Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
MEDIATSIYA VA SUD: QAYSI BIRI AFZALROQ?
NEW RENAISSANCE · Ungarov Akram Botirqul o’g’li
Современная наука и исследования · 2 · 2025
Аннотация
This article compares the two main dispute resolution mechanisms in Uzbekistan—mediation and court proceedings. It analyzes their legal foundations, procedural frameworks, advantages, and shortcomings. The adoption of the Law "On Mediation" in 2018 in Uzbekistan enabled the use of mediation in civil, family, and business disputes. However, judicial proceedings remain essential in cases involving public interests or the rights of third parties. The article highlights the advantages of mediation, such as speed, cost-effectiveness, and confidentiality, while also emphasizing the legal certainty and formal nature of court procedures. Drawing on the opinions of legal scholars and international experience, the article discusses the current role and future prospects of mediation in the Uzbek legal system. It is written in accessible language to guide ordinary citizens in choosing the most appropriate dispute resolution method. Keywords: Mediation, court, dispute resolution, Uzbekistan, Law "On Mediation", civil disputes, family disputes, business disputes, confidentiality, cost-effectiveness, time-efficiency. МЕДИАЦИЯ И СУД: ЧТО ПРЕДПОЧТИТЕЛЬНЕЕ? 8 NEW RENAISSANCE 2025 JUNE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 6 Аннотация. Статья посвящена сравнению двух основных методов разрешения споров в Узбекистане – медиации и судебного разбирательства. В работе проводится анализ их правовых основ, процедур, преимуществ и недостатков. Закон «О медиации», принятый в Узбекистане в 2018 году, создал правовую основу для применения медиации в гражданских, семейных и бизнес-спорах. Однако судебные процессы сохраняют свою значимость в делах, связанных с общественными интересами или правами третьих лиц. В статье подчеркиваются преимущества медиации, такие как оперативность, экономическая эффективность и конфиденциальность, а также акцентируется внимание на юридической и формальной природе судебного разбирательства. На основе мнений ученых и международного опыта обсуждается роль и перспективы медиации в судебной системе Узбекистана. Статья написана доступным языком для широкой аудитории и предоставляет рекомендации по выбору наиболее подходящего метода разрешения споров. Ключевые слова: медиация, суд, разрешение споров, Узбекистан, Закон «О медиации», гражданские споры, семейные споры, бизнес-споры, конфиденциальность, экономическая эффективность, временная эффективность. Kirish. Hayotda nizolar – odatiy holat. Oilada, ish joyida yoki biznesda kelishmovchiliklar har kimga duch kelishi mumkin. Mamlakatimizda an’anaviy ravishda bunday nizolar sud orqali hal qilingan, bu rasmiy va qonuniy qaror chiqarishning ishonchli usuli hisoblanadi. Biroq, so‘nggi yillarda mediatsiya kabi alternativ nizolarni hal qilish usullari ommalashmoqda. Mediatsiya – bu tomonlarni do‘stona kelishuvga olib keladigan, maxfiy va tezroq jarayon. 2018-yilda O‘zbekistonda qabul qilingan "Mediatsiya to‘g‘risida"gi qonun ushbu usulni rasmiy ravishda joriy etdi, bu esa fuqarolarga sudga murojaat qilmasdan nizolarni hal qilish imkonini berdi. Ushbu maqola mediatsiya va sud jarayonlarini solishtirib, ularning afzalliklari, kamchiliklari va qo‘llanilishi haqida umumiy tushuncha beradi. Maqsad – oddiy odamlarga ushbu ikki usulning farqlarini tushuntirish va qaysi biri qachon mos kelishini ko‘rsatish. O‘zbekistonda mediatsiyaning yuridik asosi 2018-yil 3-iyulda qabul qilingan va 2019-yil 1-yanvardan kuchga kirgan "Mediatsiya to‘g‘risida"gi qonun hisoblanadi. Bu qonun mediatsiyani fuqarolik nizolar, shu jumladan tadbirkorlik faoliyati, shaxsiy mehnat nizolari va oilaviy nizolar uchun qo‘llaniladigan usul sifatida belgiladi. Mediatsiya sud tashqarisida, sud jarayonlari davomida, arbitratsiyada va hatto sud qarorlarini ijro etish bosqichida qo‘llanilishi mumkin1 . Qonun mediatsiyaning asosiy printsiplarini belgilaydi: 1 https://lex.uz/docs/-3805227 9 NEW RENAISSANCE 2025 JUNE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 6 • Maxfiylik: Mediatsiya jarayonidagi ma’lumotlar tomonlarning roziligisiz oshkor qilinmaydi. • Ixtiyoriylik: Tomonlar o‘z xohishlari bilan ishtirok etadilar. • Hamkorlik va teng huquqlilik: Mediator tomonlarni teng huquqli ravishda kelishuvga yo‘naltiradi. • Mustaqillik va xolislik: Mediator neytral bo‘lib, hech bir tomonni qo‘llamaydi. Qonunga ko‘ra, professional mediatorlar Adliya Vazirligi tomonidan tasdiqlangan 144 soatlik o‘quv kursidan o‘tishi va ro‘yxatga olinishi kerak. Mediatsiya kelishuvi yozma shaklda bo‘lib, majburiy hisoblanadi va agar bajarilmasa, sud orqali ijro etilishi mumkin. Sud jarayonlari O‘zbekistonning Fuqarolik protsessual kodeksi va Iqtisodiy protsessual kodeksi asosida amalga oshiriladi. Bu kodekslar fuqarolik va iqtisodiy sudlarda ish yuritish tartibini belgilaydi. Sud jarayonlari rasmiy bo‘lib, sudya qonunga asoslanib qaror chiqaradi. Sudlar umumiy manfaatlar yoki uchinchi shaxslar huquqlarini o‘z ichiga olgan nizolar uchun asosiy joy hisoblanadi. Shu bilan birga, kodekslarga 2019-
Доказательный фрагмент
«This article compares the two main dispute resolution mechanisms in Uzbekistan—mediation and court proceedings.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article compares the two main dispute resolution mechanisms in Uzbekistan—mediation and court proceedings. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Mediation, court, dispute resolution, Uzbekistan, Law "On Mediation", civil, xarajatlar samaradorligi, Mediatsiya, fuqarolik nizolar, sud, biznes nizolar, “Mediatsiya to‘g‘risida”gi qonun, O‘zbekiston, oilaviy nizolar, vaqt samaradorligi., nizolarni hal qilish, maxfiylik
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025