ВНЕДРЕНИЕ КОНЦЕНТРИРОВАННЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ С ПОМОЩЬЮ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ПРОЦЕСС

Аннотация

This study presents a concentrated learning technology aimed at enhancing students’ attention levels in online education through the use of artificial intelligence (AI) technologies. By assessing student activity through the monitoring of blink rates and facial expressions, and by delivering this information to instructors, the method offers an opportunity to improve learning outcomes. The effectiveness of this approach, ethical considerations, and the importance of applying innovative approaches in education are analyzed. Keywords: online education technologies, concentrated learning, principles of concentrated learning, artificial intelligence, blink rate monitoring, facial expressions, attention level, adaptation. Кириш Respublikamizda zamonaviy talablar asosida ta’lim sifatini oshirish, umumta’lim maktablarining o‘quv dasturlari, o‘quv-metodik adabiyotlarini xalqaro talablar asosida yangilash, o‘quvchilarning iqtidori va chuqur bilimlarni egallashi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida Prezident maktablarini tashkil etish bo‘yicha qator tashabbus va g’oyalar ilgari surilmoqda. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida “Ilmiy-tadqiqot va innovatsiya faoliyatini rag’batlantirish, ilmiy va innovatsiya yutuqlarini amaliyotga joriy etishning samarali mexanizmlarini yaratish” vazifalari belgilab berildi. Bu esa, ta’limni axborotlashtirish sharoitida o‘quvchilarga ta’lim berishda yangi texnologiyalarga asoslangan rivojlantiruvchi darslarni takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi. Darslarni tashkil etish shakllarini rivojlantirishdagi integrativ tendentsiyalarning oqibatlaridan biri bu konsentratsiyali ta’limning paydo bo‘lishi faktidir, uning mohiyati ko‘p predmetlilikni yo‘q adpi.uz universaljurnal.uz 353 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil qilishdir. O‘quv kuni, hafta, ya’ni 6 ta fan o‘rniga 6 ta darsda 1-2 ta fan o‘rganiladi. Bu talabalarning e’tiborini bir mavzuni uzluksiz o‘rganishga qaratish sharti bo‘lib xizmat qiladi, oldingi materialni unutib qo‘ymaslik va yaxlitlikni buzish (yangi o‘rganilayotgan materialni birlamchi idrok etishdan boshlab va ko‘nikmalarni shakllantirish bilan yakunlash, istisno qiladigan “immersion” sharti va undan foydalanish); mavzuni, bo‘limni yoki butun o‘quv intizomini bir martalik o‘rganish, ularning mustahkam o‘zlashtirilishini ta’minlash; o‘quv jarayonini o‘quvchilarning ijodiy faolligini rivojlantirishga yo‘naltirish; o‘qituvchi va talabalar o‘rtasida hamkorlik qilish, nazariya va amaliyotni muvaffaqiyatli integratsiyalash, talabalarning yagona bilim va ko‘nikmalarini shakllantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish; bilishning yaxlit jarayonini adekvat ravishda amalga oshiradigan ta’limni tashkil etish shakllari majmuasini qo‘llashdır. “Konsentratsiya” va “kontsentratsiyalangan” tushunchalariga ilmiy adabiyotlar, lug’atlarda turli ta’riflar keltirilgan. Lingvistik tahlil ushbu tushunchalarning universal tabiati va keng qo‘llanilishini ko‘rsatdi. Etimologik jihatdan “kontsentratsiya” so‘zi yangi lotincha concentration so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, bu еrda con (lotin. ) s (ruscha), centrum (lotin.) – sentr, sredina (ruscha) – markaz, o‘rta (o‘zb.). Rus tilidagi eng yaqin so‘z konsentratsiya so‘zidir. “Konsentratsiya” tushunchasining barcha soyalarini aniqlash uchun sinonimik va antonimik qatorlarni tuzish maqsadga muvofiqdir. Shunday qilib, yuqorida aytib o‘tilganlardan tashqari “O‘zbek tilining izohli lug’ati” [Izoh.uz sayti]. “kontsentratsiya” so‘zi “bir joyga to‘plash”, “yig’ish”, “to‘planish, yig’ilish”, shu bilan birga “suyuqlikda eritilgan yoki havoga tarqalgan moddaning shu suyuqlik yoki havo hajmiga nisbatan miqdori, ko‘p-ozligi, quyuq-suyuqligi” kabi tushunchalarni beradi. “Rus tili sinonimlari lug’ati [511-bet] “kontsentratsiya” so‘zi “to‘plash” tushunchasini beradi. “Xorijiy tillarning zamonaviy lug’ati ” [308-bet] so‘zlari bu qatorni “to‘yinganlik” va “birlashma” so‘zlari bilan to‘ldiradi. V.I.Dal turkumni “qalinlash”, “Katta qomusiy lug’at” [ 625-bet] “yig’ish” va “yig’ish” so‘zlari bilan to‘ldiradi. “Konsentratsiya”ga qarama-qarshi tushunchalar “farqlar”, “tarqalish”, “dispersiya” deb hisoblanadi [ pr. Ostapenko 222-b.]. Ko‘rinib turibdiki (ayniqsa sinonimlarni tahlil qilganda) “kontsentratsiya” tushunchasi ikkita savolga mos keladigan ikkita printsipning mavjudligini nazarda tutadi: “nimaning konsentratsiyasi?” va “nimada konsentratsiya? (yoki qayerda?)”. Bizning holatda, birinchi tamoyilga (biz nimaga e’tibor qaratmoqdamiz?) biz turli darajadagi parchalanish va izchillik (umumlashtirish) bo‘lishi mumkin bo‘lgan bir xil mohiyat bo‘lgan o‘quv materialini kiritamiz. O‘quv materiali deganda biz o‘quvchilarga еtkazilishi kerak bo‘lgan maxsus tuzilgan (umumlashtirilgan) va tartiblangan axborotni tushunamiz. O‘quv materialining konsentratsiyasi deganda o‘quv ma’lumotlar