К содержанию
РецензированоUZ2025

INGLIZ TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING PRAGMALINGVISTIK XUSUSIYATLARI

SCIENCE SHINE · Muxammadjonova Muxlisa Latifjon qizi · Mukhammadjonova Mukhlisa Latifjon qizi

Свет науки · 1 · 2025

Аннотация

Maqolada ingliz tilidagi so'zlarning pragmalingvistik xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Ushbu tadqiqot ingliz tilidan olingan leksik birliklarning bir nechta aloqa kontekstlarida qo'llanilishini o'rganadi, ularning kommunikativ va semantik o'lchovlariga e'tiborni zamonaviy globallashuv doirasida qaratadi. Tadqiqot xulosalari ingliz tilidan olingan soʻzlarning pragmatik kontekstdagi vazifasini, maʼno oʻzgarishlarini va ijtimoiy omillar taʼsirida lingvistik jarayonlarni yoritib beradi. Kalit so‘zlar: pragmalingvistika, inglizcha so‘zlar, kommunikativ kontekst, nutqiy vaziyat, globallashuv. PRAGMALINGUISTIC FEATURES OF ENGLISH LOANWORDS Mukhammadjonova Mukhlisa Latifjon qizi TSUULL, 1st year master’s degree student of “Comparative linguistics, linguistic translation studies: mukhlisa. khakimjonova@bk. ru Annotation: The article examines the pragmatic-linguistic features of English words. This study explores the use of lexical units borrowed from English in various communication contexts, focusing on their communicative and semantic dimensions within the framework of modern globalization. The research findings highlight the function of borrowed English words in a pragmatic context, their semantic changes, and linguistic processes influenced by social factors. Keywords: pragma linguistics, English words, communicative context, speech situation, globalization. Kirish. Ingliz tilining jahon miqyosidagi ahamiyati ortib borayotgani sari uning leksik birliklari turli tillarga, jumladan, o‘zbek tiliga ham tobora kirib bormoqda. O'zlashtirilgan tushunchalar leksik jihatdan ham, qo'llanilishida ham pragmalingvistik 144 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 11(46), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 25.05.2025 xususiyatlarni namoyish etadi. Ushbu maqola nutq kontekstidan kelib chiqqan holda ingliz tilidan qabul qilingan so'zlarning semantik va pragmatik o'zgarishlarini ko'rib chiqadi. Adabiyotlar tahlili. Pragmalingvistika aloqa jarayonidagi til birliklarining funksional ahamiyatini tekshiradi (Levinson, 1983). Ko'pgina tadqiqotlar bir nechta tillarda yangi semantik va stilistik ma'nolarning paydo bo'lishini o'rganadi (Crystal, 2003). O‘zbek tilshunoslari (Sodiqova, 2019; Karimov, 2021) ingliz tili leksikasining o‘zbek tiliga singib ketishini tadqiq qildilar. Ularning tadqiqotlari leksik o‘zgarishlarga urg‘u bersa-da, pragmalingvistik o‘lchovlar yetarlicha o‘rganilmagan. Qarzga olingan so'z, shuningdek, qarz yoki qarz sifatida ham tanilgan, boshqa tildan qabul qilingan va qabul qiluvchi tilning konventsiyalariga muvofiq fonemik tuzilishi, orfografiyasi, grammatik shakli yoki ma'nosi o'zgartirilgan atama. Oʻzbek tili fors, arab, keyinchalik rus tillari taʼsirida rivojlandi. Ingliz tilidagi oʻzlashtirilgan elementlarni oʻrganish asosan oʻrta ingliz davriga qaratilgan boʻlsa, oʻzbek tilida esa oʻrta turkiy tilga taalluqlidir. Tildagi ona va o‘zlashgan so‘zlarning ahamiyatini muhokama qilishda ularning miqdorinigina emas, balki ularning semantik va stilistik xususiyatlarini, morfologik imkoniyatlarini, tez-tezligini, qo‘shilib kelishi (valentligi), morfologik qoliplarining mahsuldorligini ham tahlil qilish zarur16. Ana va o‘zlashgan so‘zlarning ahamiyatini shu nuqtai nazardan o‘rgansak, ularning soni cheklangan bo‘lsa-da, ingliz va o‘zbek tillariga o‘z hissasini qo‘shishi ma’lum bo‘ladi. Ular qimmatli, muhim so'z yaratish qobiliyatiga, keng to'planish qobiliyatiga, yuqori chastotaga, bir nechta ma'noga ega va stilistik jihatdan neytraldir. Mahalliy kelib chiqishi deyarli barcha so'zlar muhim semantik toifalarga tegishli. Qarzga olingan so'zlarning miqdori va tabiati xalqlar o'rtasidagi munosabatlarni va ularning madaniy rivojlanishini ko'rsatadi. Shuning uchun qarz olish ko'pincha tarixning muhim bosqichlari deb ataladi. Ko‘plab o‘zbek tilshunoslari o‘z nashrlarida o‘zbek tilining turli til qatlamlari bo‘yicha o‘zlashtirishlar mavzusiga o‘z qarashlarini bayon qilganlar. Ularning diqqatga sazovor asarlaridan E. Begmatovning “Hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik qatlamlari” asaridir. Qolaversa, hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibini o‘rgangan tadqiqotchilarimizning aksariyati til o‘zlashtirishlari haqida o‘ziga xos tushunchalarga ega bo‘lgan. Xususan, A. Xojiyev va A. Ahmedov muharrirligida “O‘zbek tili leksikologiyasi” (1981), H. Jamolxonovning “Hozirgi o‘zbek adabiy tili” (2005), Sh. Rahmatullayev (2006), B. Abdushukurovning “Qadimgi turkiy adabiy til leksikasi” (2015) asarlarida bu borada turli ilmiy 16 Levinson, S. C. (1983). Pragmatics. Cambridge University Press. 145 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 11(46), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 25.05.2025 mulohazalar bildirilgan. Qolaversa, so‘nggi paytlarda leksika mavzusiga oid dissertatsiyalarning aksariyati o‘zlashtirilgan birliklar bo‘yicha ma’lum darajada xulosa va umumlashmalarga erishgan. Shunga qaramay, yuqorida tilga olingan tadqiqotlarning aksariyatida leksik lug'at darajasida, birinchi navbatda, leksik qarz olishlarga e'tibor qaratiladi. Ha

Доказательный фрагмент

«Maqolada ingliz tilidagi so'zlarning pragmalingvistik xususiyatlari ko'rib chiqiladi.»

Образец извлечения

Демо-превью

Maqolada ingliz tilidagi so'zlarning pragmalingvistik xususiyatlari ko'rib chiqiladi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
pragma linguistics, English words, communicative context, speech, globallashuv., kommunikativ kontekst, nutqiy vaziyat, inglizcha so‘zlar, pragmalingvistika
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники