SUTEMIZUVCHILAR SINFI. KAVSH QAYTARUVCHILAR KENJA TURKUMI-RUMINANTIA

Аннотация

Ushbu maqolada kavsh qaytaruvchi hayvonlarning hazm qilish tizimi va undan foydalanish haqida ma'lumot beradi. Kavsh qaytaruvchi hayvonlar bir necha marta chaynashadi . Oshqazoni 4 kameradan iborat. Maqolada, bu hayvonlarning jarohati va hazm qilish jarayoni haqida tushuntirilgan. , mikrobial jarayonlari orqali o'simlik tarkibidagi sellyulozani parchalaydigan fermentatsiya ham ko'rib chiqiladi. Kavsh qaytaruvchi hayvonlar uchun bu jarayon faqat yem-xashakdan omon qolish va oshqazoni energetikasini ta'minlash imkonini beradi . Maqolada, kavsh qaytaruvchilarni o'rganishning ahamiyati va xavfsizlik tizimidagi roli ham muhokama qilingan . Kalit soʻzlar:4 boʻlmali oshqozon, shox , rumen , retikulum , omosum , abomasum , psevdorominant . Kirish. Kavsh qaytaruvchilar_Ruminantia kenja turkumi jufttuyoqlilar turkumining har xil oʻlchamdagi tuyoqli hayvonlarni oʻz ichiga oladi. Bu turkumga yirik, oʻsimlikxoʻr tuyoqli hayvonlar kiradi, koʻpchiligida oyoqlari baland boʻlib, tez yuguradi. 2 va 5 barmoqlari kichkina va yurganda yerga tegmaydi. Barmoq falangalari shox tuyoqlar bilan qoplangan. Oʻmrov suyaklari yoʻq. Ustki jagʻida kurak va keskich tishlari yoʻq. Oshqazoni murakkab tuzilgan boʻlib , toʻrt boʻlmadan iborat. Koʻpchiligining peshona suyagining oʻsimtasi hisoblangan shox bor, oziq tishlarining chaynash yuzasi yassi boʻladi. Kavsh qaytaruvchilar__Ruminantia 180 dan ortiq tur , 5 ta oilani oʻzida birlashtiradi. Bugʻuchalar oilasi__Tragulidae Bugʻular oilasi__Cervidae Kabargalar oilasi__Moschidae Jirafalar oilasi__Graffidae Quvushoxlilar oilasi.[1,464b] Kavsh qaytaruvchi hayvonlar o'txo'r hayvonlar bo'lib, ovqatlarini bir necha marta hazm qiladilar, o't yoki o'simliklarni bir necha marta chaynab, qaytaradilar va oshqozonining turli kameralarida hazm qiladilar.Kavsh qaytaruvchi hayvonlarning ovqat hazm qilish tizimiga qo'shimcha ravishda oyoq barmoqlari tekis, tuyoqlari bo'lakli to'rt oyoqli hayvonlar bo'lishi bilan ajralib turadi. Qoramollar, qo'ylar , buyvollar, yonoqlar, antilopalar, jirafalar, bizon, buloq, elk, alpaka, lama va tuyalar bu toifaga kiradi.[2].Ko'pchilik kavsh qaytaruvchi hayvonlarning oshqozoni to'rt kamerali va oyoqlari ikki barmoqli bo'ladi . Biroq, tuyalar va chevrotainlar uch kamerali oshqozonga ega va ular ko'pincha psevdoruminantlar deyiladi.Bu kenja turkumga kiradigan hayvonlarning oziq tishlari chaynash yuzasi yassi tortilib, katakchalari yaxshi taraqqiy etganligi, ustki kurak tishlari va qoziq tishlari yaxshi rivojlanmaganligi yoki boʻlmasligi, pastki qoziq tishlari shaklan iskanaga oʻxshashligi bilan xarakterlanadi.Kavsh qaytaruvchilarning oyoqlari va boʻyni uzun, gavdasi ixcham, tez yuguradi, oyoqlarining 3-4-barmoqlari kuchli rivojlangan, 2-5- 66 “TABIIY FANLAR: DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI” barmoqlari esa kuchsiz rivojlangan , kichkina va yurganda yerga tegmaydi. Koʻpchilik turlarida peshona oʻsimtasi hisoblangan shox bor.[1,391b].Kavsh qaytaruvchi hayvonlarning oshqozoni to'rt kameradan iborat: katta qorin, to'rqorin, qatqorin va shirdon. Qorin bo'shlig'i va retikulum bir-biriga bog'langan bo'lib, ular birgalikda ishlagani uchun ba'zan retikulorumlar deb ataladi. Rumen eng katta oshqozon bo'limi bo'lib, 25 gallondan ortiq materialni sig'dira oladi . U ozuqa uchun saqlash va fermentatsiya bo'limi vazifasini bajaradi. Retikulum qopga o'xshash tuzilma bo'lib, parchalangan ozuqani to'playdi va uni oshqozonning boshqa kameralariga o'tkazadi. Omasum suv va ovqat hazm qilish tarkibidagi boshqa moddalarni o'zlashtiradigan to'qimalarning barglari bo'lgan globus shaklidagi tuzilishdir. Abomasum xlorid kislotasini chiqaradigan bezlar va ozuqani parchalaydigan ovqat hazm qilish fermentlari bilan qoplangan. Bu kavsh qaytarmaydigan hayvonlarning oshqozoniga o'xshaydi. Ozuqa qayta kavsh qaytaruvchi hayvonlarning og'ziga qaytariladi, u erda ikkinchi marta chaynaladi, yutib yuboriladi va qayta ishlash uchun retikulorumga qaytariladi.Qorin bo'shlig'ida hazm bo'ladigan suyuqliklar omasumga o'tadi, u erda ozuqa moddalari va suv qon oqimiga so'riladi.Keyin hazm qilingan materiallar abomasumga o'tadi, u erda fermentlar ularni parchalaydi va ozuqa moddalari so'riladi.Keyin qolgan moddalar katta va kichik ichak orqali harakatlanadi.[2] Asosiy qism. Barcha sutemizuvchilar, shu jumladan kavsh qaytaruvchi hayvonlarda sellyuloza deb ataladigan o'simliklardagi asosiy uglevodlardan foydalanish uchun zarur bo'lgan sellyuloza fermenti yo'q.Natijada, sutemizuvchilar mikrobial populyatsiyalarni qabul qilish qobiliyatini rivojlantirdilar, ular oshqozon-ichak traktida rivojlanadi va tsellyulozani o'z xo'jayinlari uchun mavjud ozuqa moddalariga aylantira oladi . Xususan, kavsh qaytaruvchi hayvonlarning qorin bo'shlig'idagi mikrobial populyatsiyalarning fermentatsiya qobiliyati boshqa ko'pchilik sutemizuvchilarning oshqozon-ichak traktida topilganidan ustundir. Kavsh qaytaruvchi hayvonlarning ovqat hazm qilish traktining bu o'ziga xos xususiyati ularning uy hayvonlari sifatida qiymatini oshirdi, chunki ularn