ДЕТИ В ПРИАРАЛЬЕ И ПОВЫШЕНИЕ СТОМАТОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ ВЗРОСЛЫХ

Аннотация

The effect of infusion of saline пайдо бўлади: жамият ривожида ҳар томонлама and succinasol on the functional and metabolic ac- камолга етган соғлом одамнинг ўзига ҳос муҳим tivity of neutrophils during reparative regeneration ўрни ва Оролбўйи аҳолисига мансуб ёш авло- of a defect in bone tissue of the diaphysis was stud- дининг стоматологик маданияти пастлиги ўрта- ied. The stereotype of mobilization of the functional сида зиддият; умумтаълим мактаблари ўқувчи- and metabolic activity of phagocytic blood cells and ларда стоматологик маданиятни шакллантириш connective tissue allows us to consider the dynam- зарурати билан стоматологик маданиятни риво- ics of the activity of lysosomal and membrane en- жлантириш жараёнига услубий ёрдам кўрсатил- zymes, energy and oxidative metabolism, synthesis маслиги ўртасидаги зиддият. and secretion, migration, proliferation and differen- Тадқиқот мақсади – Оролбўйи минтақаси- tiation. да истиқомат қилувчи болалар ва ўсмирларнинг стоматологик маданиятини шакллантириш му- аммоларининг ижтимоий – педагогик жиҳатла- https://doi.org/10.34920/2091-5845-2020-04 рини яхшилаш. УДК: 616.31-008-053.5/.7(262.83) Тадқиқот материаллари ва услублари. Қо- рақалпоғистон Республикасидаги мактабларда ОРОЛБЎЙИДА ЖОЙЛАШГАН таълим олаётган 1-5 синф ўқувчилари ўртасида ҲУДУДЛАРДАГИ БОЛАЛАР ўтказилган анкета сўровномаси. ВА КАТТАЛАРНИНГ СТОМАТОЛОГИК Тадқиқот натижалари ва уларнинг муҳока- МАДАНИЯТИНИ ОШИРИШ маси. Охирги даврларда мамалакатимиз ва дунё илм – фани ва шу йўналиш амалиётида бола- ларнинг стоматологик маданиятини шаклланти- риш юзасидан олиб борилаётган ишлар тобора муҳим аҳамият касб этиб бормоқда. Стоматоло- гик саломатлик борасидаги энг оғриқли жиҳат ўқувчилар ўртасида стоматологик касалликлар- нинг жуда кўп учраётгани ва олдинги ўринлар- Дадабаева М.У., Зиядуллаева Н.С., га чиқиб олганнидир. Тадқиқотлар натижасида Мирхошимова М.Ф., Абдуллаев С.С. олинган статистик маълумотлар шуни кўрсата- Госпитал ортопедик стоматология кафедра- дики, экологик муҳит айниқса, тиш кариесининг си, Тошкент давлат стоматология институти кўпайишига олиб келган. Эътибор беринг, сут 15 STOMATOLOGIYA тишларининг (вақтинчалик) кариеси 6 ёшли олинмаган. Мактаб ўқувчиларнинг саломатлик болаларнинг 78% ида мавжуд, доимий тишлар- маданиятини шакллантиришга оид қўлланмалар нинг кариоз емирилиши 12 ёшгача бўлган бола- мавжудлиги, саломатлик дарслари ва тегишли ларнинг 70%ида қайд этилган. Бу кўрсаткичлар таълим тадбирларининг ўтказилишига қарамай, дунёнинг ривожланган давлатларида истиқомат нафақат саломатликка, балки инсоннинг кела- қилувчи шу ёшдаги болаларга нисбатан қиёсла- жаги ва шахсий ҳаётига таъсир кўрсатадиган надиган бўлса, таҳминан 2 баробар кўп эканли- айнан стоматологик муаммоларга жуда оз аҳа- гини фаҳмлаш қийин эмас. мият берилмоқда. Бундан ташқари, мавжуд таъ- Бу кўрсаткич эса Орол бўйи минтақасида лим дастурлари асосан фақат оғиз бўшлиғининг яшовчи болалар ўртасида стоматологик мада- тузилиши ва гигиенасига қаратилади. Натижа- ниятнинг анчайин паст эканлигини исботлай- да мактаб ўқувчиларининг бу борада олган би- ди. 2014-йилдан буён Оролбўйи ҳудудларида лимлари юзаки ва узуқ - юлуқ бўлиб қолмоқда. яшовчи болаларнинг стоматологик маданияти- Ўқитувчилар ўз ўқувчиларининг стоматологик ни шакллантириш мақсадида “Аҳоли ўртасида маданиятини шакллантиришни жуда ҳам иста- энг кўп учрайдиган тиш касалликлари: тиш ка- шади, бироқ уларга яхлит дастури ва ҳар томон- риеси ва пародонт касалликларининг бирламчи лама услубий тавсиялар етишмайди. Бу эса айни олдини олиш давлат дастури” амалга оширила даврда педагогик назария ва амалиётда мактаб бошланган. Таъкидлаш жоиз, бунга ўхшаш дав- ўқувчиларининг стоматологик маданиятини ша- лат дастурлари барча ривожланган мамлакатлар- кллантиришнинг мазмуни ва жараёнини услу- да мавжуд. Бу ўринда таъкидлаш жуда муҳим: бий жиҳатдан ўрганиш масаласи долзарб экан- фақатгина шифокорларнинг саъйи ҳаракатлари, лигини кўрсатади. интилишилари билан бу муаммони ҳал қилиб 2019 йил октябр ва ноябр ойларида Оролбўйи бўлмайди. Таълим тизимини, таълим жараёни- минтақасидаги мактабларда таҳсил олаётган нинг асосий иштирокчилари бўлган ўқувчилар, ўқувчилари орасида ўтказилган анкета сўров- ўқитувчилар, ота-оналар бу масалага жиддий номасида 2-5-синфларнинг 340 нафар ўқувчиси жалб қилинсаларгина самарали натижага эри- иштирок етди. 340 ўқувчининг 99 фоизи бу са- шиш мумкин. Фикримизга мисол тариқасида волларга тўла жавоб қайтарган. 96-98 фоизи эса Америка соғлиқни сақлаш жамғармаси томо- алоҳида саволларга ҳам жавоб берган. Берилган нидан яратилган саломатликни мустахкамлаш саволларни таҳлил қилиш жараёни қуйидагича мактаб дастурининг амалиёти жараёнини кел- хулоса қилишга олиб келди: саволларга жавоб тиришимиз мумкин. Шу дастур асосида мак- қайтарган ўқувчиларнинг деярли 94 фоизи, яъни таб ўқувчиларининг стоматологик маданияти- 320 ўқувчи ўзини стоматологик жиҳатдан соғлом ни оширишга ҳамма бирдек жалб этилди, ўқув ҳисоблайди. Энг ажабланарлиси, ўқувчиларнинг дастурлари киритилди ва