kompyuterlar aslida deterministik qurilmalar bo‘lib, ular to‘liq aniq va oldindan belgilangan ko‘rsatmalar asosida ishlaydi. Shu sababli dasturlashda foydalaniladigan “tasodifiylik” aslida psixologik yoki matematik usullar orqali yaratilgan sun’iy tasodifiylikdir. Bunda maxsus algoritmlar va kutubxonalar yordamida foydalanuvchi uchun tasodifiydek tuyuladigan natijalar yaratiladi. Aynan shunday imkoniyatlarni dasturchilarga taqdim etish uchun ko‘plab dasturlash tillarida turli kutubxonalar yaratilgan bo‘lib, Python dasturlash tilida bu vazifani random moduli bajaradi. Python dasturlash tilida random moduli foydalanuvchiga turli turdagi tasodifiy sonlar va obyektlar bilan ishlash imkoniyatini beruvchi kuchli vositadir. Ushbu modul Python'ning standart kutubxonasi tarkibiga kiradi va uni alohida o‘rnatish talab etilmaydi. Modulning asosiy vazifasi – tasodifiy butun sonlar, haqiqiy sonlar, ro‘yxatlardan tasodifiy tanlovlar, aralashtirish va kombinatsiyalar yaratish kabi operatsiyalarni bajarishdir. Modul tarkibidagi random() funksiyasi 0 va 1 oralig‘idagi haqiqiy tasodifiy sonlarni generatsiya qiladi. Bu esa uni ehtimollik asosidagi hisob-kitoblarda, simulyatsiyalar yaratishda va algoritmik tanlovlarda keng qo‘llash imkonini beradi. Shuningdek, randint(a, b) funksiyasi a va b oralig‘idagi butun tasodifiy sonni, choice(seq) esa berilgan ketma-ketlikdan bitta tasodifiy elementni tanlab beradi. shuffle(list) funksiyasi ro‘yxat ichidagi elementlarni tasodifiy tarzda aralashtirishga xizmat qiladi, bu esa ayniqsa test sinovlari yoki o‘yinlar yaratishda juda foydalidir. Выпуск журнала №-27 Часть–4_Июнь –2025 210 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Bundan tashqari, uniform(a, b), sample(population, k) kabi funksiyalar orqali ancha murakkab tasodifiy tanlovlar amalga oshiriladi. Masalan, sample() yordamida ro‘yxatdan takrorlanmas holda bir nechta tasodifiy element tanlab olish mumkin, bu esa statistik tahlil yoki ma’lumotlar analizida zarur bo‘ladi. random moduli Python dasturlash tilida sodda sintaksis va yuqori funksionallikni birlashtirgan holda dasturchilar uchun keng imkoniyatlar yaratadi. Ushbu modul yordamida foydalanuvchi real tasodifiylikka yaqin bo
Доказательный фрагмент
«В данной статье рассматривается модуль random, широко используемый в языке программирования Python, и его функциональные возможности.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье рассматривается модуль random, широко используемый в языке программирования Python, и его функциональные возможности. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- randomness, Python, programming, random module, number, tasodifiylik, ehtimollik, dasturlash, kombinatsiyalar, o‘yin dasturlash, sonlar generatsiyasi, random modul, algoritmlar, test ma’lumotlari
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025