Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
САЛОМАС ИШЛАБ ЧИҚАРИШ УЧУН ХОМАШЁНИ ТАЙЁРЛАШ
Ғуломова Дилфуза Қудратовна (Бухоро Давлат Техника Университети)
Современное образование и развитие · 2025
Аннотация
Хомашёга куйиладиган талабни, саломаснинг қўлланилиш сохаси, катализатор сарфини камайтириши ва гидрогенлаш қурилмаси унумдорлигини унумдорлигини оширишни таъминлаш белгилайди. Озиқавий саломас ишлаб чиқаришда ўсимлик мойи, озиқавий хайвон ёғлари олий ва биринчи навли балиқ ёғлари ишлатилади. Калит сузлар: Гидрогенлаш, фосфолипидлар, асорбсияли рафинатсиялаш, саломас, автоклав бактерияларида. Ёғлар таркибидаги хамрох моддалардан олтингугурт бирикмалари, эркин ёғ кислоталарини ишқорий металлар билан тузлари, госсипол ва унинг хосилалари, фосфатидлар катализатор активлигини салбий таъсир курсатади. Айникса жуда кам миқдорда олтингугурт сулфиди катализатортезлик билан захарлайди. Рафинацияланган рапс ва хантал мойларини гидрогенлаш жараёнида таркибида оз микдорда яъни 0,001.....0,002% олтингугурт бўлса, жараён секинлашади ва катализатор сарфи ошади. Ёғ ва мойларда эримайдиган ишқорий металлар совунлари катализатор юзасида адсорбсияланиб уни захарлайди. Гидрогенлаш жараёнида фосфолипидлар тасири шундаки, улар катализаторни парчалаб никелнинг фосфор туларни хосил қилади. Шундай ёсинда жараёнда паст молекулали ёғ кислоталари хам таъсир ўтказади. Шунинг учун гидрогенланиётган махсулот таркибида эркин ёғ кислоталари (10% гача) бўлиши жараённи секинланишига кучли таъсир этмайди. Шу мақсадда ёғ ва мойларни гидратлаш, ишқорий, кислотали ва асорбсияли рафинатсиялаш, ёғ кислоталарини дистиллятсиялаш, хомашёни Выпуск журнала №-27 Часть–3_Июнь –2025 249 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT яхшилаб қуритиш, водородни тозалаш ва қуритиш жараёнлари амалга оширилади. Гидрогенлаш режими гидрогенланадиган хомашёни сифати ва ёғ кислота таркибига, саломас, гидрогенлаш қурилмаси ва катализаторни турига боғлиқ бўлади. Маргарин махсулотлари учун мўлжалланган саломас одатда узлуксиз усул билан автоклав бактерияларида 0,05-0,2 МРа босим остида, кукунсимон никел-мис катализатори иштирокида олинади. Паст титрли ва юқори титрли техник саломаслар хам шу шароитда олинади. Узлуксиз гидрогенлашнинг технологик режимлари Саломас Курсаткичлар Озиқавий техник 1-марта 2-марта 1-марта 2-марта Қурилма 6-8 6-8 4-6 3-5 унумдорлиги, т/соат 1-чи автоклав 200 200 200 200 2-чи автоклав 210 220 220 230 3-чи автоклав 220 230 230 240 Қурилмага берилаётган водород 700-1000 700-1000 миқдори,м3 соат Гидрогенланаётган 0,1-02 0,2-0,4 ёғдаги никелнинг масса улуши,% Ишлатилаётган ва 4:1 5:1 4:1 3:1 янги катализаторнинг нисбати Выпуск журнала №-27 Часть–3_Июнь –2025 250 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Гидрогенизатнинг ўртача эриш харорати,0С 1-чи автоклав 23 27 30 34 2-чи автоклав 27 30 37 42 3-чи автоклав 32 34 42 48 Маргарин ишлаб чиқаришда ишлатиладиган саломас узлуксиз усулда учта автоклавдан иборат батареяда ва даврий усулда битта автоклавда олинади. Саломас маркасига қараб гидрогенлашда рафинацияланган мойлар ёки уларни хайвон ёғлари билан аралашмаси ишлатилади. Маргарин махсулотлари учун саломас ретсептураси Маркаси Ретсептура Масса улуши Эслатма компонентлари 1 Суюқ ўсимлик ёғлари ва Палма ёғини уларннг аралашмаси 70-100 қисман кокос ёғи Палма ёғи 0-30 билан аралаштиришга рухсат этилади 2 Суюқ ўсимлик ёғлари ва 65-75 Хайвон ёғлари уларнинг аралашмаси 25-35 аралашмасига хайвон ёғлари рухсатэтилади Гидрогенлаш режими хомашё сифати ва униг ёғкислота таркиби, саломасни қайси мақсадда ишлатилиш, гидрогенлаш қурилмаси типи, хамда катализатор холати ва типига қараб белгиланади. Бу режимлар бўйича ўсимлик ёғлар ва хайвон ёғлари олинадиган озиқавий ва техник саломасларнинг асосий миқдори ишлаб чиқарилади. Гидрогенлаш жараёнида ёғ ва катализаторни бир меъёрда берилиши назорат остига олинади.Узлуксиз жараёнда водород умумий миқдорга нисбатан биринчи автоклавга 30% , иккинчи автоклавга 30% , учинчи авклавга 20% миқдорида берилади. Водород тозалиги назорат остида бўлиб, айланма водород Выпуск журнала №-27 Часть–3_Июнь –2025 251 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT концентрацияси 95% дан кам бўлмаслиги керак. Шунинг учун автоклав ичидаги жараён харорати ва саломасни эриш хароратини хам назорат қилиб турилади. Агарда олинган саломасни қаттиқлиги талаб даражасидан паст бўлса жараённи, ишлатилган ва янги катализатор нисбатини ўзгартириш билан ростланади. Саломасни қаттиқлигини катализатор миқдорини ошириш керак. Даврий жараён режими узлуксиз жараён режимидан унчалик фарқ қилмайди, фақат режим алохида битта автоклавда ишлаб турилади. Қандолатчилик ёғларини олишда саломас даврий усулда, аралаштиргичли автоклавларда, катализатор иштирокида, қуйидаги режимда олинади. Автоклавга солинадиган пахта ёғи. миқ,т 6 0,20-0,25 Никелнинг мойдаги масса улуши, % 1:9 Янги ва ишлатилган катализаторлар нисбати 190-210 Жараённи бошланғич харорати, 0С 220 Максимал харорат 0С 120-240 Водород миқдори, м3/ соат 2,5 Жараённи ўртача давомийлиги, соат Гидрогенлашнинг турғун шароитида хомашёнинг тўйинганлик даражасининг пасайиши саломас хоссасинингўзгаришига мувофиқ қонуният билан боради. Бу эса жараён жараён боришини водород сарфига ва гидрогенизат кўрсаткичларидан бири, ёғнинг ёд сонига пропортционал бўлга
Доказательный фрагмент
«Хомашёга куйиладиган талабни, саломаснинг қўлланилиш сохаси, катализатор сарфини камайтириши ва гидрогенлаш қурилмаси унумдорлигини унумдорлигини оширишни таъминлаш белгилайди.»
Образец извлечения
Демо-превьюХомашёга куйиладиган талабни, саломаснинг қўлланилиш сохаси, катализатор сарфини камайтириши ва гидрогенлаш қурилмаси унумдорлигини унумдорлигини оширишни таъминлаш белгилайди. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- фосфолипидлар, автоклав бактерияларида., Гидрогенлаш, асорбсияли рафинатсиялаш, саломас
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025