ТРАВМАТИК ЖАБРЛАНГАН БОЛАЛАРДА ТЕЗ ТИББИЙ ЁРДАМ ВА ЖАРРОҲЛИК УСУЛЛАРИНИНГ САМАРАДОРЛИГИ

Аннотация

This study analyzes the effectiveness of emergency medical care and surgical methods in traumatized children. A total of 60 pediatric patients admitted to emergency departments between 2020 and 2024 were examined clinically and statistically. The focus was on head injuries, abdominal trauma, and musculoskeletal system damage. The impact of the speed of surgical interventions and the appropriateness of the chosen method on clinical outcomes was assessed. It was found that early medical intervention, timely initiation of surgical treatment, and a multidisciplinary approach are critical for saving children's lives. Keywords: pediatric trauma, emergency medical care, surgical intervention, traumatology, resuscitation Кириш: Болалардаги шикастланиш (травма) дунё бўйлаб ўлим ва ногиронликнинг асосий сабабларидан бири ҳисобланади (World Health Organization, 2022). Болалар травматологиясида ўз вақтида ва тўғри тиббий ёрдам кўрсатиш ҳаётий аҳамиятга эга. Ҳар йили юзлаб болалар йиқилиш, транспорт ҳалокатлари ва маиший жароҳатлар туфайли шошилинч жарроҳлик ёрдамига муҳтож бўлади (Rosenberg et al., 2020). Ушбу мақолада шошилинч жарроҳлик амалиётлари ва уларнинг самарадорлиги болалардаги турли хил шикастланишлар мисолида таҳлил этилади. Усуллар: Тадқиқот 2020–2024 йиллар давомида Термиз шаҳридаги РШТЁИАМ Сурхондарё вилоят филиали болалар шошилинч ёрдам марказида олиб борилди. Тадқиқотга 1–14 ёшли 60 нафар бемор жалб қилинди. Улар қуйидаги шикастланиш турлари бўйича гуруҳларга ажратилди: 1. Бош мия шикастлари — 20 нафар 2. Қорин бўшлиғи шикастлари — 18 нафар 18 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024 3. Скелет тизими шикастлари — 22 нафар Барча беморларда шошилинч ҳолатда диагностика (УТТ, КТ, рентгенография), реанимацион тадбирлар ва жарроҳлик интервенциялари (краниотомия, лапаротомия, остеосинтез) амалга оширилди. Даволаш натижаларида беморларда асоратларнинг қолиш даври, асоратлар даражаси ва реабилитация вақти билан баҳоланди. Натижалар: 1. Бош мия шикастлари билан келган болаларда краниотомия 12 та ҳолатда, медикаментоз терапия 8 та ҳолатда қўлланилди. Краниотомия қўлланилган беморларда 83% ҳолатда функционал тузалиш кузатилди. 2. Қорин бўшлиғи шикастларида лапаротомия 15 та ҳолатда бажарилди. 3 та ҳолатда консерватив терапия самарали бўлди. 3. Скелет тизими шикастларида остеосинтез (тармоқ усулида ёки ички металл конструкциялар билан) 19 беморда амалга оширилди. 3 беморда гипс ёрдамида даволаш қўлланилди. 4. Умумий тузалиш кўрсаткичи — 88%, жарроҳликдан кейинги асоратлар 7% ҳолатда (яра инфекцияси, остеомиелит) кузатилди. Муҳокама: Олинган натижалар кўрсатмоқдаки, травматик жабрланган болаларда тез тиббий ёрдам ва жарроҳлик интервенцияларининг ўз вақтида ва тўғри олиб борилиши натижани яхшилайди. WHO (2022) маълумотларига кўра, шошилинч жарроҳликни кечиктириш ўлим хавфини 25–30% оширади. Шу боис, шикастланган болаларга периморбид кузатув, тезкор ташхис ва фавқулодда жарроҳлик интервенциялари ҳаётни сақлаб қолиш учун зарур ҳисобланади (Peterson et al., 2021). Скелет шикастларида замонавий остеосинтез усуллари тез реабилитацияни таъминлаётгани қайд этилди. 19 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 6 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024 Хулоса: Травматик жабрланган болаларда шошилинч ёрдам ва жарроҳлик усулларининг ўз вақтида қўлланилиши даволаш самарадорлигини оширади ва асоратлар хавфини камайтиради. Тез ва тўғри ташхис, мультидисциплинар ёндашув, шунингдек, замонавий жарроҳлик техникаларининг жорий этилиши болалар ҳаётини сақлаб қолишда ҳал қилувчи омил ҳисобланади. Келгусида ушбу тизимни янада такомиллаштириш мақсадида болалар учун махсус реанимация ва жарроҳлик стандартларини ишлаб чиқиш лозим. Фойдаланилган адабиётлар: 1. Peterson, A. R., Johnson, T. M., & Lee, H. J. (2021). Pediatric trauma: Advances in surgical approaches and outcomes. Journal of Pediatric Surgery, 56(9), 1685– 1692. https://doi.org/10.1016/j.jpedsurg.2021.03.025 2. Rosenberg, H., Glass, N., & Kim, M. (2020). Emergency care for children with trauma: Evaluation and management. Pediatric Clinics of North America, 67(2), 215–230. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2019.12.002 3. World Health Organization. (2022). World report on child injury prevention. Geneva: WHO Press. https://www.who.int/publications/i/item/9789241563574 4. Nguyen, T. D., & Ramirez, M. (2019). Pediatric surgical emergencies: Best practices in trauma care. Annals of Surgery, 270(5), 773–781. https://doi.org/10.1097/SLA.0000000000003509 5. Smith, J. L., & Patel, S. K. (2020). Advances in pediatric orthopedic trauma. Journal of Orthopedic Trauma, 34(4), 212–219. https://doi.org/10.1097/BOT.0000000000001653 6. Бекмирзаев Эшкувват Рузибоевич, Абдуназаров Миржалол Худойшукур угли, Тогаев Азизбек Алиёр угли, & Ашурова Шахноза Ортик кизи. (2023). Витамин А . Лучшие интеллектуальные исследования, 10(3), 92–94. Re