МЕТОДОЛОГИЯ РАБОТЫ НАД ВОПРОСАМИ, СВЯЗАННЫМИ С ИЗОБРАЖЕНИЕМ ФИГУР НА ПЛОСКОСТИ

Аннотация

This article provides information on how to awaken elementary school students' initial ideas about geometry and how to do it. Key words:Geometric shapes, point, intersection, method, straight line, curved line, perimeter, surface, palett Методика работы над задачами, связанными с изображением фигур на плоскости. Аннотация: В данной статье дана информация о том, как пробудить у младших школьников первоначальные представления о геометрии и как это сделать. Ключевые слова: Геометрические фигуры, точка, сечение, метод, прямая, кривая, периметр, поверхность, палитра. Boshlang'ich sinf matematika darslarida geometrik shakllar muhim ahamiyat kasb etadi. Geometrik materiallar ko’pchilik hollarda arifmetik va algebraic materiallar bilan uzviy bog’likda o’rgatiladi. Undan tashqari hozirgi zamonda mavjud boshlang’ich ta’limning turli tizimlari ta’lim maqsadining nimalarga ko’proq e’tibor berish degan masalada tubdan o’zgarishlar amalga oshirilmoqda.Ta’limning rivojlantruvchi funksiyasi birinchi o’ringa chiqib bormoqda, bu narsa kichik yoshdagi maktab o’quvchisining shaxs sifatida shakillanishini ta’minlaydi va uning shaxsiy qobiliyatlarini ochilishini yuqori darajada ta’minlaydi. Bu bilan bog’liq holda kichik yoshdagi o’quvchilarning umumiy ta’limda matematikani rivojlantruvchi va tarbiyalovchi ro’lini kuchaytrishga keng yo’l ochilmoqda. So’ngi yillarda boshlang’ich sinf o’quvchilari tomonidan matematikaning qator yangi usullari taklif etildi, shu bilan bir qatorda geometric mazmun bilan boyitilgan kurslar ham. Bu usullar ko’proq kichik yoshdagi o’quvchilarni rivojlanishi masalasini yuqori darajada amalga oshiradi, ularni ko’proq mantiqiy tafakkurlarini rivojlanishiga, fazoviy tasavvurlarini kengaytrishga ko’proq diqqat e’tiborini qaratadi. Bu usullar o’z navbatida o’quvchilarning yosh xususiyatlarini hamda imkoniyatlarini to’liq hisobga olgan holda amalga oshiriladi. So’nggi yillarda matematika darsligida geometriya darslarining hajmi ortib bormoqda. Tabiiyki boshlang’ich sinf o’qituvchilarida geometric shakllarni qanday va qaysi metodlar orqali o’rgatsak samarali bo’ladi degan savol tug’iladi. Mavzu bo’yicha talabalarning bilim va ko’nikmalariga o’qituvchilar: -Boshlang’ich sinf matematika darsligiga kiritilgan geometriya masalalarinini tartibini bilishi; - Geometrik materiallar bilan tanishishga hizmat qiluvchi arifmetik masalalarni; -Geometrik tasavvurlarni shakillantrish metodlari va usullarini; - O’quvchilar tomonidan yechiladigan geometrik maslalarni o’zlashtrishga qulay bo’lgan mashqlarni tanlash; adpi.uz universaljurnal.uz 733 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil -Geometrik materiallarni o’rganish jarayonida foydalaniladigan ko’rgazmalarni va didaktik o’yinlarni; -Geometrik mazmundagi masalalarning o’zlashtrilish darajasini tekshirishning turlicha ko’rinishlari, shakli va usullarini bilishi kerak. Shuningdek har bir o’qituvchi-o’qitish davomida geometric elementlar bo’lgan arifmetik amalllarning o’zaro aloqasini tadbiq etilishini bilish. - Geometrik tasavvurlarni shakillantrish metod va usullarini maqsad sari yo’naltrib, qollay olishni; - geometric elementlarga boy bo’lgan mashqlarni tanlay bilish va maqsad sari yo’naltrish, qo’llay olishi; - Geometrik misollarni o’rganishga xizmat qiluvchi ko’rgazmalli qo’llanmalar va didaktik o’yinlardan foydalana olishi; - Geometriya elementlarini o’zlashtrilganligini tekshirishning turlicha ko’rinishlarini , shakl va usullarini qo’llay olishi; - Tekshiruv maqsadiga mos sinov topshiriqlari va mustaqil ishlarni tuza olishi kerak. Geometrik materiallar boshlang’ich sinflar uchun mustaqil bo’lim sifatida o’quv dasturiga kiritilmaydi chunki, o’quv jarayonida feometriya elementalirini o’rganish bilan bevosita bog’liq holda olib boriladi. Geametrik mazmundagi masalalarni hisob-kitobga o’rgatish davomida geometric figurlardan, didaktik material sifatida foydalanish-bularning barchasi o’quvchilarning geometric tasavvurlarini mustahkamlashga imkon beradi.” 10 gacha bo’lgan raqamlarni raqamlash “ mavzusini o’rganishda bolalar nuqta va kesmalar bilan tanishadilar, ulardagi uchburchak, to’rtburchak, beshburchaklar va boshqa burchaklar haqidagi tushunchalari kengayadi. “ 100 raqamigacha bo’lgan sonlarni qo’shish va ayrish” mavzusini o’rganishda esa to’g’ri burchak, to’g’riburchakli to’rtburchak, kvadratlar ko’pburchaklarning bir ko’rinishi sifatida o’rganiladi. Geometrik mazmundagi masalalar sinflar kesimida quyidagicha o’rgatiladi. 1-sinf Doira, kvadrat, baland, past, ko’pburchak, uchburchak, o’ng, chap, o’rta uzunlik, keng, qalin, uzoq,yaqin, shaklni sanash, shakl yasash, had soni, chizish asboblari, shakl nomi, qiziqarli shaklllar. Nuqta, to’g’ri chiziq, egri chiziq, kesma, siniq chiziq sm, o’lchash, taqqoslash, masala, chizish, dm. 2-sinf To’g’ri burchak, to’g’ri to’rtburchak, shakl nomi, shakl yasash, kesmani o’lchash, shakl ajratish, to’g’ri bo’lmagan burcha