XALIQ PEDAGOGIKASINDA QIZLAR TÁRBIYASINIŃ SÁWLELENIWI

Аннотация

The scientific article discusses in detail the specific differences in raising girls in the family, the ways and methods of using folk pedagogy in raising girls. Indeed, the peoples of the East have always paid great attention to the education of girls. Keywords: Girls' education, folk pedagogy, oral folk art, folk proverbs, folk tales, decency, modesty, orderliness, parental example, family upbringing, yor-yor, tolgaws. ВОПЛОЩЕНИЕ ЖЕНСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ В НАРОДНОЙ ПЕДАГОГИКЕ Аннотация. В научной статье подробно рассматриваются специфические различия в воспитании девочек в семье, пути и методы использования народной педагогики в воспитании девочек. Действительно, народы Востока всегда уделяли большое внимание образованию девочек. Ключевые слова: Женское образование, народная педагогика, устное народное творчество, народные пословицы, народные сказки, порядочность, скромность, порядочность, родительский пример, семейное воспитание, ёр-ёр, толгау. Qız bala - bul turmıstıń mánisi, jámıyettıń gózzallıǵı hám keleshektiń zárúrlı súyenıshı esaplanadı. Hár bir xalıqtıń mádenıyatı, qádiriyatları hám rawajlanıw dárejesı, áwele, ondaǵı hayal hám qızlarǵa bolǵan qatnas arqalı bahalanadı. Usınıń sebebınen de qızlardı tárbıyalaw, olardıń huqıqların támıyınlew hám jámıyettegı ornın bekkemlew hár bir zamanagóy jámıyettıń eń tiykarǵı wazıypalarınan biri bolıp tabıladı. Qız bala tuwılǵan kúnnen baslap miyir, minez- qulıqtıń tazalıǵı, iybelı, shıdamlılıq sıyaqlı gozzal pázıyletlerdıń tımsalı bolıp kelgen. Shańaraqta mehır-muhabbat taratıwshı, perzentlerge tárbıya beretuǵın ana bolıwǵa tayarlanıp atırǵan qızlar, áwele, bilimlı, tapqır hám ǵayratlı bolıwı kerek. “Bir qolı menen besıktı terbetse, ekınshı qolı menen dúnyanı terbetedı”, degen hikmet biykarǵa aytılmaǵan. Búgingi kúnde qızlar tek ǵana úy- ruwzıger jumıslarında, bálkı siyasat, pán, mádenıyat, kórkem óner, sport hám basqa tarawlarda da aktiv qatnas etpekte. Bul bolsa olardıń potencialına isenim bildirip atırǵan jámıyet rawajlanıp atırǵanın bıldıredı. Kóplegen qızlar mámleket basqarıwı, ilimiy izertlewler, isbilermenlik jáne social turmısda óz ornın tawıp, ibrat bolıp atır. Sonıń menen birge, qızlardıń tárbıyasına úlken itibar beriliwi zárúr. Olardıń huqıqları qorǵalıwı, unamsız tásırlerden asıraw, social qorǵaw 1 65 3 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ sistemaları arqalı qollap-quwatlaw búgingi kúnde aktual másele esaplanadı. Ásirese, mektep hám joqarı tálim mákemelerinde qızlarǵa bólek sharayat jaratıw, olardıń potencialın ashıw imkaniyatın beredi. Xalıq pedagogıkası - bul xalıqtıń ásirler dawamında toplaǵan tárbıya tájıyıybesı, úrp- ádetlerı hám dástúrlerı kompleksı bolıp tabıladı. Qız bala tárbıyası bolsa jámıyettıń ruwxıy hám mádenıy rawajlanıwda zárúrli orın tutadı. Xalıq pedagogıkasında qız bala tárbıyasına bólek itibar berılgen. Qızlar keleshektegı analar, shańaraqtıń súyenıshı retınde kórılgen hám usınıń sebepinen olardıń tárbıyasına úlken áhmıyet qaratılǵan. Xalıq naqılları, erteklerı hám qosıqları arqalı qızlarǵa ádep-etika qaǵıydaları, miynetsúyıwshılık, sadıqlıq hám miyir-aqıbet sıyaqlı pazıyletler sińirilgen. Xalıq awızekı dóretıwshılıgı - ertekler, naqıllar hám qosıqlar qız bala tárbiyasında zárúrli qural bolıp xızmet etken. Mısalı, naqıllar arqalı qızlarǵa miynetsúyıwshılık hám hadallıq sińirilgen: " Miynetiń - zıynetıń", " Áke kásibı- mámleket kásipi" sıyaqlı naqıllar buǵan mısal bola aladı. Shańaraq - qız bala tárbıyasınıń baslanǵısh mákanı esaplanadı. Ata-analar, ata -apalar qızlarǵa milliy dástúrler, úrp-ádetler hám qádırıyatlardı úyretkenlar. Ásirese, analardıńlar qızlarına úy jumısların, tigiwshilik, toqıwshılıq sıyaqlı ónerlerdi úyretiw arqalı olardıń keleshektegi shańaraqlıq turmısına tayarlıq kórgenler. Qız bala tárbiyasında shańaraqtıń eń áhmıyetli wazıypalarınıń biri. Qız balanı keleshekte aqıllı, bılımlı hám jaqsı ana bolıwǵa tayarlaw ushın ata-analar olardı kıshı waqtınan baslap durıs tárbıyalawı kerek. Bul process uzaq waqıt dawam etedi hám kóp kúsh talap etedi, biraq nátıyjesı keleshekte jámıyet ushın júdá paydalı boladı. Hár bir qız balanıń óz qızıǵıwshılıqları, talantları hám qábıyletlerı bar. Ata-analar bul qásıyetlerdi erte anıqlap, olardı rawajlandırıwǵa járdem berıwı kerek. Mısalı, eger qız bala súwret salıwǵa qızıqsa, oǵan kerekli qurallar alıp berıw, kórgizbelerge alıp barıw yamasa arnawlı kurslarda oqıtıw arqalı onıń talantın rawajlandırıwǵa boladı. Usılay etip, qız balanıń jeke qásiyetlerin rawajlandırıw arqalı onıń keleshekte óz ornın tabıwına járdem beremiz. Xalıq pedagogıkasında qızlardı jaslıǵınan miynetsúyıwshılık hám kásip-ónerge háwes sezimin tárbiyalawǵa bólek itibar berilgen. Túrlı kásip iyesi bolǵan ata-analar, ata-apalar bilim hám tájrıybelerın balalarına qunt menen úyretken, olardı ustaz-shákirt retinde dıyqanshılıq, sharwashılıq, baǵshılıq, tigiwshılık sıyaqlı tarawlarda kómekleskenler. Xalıq pedagogıkasında qızlarǵa ádep-