MAKTAB VA MAKTABGACHA TEXNOLOGIK TA’LIMDA, UZVIYLIKNI TAKOMILLASHTIRISH TAMOYILLARI

Аннотация

Ta’limda fan va ishlab chiqarish, davlat va jamiyat bilan o‘zaro mavjud bog‘liq tomonlari yoritib berilgan. Davlat va jamiyat dasturi bo‘yicha ishlab chiqarishni kadrlarga bo‘lgan ehtiyojini, uning sifatiga talablarni belgilovchi buyurtmachilar bilan amalga oshirilayotgan ishlar. Ta’lim va tarbiya jamiyat taraqqiyotini ta ‘minlovchi muhim tamoyillari aks ettirilgan АННОТАЦИЯ Раскрыты вопросы взаимосвязи системы Texнодогического непрерывного образования науки, производства и общества. Даются выводы проводимой работы по разработке предъявляемых требований к специалистам исходя из необходимых условий в свете Национальной программы по подготовке кадров и заказчиков. Основные принципы обучения и воспитания в условиях развития общества. SAMMARY Disclosed with the relationship of continuous education of science production and society .Given the findings of ongoing work on the development of a claim against a specialist on the basis of the conditions necessary in the light of the national program for training and education in terms of social development. Ta’limda fan va ishlab chiqarish davlat va jamiyat bilan o‘zaro bog‘liq. Ta’lim va tarbiya jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi muhim omildir. Chunki, ta’lim tizimi jamiyat taraqqiyotining muayyan bosqichidagi ijtimoiy buyurtmasini bajarishga yo‘naltirilgan bo‘ladi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti ta’lim tarbiya sohasiga milliy didaktik nuqtai nazardan yondashib, uni quyidagicha ta’riflaydi: «Ta’lim O‘zbekiston xalqi ma’naviyatiga yaratuvchilik faoliyatini baxsh etadi. O‘sib kelayotgan avlodning barcha yaxshi imkoniyatlari unda namoyon bo‘ladi, kasb-kori, mahorati uzluksiz takomillashadi, katta avlodlarning dono tajribasi anglab olinadi va yosh avlodga o‘tadi». https://scientific-jl.com 7 5 46-son_2-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Ta’lim mazmunini tashkil etish ilmiylik, faollik, tushunarlilik, ta’lim va tarbiyaning birligi, ko‘rgazmalilik va muntazamlilik, uzviylik, izchillik kabi didaktik tamoyillarlar asosida amalga oshiriladi. Ana shu tamoyillarlardan biri ta’lim tizimida uzviylik bo‘lib, u maktab va maktabgach texnologik ta’limni tashkil etishda yetakchi tamoyillarlardan hisoblanadi. Maktab va maktabgach texnologik ta’limda uzviylik tamoyillari o‘tilgan o‘quv materiali bilan kelgusida o‘tiladigan o‘quv materiali o‘rtasidagi mantiqiy bog`lanishni taqozo etadi. Bu tamoyillarning mohiyatiga ko‘ra o‘tilgan o‘quv materiali yangi o‘tilishi kerak bo‘lgan o‘quv materiali uchun asos yaratadi. Bunda maktab va maktabgach texnologik ta’lim tizimining bosqichlari va kurslarida bilimlar mantiqiy jihatdan bir-birini to‘ldirib borishi, o‘quv predmetlari mazmuni uzviylik va uzluksizlikni ta’minlashga qaratilishi, o‘quv materiallarining bayonida ma’lum ketma-ketlik, yaxlit tizim bo‘lishi hamda mavzularning bir-biriga mantiqan bog‘liqligi, ularning ketma-ketligi ta’lim mavzularining yuqori bosqichlarda chuqurlashtirilgan, kengaytirilgan holda berilishi hisobga olinadi. Uzluksiz ta’lim tizimida uzviylashgan fan dasturlarining mavjud bo‘lishi va uni o‘quv jarayoniga joriy qilinganligi katta ahamiyatga ega. Demak, uzluksiz ta’lim tizimida metodik ta’minotni: Davlat ta’lim standartlari, o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarining ahamiyati, ta’lim sifatini oshirishda, uzluksiz ta’limni takomillashtirishda uzviylashgan dasturlarning yaratilishi va izchillik bilan amaliyotga tatbiq etilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Maktab va maktabgach texnologik ta’lim samaradorligini oshirishning asosiy yo‘nalishlaridan biri ta’lim turlari uzluksizligini takomillashtirish va fanlararo uzviylikni ta’minlashdir. Oliy va maktab va maktabgach ta’lim bosqichlari o‘rtasidagi uzviylikning ta’minlanishi – ta’limning keyingi bosqichi mazmuni avvalgi bosqichdagi mazmunni bevosita davom ettiribgina qolmay, balki mazmun jihatdan uzviy bog‘langan tarzda, ayrim fanlarni kengaytirilgan va chuqurlashtirilgan holda takomillashtirishi va boyitishida hamda fanlararo uzviylikning ta’minlanishi asosida noo‘rin takrorlanishlarga chek qo‘yishida o‘z ifodasini topadi. Oliy ta’lim tizimida mehnat bozorida o‘z o‘rnini topadigan yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash sifatini ko‘p jihatdan umumkasbiy,texnologik va maxsus fanlarni yuqori darajada o‘qitish belgilaydi. Umumkasbiy fanlar fudamental fanlar hisoblanib, umumta’lim fanlar negizida o‘qitiladi va maxsus fanlar yo‘nalishidagi bilimlarni kengaytiradi, chuqurlashtiradi hamda shu maxsus fanni o‘rgatish uchun asos yaratadi. Maxsus fanlarni o‘qitish amaliy bilim kuchli va ishlab chiqarishga bogliq bilimlar bilan boglangan bo‘lganligi, o‘zlashtirilgan nazariy-amaliy bilimlari asosida ishlab chiqarish muammolarini hal qilishga yo‘nalganligi sababli o‘ziga xoslikni namoyon etib, o‘quv maqsadlarini belgilashda ham o‘ziga xoslikni talab etadi. https://scientific-jl.com 7 6 46-son_2-to’plam_Iyun -2025 ISSN:3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi O`quvchi va talabalarni kasb-hunarga yo‘naltirishda maxsus va texnologik fanlar butunl