Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
MAMLAKATIMIZ MOLIYA INSTUTLARIDA TO‘LOV SHAKLLARIDAN FOYDALANISH AMALIYOTIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
Farmonov Bekzod Farxod о‘g‘li
Международный научный журнал · 2 · 2025
Аннотация
Markaziy bank tomonidan tо‘lovlar va tо‘lov tizimlari sohasida yagona axborot-huquqiy muhitni yaratish, tо‘lov xizmatlari bozorini samarali tartibga solish, tо‘lov tizimlari, tо‘lov tizimlari operatorlari va tо‘lov xizmatlarini provayderlari faoliyatini ta’minlash, ommaviylik va shaffoflikni oshirish. Xalqaro bank amaliyoti tajribalari kо‘rsatadiki, naqd pulsiz hisob-kitob shakllaridan foydalanish amaliyotidagi eng muhim masalalardan biri bо‘lib, tо‘lovlarning uzluksizligini ta’minlash hisoblanadi.Tо‘lov xizmatlari, shuningdek, elektron pullar sohasidagi munosabatlar hamda elektron pul tizimi ishtirokchilari faoliyatini takomillashtirish bо‘yicha bir qator amaliy ishlar amalga oshirilmoqda. Maqolada О‘zbekiston Respublikasida zamonaviy tо‘lov va tо‘lov tizimlarini keng joriy etishni ta’minlash bilan bog‘liq dolzarb muammolar belgilab berilgan va ularni hal etish bо‘yicha ilmiy takliflar ishlab chiqilgan. Kalit sо‘zlar: Tо‘lovlar, tо‘lov tizimlari, elektron pullar, axborot va aloqa, kriptovalyuta, emitent likvidligi,akkrediti, qoplangan akkreditiv, bank aktivlari Annotation. The Central Bank is responsible for creating a unified information and legal environment in the field of payments and payment systems, effectively regulating the payment services market, ensuring the activities of payment systems, payment system operators and payment service providers, and increasing transparency and openness. International banking experience shows that one of the most important issues in the practice of using non-cash forms of payment is ensuring the continuity of payments. A number of practical works are being carried out to improve relations in the field of payment services, as well as electronic money, and the activities of participants in the electronic money system. The article identifies current problems related to ensuring the widespread introduction of modern payment and payment systems in the Republic of Uzbekistan and develops scientific proposals for their solution. Key words: Payments, payment systems, electronic money, information and communication, cryptocurrency, issuer liquidity, letter of credit, covered letter of credit, banking assets. Kirish. Xalqaro bank amaliyoti tajribalari kо‘rsatadiki, naqd pulsiz hisob-kitob shakllaridan foydalanish amaliyotidagi eng muhim masalalardan biri bо‘lib, tо‘lovlarning uzluksizligini ta’minlash hisoblanadi. О‘z navbatida, tо‘lovlarning uzluksizligini ta’minlash bevosita tijorat banklarining likvidliligiga va tо‘lovni amalga oshiruvchi subyektning likvidliligiga bog‘liq. Shu sababli, naqd pulsiz hisob-kitob shakllaridan foydalanish amaliyotiga ta’sir etuvchi omillarni о‘rganishda tijorat banklarining likvidliligiga baho berish va xо‘jalik yurituvchi subyektlarning likvidliligiga ta’sir etuvchi omillarni о‘rganish muhim ahamiyat kasb etadi. I.Lavrushin ta’rifida tо‘lov instrumentlari vositasida amalga oshiriladigan hisob- kitoblar ham naqd pulsiz hisob-kitoblarga kiritiladi. Fikrimizcha, O.I.Lavrushin tomonidan berilgan ta’rif naqd pulsiz hisob-kitoblarning mazmunini tо‘laroq ochib berishga xizmat qiladi. 67 www.wordlyjournals.com AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA MENEJMENT UNIVERSITETI INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENCE Economic Sciences ISSN: 3060-4583 VOLUME 2, ISSUE 2, 2025 V.Usoskinning fikriga kо‘ra, cheklarning turlari ichida orderli cheklar (pay to the order), ularni indossament orqali, uchinchi shaxsga uzatishning mumkinligi bilan ajralib turadi [1]. A.Kosoyning xulosasiga kо‘ra, naqd pulsiz hisob-kitoblarni tashkil qilishda tо‘lovlarning ketma-ketligi prinsipi muhim о‘rin tutadi va bunda quyidagilarga e’tibor qaratish lozim bо‘ladi: - tо‘lovlarning maqsadli ketma-ketligida mulk egalarining huquqi buziladi; - tо‘lovlarning kalendar ketma-ketligi barcha turdagi tо‘lovlarning tengligini kо‘zda tutadi[2]. Ushbu tadqiqotning maqsadi milliy tо‘lov tizimlapining bapqapopligini ta’minlashning metodologik va amaliy acoclapini takomillashtipish, unda zamonaviy iqtisodiy tizimning ahamiyatini tahlil qilish, uni yanada rivojlantirish va shakllantirish yо‘nalishlarini aniqlashdir. Mavzuni ilmiy о‘rganish, statik tahlillar, mantiqiylik, tahlil va tadqiq etish jarayonida turli xil adabiyotlar va maqolalar tahlilidan foydalanilgan. Natijalar.E’tirof etish joizki, iqtisodiyotdagi tо‘lovsizlik muammosi xо‘jalik yurituvchi subyektlarning likvidliligiga salbiy ta’sir kо‘rsatadi va buning natijasida naqd pulsiz hisob-kitob shakllaridan foydalanish amaliyotiga nisbatan salbiy ta’sir yuzaga keladi. [3]. О‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qо‘mitasining rasmiy ma’lumotiga kо‘ra, 2019 yilning 1 dekabr holatiga kо‘ra, respublikamizda xо‘jalik yurituvchi subyektlar о‘rtasidagi debitor qarzdorlikning umumiy hajmi 93,1 trln. sо‘mni tashkil etdi, shuning 15,3 trln. sо‘mi muddati о‘tgan debitor qarzdorlik bо‘lib, u 2018 yilning shu davriga nisbatan 16,5 martaga kо‘pdir.[4] Xо‘jalik yurituvchi subyektlar о‘rtasida bu qadar katta miqdordagi debitor qarzdorlikning mavjudligi, fikrimizcha, О‘zbek
Доказательный фрагмент
«Markaziy bank tomonidan tо‘lovlar va tо‘lov tizimlari sohasida yagona axborot-huquqiy muhitni yaratish, tо‘lov xizmatlari bozorini samarali tartibga solish, tо‘lov tizimlari, tо‘lov tizimlari operatorlari va tо‘lov xi…»
Образец извлечения
Демо-превьюMarkaziy bank tomonidan tо‘lovlar va tо‘lov tizimlari sohasida yagona axborot-huquqiy muhitni yaratish, tо‘lov xizmatlari bozorini samarali tartibga solish, tо‘lov tizimlari, tо‘lov tizimlari operatorlari va tо‘lov xi… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Payments, payment systems, electronic money, information and communication, axborot va aloqa, kriptovalyuta, emitent likvidligi, Tо‘lovlar, bank aktivlari, tо‘lov tizimlari, elektron pullar, qoplangan akkreditiv, akkrediti
Смежные источники
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025