ЭФФЕКТИВНОЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ

Аннотация

В статье научно-философский анализ внедрения стему образования в XXI веке, его специфики. Раскрыты захватывающие и эффективные аспекты использования искусственного интеллекта в образовании для улучшения образования, помощи учителям и более эффективного поощрения индивидуального обучения. Ключевые слова: искусственный интеллект, этические принципы, персонализация, адаптация к образовательным потребностям, репетиторство, адаптивное обучение, оценка. Abstrakt. The article provides a scientific and philosophical analysis of the introduction of AI into the education system in the 21st century and its specifics. Exciting and effective aspects of using artificial intelligence in education to improve education, help teachers, and better encourage individual learning are revealed. Key words: artificial intelligence, ethical principles, personalization, adaptation to educational needs, tutoring, adaptive learning, assessment. Sun’iy intellekt — bu katta hajmdagi ma’lumotlardan aqlli mashinalarni yaratish jarayonidir. Tizimlar o‘tmishdagi o‘rganish va tajribalardan o‘rganadi va insonga o’xshash vazifalarni bajaradi. Bu inson harakatlarining tezligi, aniqligi va samaradorligini oshiradi. AI mustaqil qaror qabul qila oladigan mashinalarni yaratish uchun murakkab algoritm va usullardan foydalanadi. Mashinani o‘rganish va chuqur o‘rganish sun’iy intellektning asosini tashkil qiladi. Sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni kengaytirish, raqamli ma’lumotlarni yig’ish, saqlash va qayta ishlash tizimini takomillashtirish maqsadida hozirda yurtimizda ushbu sohada malakali kadrlarni tayyorlash, mazkur yo‘nalishdagi ilmiy-loyihalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qator ishlar amalga oshirilmoqda. Mamlakatimizda ta’lim tizimida boshlangan islohotlar talaba va o‘qituvchilarning ham o‘z ustida ishlashga, izlanishga, ilmiy-ijodiy faoliyatga undayotgani barchamizni quvontiradi. Ta’limni yaxshilash, o‘qituvchilarga yordam berish va individual ta’limni yanada samaraliroq rag’batlantirish uchun ta’limda sun’iy intellektdan foydalanish hayajonli va samarali. Ta’limda sun’iy intellekt haqida oqilona suhbatlashish uchun biz birinchi farzandlarimizni o‘qitadigan o‘qituvchilarning pedagogik faoliyatida inson elementini kamaytiradigan jarayonlarga qaratishimiz kerak. Taʼlimda sunʼiy intellektning afzalliklari haqida yetakchi mualliflardan biri Metyu Linch (Mening taʼlimdagi AI kelajagi haqidagi tasavvurim) “Taʼlimda sunʼiy intellektdan foydalanish qaysidir maʼnoda qimmatli, ammo biz uning rivojlanishi va uning dunyomizdagi umumiy rolini kuzatishda nihoyatda hushyor boʻlishimiz kerak” [1] deb taʼkidlab, mumkin boʻlgan toʻsiqlar va foydalarni sinchkovlik bilan oʻrganib chiqadi. Sun’iy intellektdan foydalanishda axloqiy mulohazalar ham mavjud. AI da “axloqiy normalar ” yo‘q. Shunday qilib, bir tomondan, AI da dasturlash “ uni ishlab chiquvchisining axloqiy munosabatlaridan kelib chiqadi. Olimlar AI axloqiga kelajak uchun ikkita muhim tavsiyani beradi: 1. Biz ma’lum bir AI texnologiyasi nima uchun ishlab chiqilayotgani haqidagi g’oyaga axloqiy asoslarni kiritishimiz kerak. adpi.uz universaljurnal.uz 43 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil 2. Biz ushbu texnologiyaning xatti-harakatlarini to‘liq tushunish va u bizning (inson) axloqiy tamoyillarimizni buzmasligiga ishonch hosil qilish uchun uning natijalarini kuzatishimiz nazorat qilishimiz kerak. Texnik hamjamiyatda sun’iy intellektdagi etika haqida qizg’in bahs-munozaralar davom etmoqda.Aksariyat universitet dasturlari o‘quv rejasiga AI etikasi bo‘yicha kurslarni kiritgan. AI ning ta’limdagi ajoyib imkoniyatlari haqida fikr yuritsak, ideal holda, Linch The Ed Advocate -da shunday deb yozadi : “AI auditoriyada o‘rganishni kamaytirmaydi, aksincha uni ko‘p jihatdan yaxshilaydi.” U sun’iy intellektni ta’limga integratsiya qilishning beshta qiziqarli potentsial afzalliklarini sarhisob qiladi: Shaxsiylashtirish: Bir o‘qituvchi uchun o‘z sinfidagi har bir o'quvchining ehtiyojlarini qanday qondirishni bilish juda qiyin bo'lishi mumkin. ... Sun’iy intellekt tizimlari har bir talabaning individual ta’lim ehtiyojlariga osongina moslashadi va ularning kuchli va zaif tomonlari asosida o‘rganishga yo‘naltirilishi mumkin. Repetitorlik: AI tizimlari “shaxsiylashtirilgan yordam va ko'rsatmalar berish uchun talabaning o‘rganish uslubi va oldingi bilimlarini baholashi” mumkin. Baholash: Albatta, AI javob kalitlari yordamida imtihonlarni baholashda yordam berishi mumkin, lekin u “talabalar qanday bajarganliklari haqida ma’lumotlarni to‘plashi va hatto insho kabi mavhumroq vazifalarni baholashi” ham mumkin. Nyu-York universiteti professori Yann Le Kun sun’iy intellekt haqida shunday degan edi “ Bizning aqlimiz bizni inson qiladi va sun’iy intellekt bu sifatning davomidir.” Sun’iy intellekt - bu inson intellekt jarayonlarini rag‘batlantirishga qaratilgan mashinalarni ishlab chiqaradigan va