THE DEGREE OF STUDY OF THE LEADERSHIP CONCEPT AMONG UZBEK RESEARCHERS

Аннотация

In recent years, the concept of leadership has been studied in various fields in Uzbekistan, particularly in education, social psychology, and group management. This article analyzes various approaches to the concept of leadership by Uzbek researchers. Studying the topic allows for a systematic understanding of the views of Uzbek scholars on leadership. The article presents an analysis ofthe modern concept ofleadership from psychological, educational, and social perspectives. It emphasizes the relevance of studying leadership in various branches (psychology, education, politics) byUzbekresearchers. Keywords: Leadership, leader, psychology, education, social relations, Uzbek researchers, charismatic leadership, transformational leadership. Аннотация:В последние годы концепция лидерства изучается в Узбекистане в различных сферах, в частности, в образовании, социальной психологии и управлении коллективами. В данной статье проанализированы различные подходы узбекских исследователей к понятию лидерства. Изучение темы позволяет систематически рассмотреть взгляды узбекских ученых на лидерство. В статье приведен анализ современной концепции лидерства с психологической, образовательной и социальной точек зрения. Подчеркивается актуальность изучения лидерства в различных областях (психология,образование,политика)узбекскимиисследователями. Ключевые слова: Лидерство, лидер, психология, образование, социальные отношения, узбекскиеисследователи,харизматическоелидерство,трансформационноелидерство. YETAKCHILIK KONSEPTINING O‘ZBEK TADQIQOTCHILARI ORASIDA O‘RGANILGANLIK DARAJASI Abstract:So‘nggi yillarda yetakchilik (liderlik)konsepti O‘zbekistondaturli sohalarda, xususan, ta’lim, ijtimoiy psixologiya va jamoa boshqaruvida o‘rganilmoqda. Ushbu maqolada o‘zbek tadqiqotchilari tomonidan yetakchilik tushunchasiga turli yondashuvlar tahlil etilgan. Mavzuni o‘rganish, o‘zbek olimlarining yetakchilik haqidagi qarashlarini tizimli tarzda o‘rganishga imkon beradi. Maqolada zamonaviy yetakchilik konseptining psixologik, ta’lim va ijtimoiy yondashuvlar nuqtai nazaridan tahlili keltirilgan. O‘zbek tadqiqotchilari tomonidan yetakchilikni o‘rganishning ko‘plab tarmoqlarda (psixologiya, ta’lim, siyosat) dolzarb ekanligi ta’kidlangan. Kalit so‘zlar: Yetakchilik, liderlik, psixologiya, ta’lim, ijtimoiy munosabatlar, o‘zbek tadqiqotchilari, xarizmatikyetakchilik, transformatsion liderlik. page1266 INTERNATIONAL JOURNAL OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE ISSN:2692-5206,ImpactFactor:12,23 AmericanAcademicpublishers,volume05,issue05,2025 Journal: https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai 1.Kirish Yetakchilik (liderlik) konsepti — bu guruh yoki jamiyatda o‘z fikri, maqsadi yoki qadriyatlariga asoslanib boshqalarga ta’siro‘tkazish vaularga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish jarayonidir. Zamonaviy dunyoda, ayniqsa ijtimoiy, psixologik va pedagogik sohalarda yetakchilik tushunchasi muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbek tadqiqotchilari ham o‘z ilmiy izlanishlarida yetakchilikni turli kontekstlarda, masalan, siyosiy rahbarlik, o‘spirinlarning psixologik rivojlanishi, ta’lim tizimida va jamiyatda jamoa boshqaruvi kabi sohalarda o‘rganmoqda. Bu maqolada o‘zbek tadqiqotchilari tomonidan yetakchilik konsepti qanday o‘rganilganligi, ularning yondashuvlari va tadqiqotlari tahlil qilinadi. Tadqiqotchilar yetakchilikni turli jihatlardan o‘rganishga harakat qilib, bu tushunchaning psixologik, ijtimoiy va pedagogik xususiyatlarini yoritishda ilmiy ahamiyatga ega bo‘lgan natijalar ishlab chiqqanlar. 2.Yetakchilik konseptining nazariy asoslari Yetakchilik — bu faqat boshqaruv va buyruq berish emas, balki boshqalarga ilhom berish va ularga umumiy maqsad sari yo‘naltirish jarayonidir. Zamonaviy psixologiya va sotsiologiyada yetakchilikning turli turlari, jumladan, xarizmatik, atributiv, transformativ va transaksion yetakchilik kabi nazariyalar mavjud. Mavlonova (2022) yetakchilikni dinamik jarayon sifatida tasvirlaydi vauguruhichidagi o‘zaro aloqalar vaishtirokchilaro‘rtasidagi ta’sirniko‘rsatadi.1 Uning ta’kidlashicha, yetakchilik faqat rahbarlik vazifalarini bajarish emas, balki shaxsiy fazilatlar, mas’uliyat va tashabbusni o‘z ichiga oladi. Kengroq qilib tushuntirsak, Yetakchilik faqat boshqaruv va buyruq berish emas, balki boshqalarga ilhom berish va ularga umumiy maqsad sari yo‘naltirish jarayonidir. Zamonaviy psixologiya va sotsiologiyada yetakchilikning turli turlari, jumladan, xarizmatik, atributiv, transformatsion va transaksion yetakchilik kabi nazariyalar mavjud. Ushbu nazariyalar liderlarning ta’siri va ularning kuzatuvchilarga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatishdagi turli jihatlarini ta’kidlaydi. Mavlonova (2022) yetakchilikni dinamik jarayon sifatida tasvirlaydi, bu guruh ichidagi o‘zaro aloqalar va ishtirokchilar o‘rtasidagi ta’sirni ko‘rsatadi. Bu qarash an’anaviy yuqoridan pastga qarab boshqarish strukturasidan tashqariga chiqib, yetakchilikning doimiy va moslashuvchan jarayon ekanligini ta’kidlaydi, u guruhning ehtiyojlari va javoblariga qarab shakllanadi varivojl